montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

باورداشت مهدویت در خطبه غدیر- عبارت هفدهم

«و لا حق الا معه و لا نور الا عنده»
«هیچ حقی نیست مگر همراه اوست و هیچ نوری نیست مگر در نزد اوست.»

در عبارت فوق بر سر کلمات «حق» و «نور»، «لا»ی نفی جنس آمده است و می گوید که حق همیشه همراه آن حضرت و نور حقیقی در نزد اوست و با وجود او نه حقی و نه نور حقیقی دیگری وجود دارد.

حق کلمه  ای است که جمع ندارد و این عبارت نمی  خواهد بگوید که چندین حق وجود دارد و حق اصلی، همراه امام زمان (عج) است بلکه می گوید که هرکسی که ادعای حق بودن داشته باشد ادعایش باطل است؛ زیرا که حق یکی است و آن هم همراه امام زمان (عج) است. اما مراد از «حق» چیست؟ در پاسخ عرض می  کنیم که در آیات و روایات مراد از «حق» خداوند عزّوجل می  باشد. آنجا که خداوند در قرآن می فرماید: «أنَّ اللهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبينُ» [1] و نیز در روایات که داریم: «عَنْ أبِي عَبْدِ اللهِ عليه السلام ... أنَّ اللهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُّهُ... .» [2]: از امام صادق عليه السلام که فرمودند: به راستی که خداوند حق است و اوست پروردگارش (با توجه به سیاق حدیث یعنی: پروردگار عقل آدمی).

نکته دیگری که در مورد این عبارت قابل توجه است این است که علت اینکه «حق» با اوست، آن است که خروج و ظهور ایشان از جانب پروردگار، حق است آنجا که در روایتی داریم:

«عَنْ أبِي بَصِيرٍ عَنْ أبِي عَبْدِ الله عليه السلام قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللهِ عَزَّ وَ جَل ..."حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أنَّهُ الْحَقُّ" قَالَ خُرُوجُ الْقَائِمِ هُوَ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَرَاهُ الْخَلْقُ لَا بُدَّ مِنْهُ» [3]

«ابو بصیر از امام صادق عليه السلام از این قول خداوند که فرمود «حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أنَّهُ الْحَقُّ»، سؤال کرد. پس ایشان فرمودند که خروج قائم (عج)، آن همان حق است در نزد خدای تعالی که خلق آن را خواهند دید و هیچ شکی هم در آن نخواهد بود.»

اما نکته دیگری که می توان از این عبارت استفاده کرد این است که خدایی که تنها، او حق است، حقانیت خود را به ولی خود اعطا نموده است و آن را ملازم ایشان گردانیده است تا با این عمل بیان دارد که امر و نهی و رضایت و غضب او، امر و نهی و رضایت و غضب خدای تعالی است و اطاعت و فرمانبرداری از او تکلیف است. چرا که خداوند در قرآن می فرماید:

«يا أيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أطيعُوا اللهَ وَ أطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأمْرِ مِنْكُم» [4]

حال به واژه «نور» می پردازیم. واژه «نور» در قرآن نیز به کار رفته است، من جمله در آیه نور: «اللهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» [5] که در مورد نورانیت خداوند بوده اما اینکه به چه معناست نظرات گوناگونی در این باره مطرح گردیده که گزیده  ای از آنها به قرار زیر است:

مرحوم شیخ طوسی در ذیل این آیه می گوید:

نور بودن خداوند به دو معناست: یکی اینکه بگوییم خداوند هدایت کننده اهل آسمان  ها و زمین است و دیگر اینکه بگوییم خداوند به وسیله ستارگان و خورشید و ماه روشنایی بخش آسمان  ها و زمین می باشد.[6]

مرحوم علامه طباطبایی می گوید:

خداى سبحان نورى است كه به وسيله او آسمان  ها و زمين ظهور يافته ‏اند؛ چون نور را به آسمان  ها و زمين اضافه كرده، و آن گاه آن را حمل كرده بر اسم جلاله «الله» و فرموده نور آسمان و زمين الله است و منظور عمده ‏اش اين بوده كه كسى توهم نکند نور خداوند، نور غیر مستقل و قائم به آسمان  ها و زمین است. از اينجا استفاده مى ‏شود كه خداى تعالى براى هيچ موجودى مجهول نيست، چون ظهور تمامى اشياء براى خود و يا براى غير، ناشى از اظهار خدا است، اگر خدا چيزى را اظهار نمى‏كرد و هستى نمى ‏بخشيد ظهورى نمى ‏يافت. پس قبل از هر چيز، ظاهر بالذات، خدا است.[7]

مرحوم طبری در ذیل این آیه می گوید:

مراد از نور بودن خداوند یکی همان هادی بودن اهل آسمان  ها و زمین است و دیگری تدبیر کننده امر در آسمان  ها و زمین است.[8]

فخر رازی نیز می‌ گوید:

مراد از نور بودن خداوند چهار حالت دارد: 1ـ اینکه خداوند هادی اهل آسمان  ها و زمین است. 2ـ خداوند مدبر آسمان  ها و زمین است با حکمت بالغه خود. 3ـ او نظم دهنده آسمان  ها و زمین است. 4ـ خداوند روشنایی بخش آسمان  ها و زمین است که خود سه وجه دارد: اول: او منور آسمان است با ملائکه و روشنایی بخش زمین است با انبیاء. دوم: منور آسمان است با خورشید و ماه و ستارگان. سوم: منور آسمان است با خورشید و ماه و ستارگان و روشنایی بخش زمین است با انبیاء و علماء.[9]

حال با توجه به معانی نور که برای خدای متعال در نظر گرفته شده است و از طرفی چون امام زمان (عج) از جانب پروردگار حق است، به حق آمده است و فرمان و اطاعت او فرمان و اطاعت خداوند است لذا همه آن تعابیر و معانی بر امام زمان  (عج) هم منطبق است، یعنی امام زمان (عج) هم به اذن  الله هدایت کننده اهل آسمان  ها و زمین است و هم روشنایی بخش آسمان  ها و زمین است و هم به اذن خداوند مدبر آسمان  ها و زمین است و هم به اذن الله ناظم آسمان  ها و زمین است.

پی نوشت:

1. نور/ 25.
2. کلینی، الکافی،1/ 28.
3. همان، 8 / 381؛ مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار،51/ 62؛ نعمانی، کتاب الغیبة،269؛ مجلسی، بحار الانوار، 52/ 241؛ از دو منبع آخر با اندکی اختلاف.
4. نساء/ 59.
5. نور/ 35.
6. شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن،7/ 436.
7. طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن،15/ 121.
8. طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن،18/ 105.
9. فخر رازی، مفاتیح الغیب،23/ 379.
نویسنده: امین خوش رفتار
باورداشت مهدویت در خطبه غدیر- عبارت هفدهم


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته