montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

باورداشت مهدویت در خطبه غدیر- عبارت پنجم
«أَلَا إِنَّهُ غالب كُلِّ قَبِيلَةٍ مِنْ أَهْلِ الشِّرْك‏ و هاديها»
«آگاه باشيد که او غلبه کننده بر تمامي قبيله ها‌‌ي اهل شرک و هدايت کننده ‌ي آنهاست.»

در این عبارت دو نکته، مهم و قابل توجه به نظر می‌ رسند: یکی این‌ که در این عبارت دو ویژگی متناقض را در امام زمان (عج) معرفی می ‌کند که یکی از آن ‌ها غالب بودن و دیگری هادی بودن برای دسته مغلوب است. باید توجه داشت که بسیاری از افراد غالب و پیروز، ویژگی هادی بودن را ندارند؛ یعنی خیلی از افراد نمی‌توانند همه صفات متضاد و متناقض را با هم و در آنِ واحد در وجودشان داشته باشند، ولی ائمه عليهم السلام دارای این نوع ویژگی‌ ها هستند. مثلاً امام علی عليه السلام هم یک جنگ‌جوی شجاعِ به تمام معناست و هم وقتی بچه یتیمی را می بیند، تمام پشتش به لرزه درمی ‌آید و گریه می ‌کند. امام زمان (عج) هم جامع اين دو صفت متضاد است؛ يکي «غالب كُلِّ قَبِيلَة»، و دیگری «هاديها» است. يعني ضمن اين‌که غلبه دارد، ولی با قهر و غلبه آن ‌ها را از بين نمي ‌برد؛ بلکه هدايت مي‌ کند. از همين جمله فهميده مي ‌شود که وقتي امام زمان (عج) ظهور می  کند، تمام وجودش زور و غضب نیست. لذا در برخی از روايات داريم که حضرت در زمان ظهورش جنگ و خون‌ریزی زیادی خواهد داشت.[1] اما از طرف دیگر روايت‌ هایي داريم که حضرت ابتدا اتمام حجت مي ‌کنند؛ مثل آن روایاتی که می‌ گویند امام زمان (عج) در لحظة آغازین ظهور از جانب کعبه ندا می ‌دهد که مردم به ‌سوی حق بیایند که محتمل همین مضمون هستند. [2]

در زيارت آل ياسين می ‌خوانیم: «السلام عليک ايها العلم المنصوب و العلم المصبوب و الغوث و الرحمة الواسعه» که صفت «واسعه» در مورد ائمه ديگر نيست؛ ولي در مورد امام زمان عج به‌کار رفته است و این يعني رحمتشان فراگير است و معلوم مي  شود چيزي که غلبه دارد، رحمت امام زمان (عج) است تا انتقام و از بين بردن مشرکان؛ چون ائمه مُظهِر و مَظهَر تمام ‌نماي صفات جمال و جلال خداوند هستند و يکي از صفات جمال خداوند اين است: «يا من سبقت رحمتُه غضبَه»؛ يعني ای کسي که رحمتش بر غضبش پیشی گرفته است. با این بیان که در مورد خداوند اصل بر اين است که رحمت کند ولی به خاطر دوام امواج خروشان رحمت، غضب نیز مي ‌کند. غضب خداوند به ‌خاطر اين است که مزاحمين رحمت را کنار بزند، تا رحمت ادامه پيدا کند. لذا امام زمان (عج) هم می ‌آید تا موانع انتشار رحمتش را برچیند و این موانع چیزی جز مشرکان و ملحدان نیستند.

نکته بعدی در مورد این عبارت این است که اهل شرک در مقابل اهل توحید قرار گرفته است. توحید و شرک نیز با هم متناقض هستند؛ يعني انسان ‌ها يا مشرک  اند يا موحد. البته قابل توجه است که توجه به توحيد و خدا‌پرستي و يگانه ‌پرستي در فطرت مردم است و مردم از آن موقع که آفريده شده  اند، به دنبال تحقق کامل اين فطرت در عالم بيرون هستند. اين موضوع در عالم بشريت فقط به‌ وسيله موعود امم و اديان، حضرت مهدي عليه السلام انجام شود و اين را قرآن نیز وعده داده است:

«وَعَدَ اللهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‏ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني‏ لا يُشْرِكُونَ بي‏ شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُون.» [3]

و اساساً این مسأله، هدفِ آمدنِ امام زمان (عج) است. در روایات داریم که وقتی ایشان ظهور می ‌کنند، در تمام نقاط زمین ندای پذیرش اسلام بلند خواهد شد. به عنوان نمونه در روایتی امام صادق عليه السلام فرمودند:

«وَلَهُ أسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً» قَالَ: إذَا قَامَ الْقَائِمُ لَا يَبْقَى أرْضٌ إلَّا نُودِيَ فِيهَا شَهَادَةُ أنْ لَا إلَهَ إلَّا اللهُ وَ أنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللهِ» [4]

و در آیه دیگری از قرآن داریم که زمین را بندگان صالح خداوند به ارث می ‌برند و صاحب می‌ شوند:

«وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُون» [5]

و عباد صالح کساني هستند که موحد و پرچمدار توحيد هستند. از طرفی مهم ترین ویژگی اصحاب امام زمان (عج) موحد بودن ایشان است.
لذا به این نکته مهم می  رسیم که عبارت «الا انه غالب کل قبیلة من اهل الشرک» در واقع برگردان و ترجمه آیة «وَعَدَ اللهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأرْضِ ...» [6] یا آیة «وَ نُريدُ أنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثينَ.» [7] است. نکته مهم دیگری که از این مقدمات به ‌دست می ‌آید این است که دغدغة اصلی امام زمان (عج) این است که مردم، موحد و یکتا پرست شوند؛ زیرا اصل و اساس رکن جامعه جهانی، توحید است و تا این مهم تحقق نیابد، نمی توان جامعه اسلامی جهانی را تشکیل داد. لذا ایشان در حین این‌ که غالب و پیروز است، مشرکین را نیز به راه راست و یکتاپرستی دعوت می‌ کند.

پی نوشت:
1. نعمانی،285. عن معمر بن خلاد قال ذكر القائم عند أبي الحسن الرضا فقال؛ «أنتم اليوم أرخى بالا منكم يومئذ قالوا و كيف قال لو قد خرج قائمنا لم يكن إلا العلق و العرق و النوم على السروج و ما لباس القائم إلا الغليظ و ما طعامه إلا الجشب.» (که به همین مضمون است.)
2. مجلسی، بحار الانوار،52/ 1: «... أَنَا الْمَهْدِيُّ أَنَا قَائِمُ الزَّمَانِ أَنَا الَّذِي أَمْلَؤُهَا عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً... .»
3. رعد/ 31.
4. مجلسی، بحار الانوار،52/ 340؛ عیاشی، تفسیر،1/ 183.
5. انبیاء/ 105.
6. رعد/ 31.
7. قصص/ 5.
منبع: فصلنامه تخصصی امامت پژوهی 3 پاییز 90
باورداشت مهدویت در خطبه غدیر- عبارت پنجم


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته