montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

باورداشت مهدویت در خطبه غدیر- عبارت یازدهم

«ألَا إنَّهُ وَارِثُ كُلِّ عِلْمٍ وَ الْمُحِيط بکل فهم»
«بدانيد او وارث تمامي علم است و به تمامي فهم و ادراک احاطه دارد.»

اگر کسي بخواهد مديرِ گروهي باشد، می ‌بایست امتيازاتي را داشته باشد. اولين امتيازها بعد از حيات و زندگي، دو امتيازِ علم و قدرت است که از فضایل و کمالات انساني می  باشند . بشر از ابتداي آفرينش تاکنون هيچ وقت در علم و قدرت بصورت اجتماعي، ايستايي نداشته است و هميشه در حال پويايي بوده تا علم و قدرتش را بيشتر کند. اکتساب علم و قدرت براي انسان فطري است، یعنی انسان به طور فطري به دنبال علم و قدرت است. پيامبران و ائمه عليهم السلام که انسان ‌هاي برتر هستند؛ علم و قدرت جزء برترين فضائلشان است، به ‌طوری که به این دو صفت بیشتر از صفات دیگرشان اهمیت داده ‌اند. پيامبر اکرم (ص) در خطبة غدير راجع به اميرالمؤمنين عليه السلام مي ‌فرمايند:

«وَ مَا مِنْ عِلْمٍ إِلَّا وَ قَدْ عَلَّمْتُهُ عَلِيّاً» [1]
هیچ علمی وجود ندارد مگر آنکه آن را به علي ياد داده ‌ام.

يا مي ‌فرمايند:

«النُّورُ مِنَ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيَّ مَسْلُوكٌ ثُمَّ فِي عَلِي» [2]

يا در ابتداي قسمت ششم مي ‌فرمايند:

«آمِنُوا بِاللهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ.» [3]

خداوند متعال نیز می  فرماید:

«وَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ أَحْصَيْناهُ في‏ إِمامٍ مُبين» [4]

«و هر چيزي که ما داشتيم در امام مبين احصا کرديم» (که امام مبین را حضرت علی عليه السلام می‌ دانند).

تعبير نور، علم، فکر، عقل و تعبيرات ديگر در قرآن کريم جزو پر کاربردترین الفاظ در قرآن است. خداوند در قرآن می‌ فرماید:

«اللهُ الَّذي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أنَّ اللهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ وَ أنَّ اللهَ قَدْ أحاطَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عِلْماً» [5]

«خداوند آن کسي است که هفت آسمان را آفريد و مانند آن آسمان‌ ها، زمين را خلق فرمود و امر نافذ خود را بين هفت آسمان و زمين نازل کرد تا بدانيد که خدا به هر چيز توانا و به احاطه علمي بر همه امور آگاهست.»

يعني هدف آفرينش «دانستن» است. در هيچ مکتبي از مکاتب علمي، دانشگاهي، سياسي و مکاتب ديني، غير از اسلام، به علم اهميت نداده است. درعبارت «لتعلموا» لام، لام نتيجه است؛ يعني هفت آسمان را خلق کرده براي اينکه بدانيد.
اين عبارت از شاهکارهاي قرآن کريم است که هدف از آفرينش را علم معرفي کرده است و در آيه 56 سورة ذاريات فرموده:
« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إلاَّ لِيَعْبُدُون»
« ما جن و انس را خلق نکرديم مگر براي اين‌که من را عبادت کنند.»
يعني هدف آفرينش عبادت است. مي ‌دانيم که در قرآن پارادوکس و تناقض نيست. پس بايستي يک نسبتي بين عبوديت و علم باشد؛ زيرا در یک آيه هدف خلقت، علم آمده و جاي ديگر عبوديت. لذا می بایست تناسب و اتحادي بين علم و عبوديت باشد . در آيه 282 بقره مي ‌‌فرمايد:

«وَ اتَّقُوا اللهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ الله»
« تقوا پيشه کنيد، خدا شما را آموزش مي ‌دهد.»

يعني تقوي مقدمة علم است. يا در روایات است که:

«العلم نور يقذفه الله في قلب من يشاء» [6]

علم نوري است که خداوند در قلب عده ‌اي از بندگان قرار مي ‌دهد.

در اينجا علم و عبوديت بر هم منطبق مي ‌شوند؛ زيرا مصداق آن، بندگان کامل هستند. بندگان کامل ضمن اينکه عبد هستند، عالم نیز مي ‌باشند. لذا در آيه 28 سورة فاطر می‌ فرماید:

«إنَّما يَخْشَى اللهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماء»
« از ميان بندگان، علماء از خدا مي‌ترسند.»

پس از ميان بندگان کساني که داراي دانش هستند، خداترس بوده و خداترسي از ويژگي  هاي بندگي است. پس نسبتي ميان بندگي و علم وجود دارد.

نکته‌ي ديگر اینکه دانش بشري که در اصطلاح فلسفه، دانش حصولي به آن مي ‌گويند، دانش عکسبرداري از دنياي بيرون است. در دانش الهي پيامبران، علم و قدرت با هم مساوق  اند (یعنی هم سياق‌ اند) و نمي‌ گويم مساوي هستند؛ يعني در مورد انبیاء و اوصیاء باید گفت جایی که علم باشد، حتماً قدرت نیز هست و جایی که قدرت باشد، حتماً علم نیز هست. مثل داستان آصف ابن برخيا که توانست تخت ملکه سبا را از دور دست  ،ها بياورد در حالي که هنوز سليمان پلک نزده بود، و این قدرت نتيجة‌ قسمتي از علم بود. اما ائمه معصومین ما عليهم السلام که علم تمام کتاب را می  دانند قطعاً قدرتشان برتر از آصف ابن برخیا می  باشد.[7]

حال به عبارت «أَلَا إِنَّهُ وَارِثُ كُلِّ عِلْم‏» بر‌می‌ گردیم که یعنی امام زمان (عج) وارث تمامی دانش  های آفرينش، شامل علم آدم ابوالبشر عليه السلام تا خاتم الانبياء (ص) و علم اميرالمؤمنين عليه السلام تا امام حسن عسکري عليه السلام و تمامي علم علما و دانشمندان هستند. در طول تاريخ هر کسي هر دانشي دارد، آن دانش نزد امام زمان (عج) است. لذا در روايات آمده که مواريث انبيا مثل عصاي حضرت موسي عليه السلام در نزد امام زمان (عج) است. [8] پس اين که مواريث همه ‌ي انبياء در نزد امام زمان (عج) است، تجسّم و تبلور اين مسأله است که تمام علوم و دانش  هاي انبياء و گذشتگان نزد آن حضرت است.

«و المحيط بکل فهم» یعنی هرچه ما مي ‌فهميم و درک مي ‌کنيم، امام زمان (عج) هم آن را می ‌فهمد و درک مي ‌کند. در مورد خداوند داریم:

«لا تُدْرِكُهُ الْأبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطيفُ الْخَبيرُ» [9]
« دیدگان او را درک نمی کنند در حالی که اوست که دیدگان را درک می‌کند.»

و امام زمان (عج) نیز مسلط بر ديدن‌ ها و شنيدن ‌ها و همه‌ حواس ما می  باشد. لذا حضرت مي‌ توانند با تسلطي که بر ادراکات دارند، ادراکات ما را کنترل کنند، از کار بيندازند و يا تقويت کنند. لذا اگر ارادة ايشان تعلق بگيرد، ادراکات ما قوي ‌تر مي ‌شود.

پی نوشت:

1. مجلسی، بحار الانوار،37/ 208.
2. مجلسی، بحار الانوار،37/ 211.
3. همان.
4. یس/ 12.
5. طلاق/ 12.
6. مصباح الشریعة،16.
7. کلینی، الکافی،1/ 229 :«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ g قَالَ قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ قَالَ فَفَرَّجَ أَبُو عَبْدِ اللهِ g بَيْنَ أَصَابِعِهِ فَوَضَعَهَا فِي صَدْرِهِ ثُمَّ قَالَ وَ عِنْدَنَا وَ اللهِ عِلْمُ الْكِتَابِ كُلُّهُ».
8. مجلسی، بحار الانوار،26/ 248؛ دیلمی، ارشاد القلوب،2/ 418؛ صفار، بصائر الدرجات،62. عَنْ أَبِي جَعْفَرٍg قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُول ... نَحْنُ مُسْتَوْدَعُ مَوَارِيثِ الْأَنْبِيَاء.
9. انعام/ 103.
منبع: فصلنامه تخصصی امامت پژوهی 3 پاییز 90
باورداشت مهدویت در خطبه غدیر- عبارت یازدهم


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته