montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

آیه3 سوره بقره: ارزش ایمان در دوران غیبت

الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
آنان كه به غيب ايمان مى‏آورند و نماز را بر پا مى ‏دارند و از آنچه به ايشان روزى داده‏ ايم انفاق مى‏ كنند (3)

تفسیر آیه
قرآن، هستى را به دو بخش تقسیم مى‏كند: عالم غیب[1] و عالم شهود. متّقین به كلّ هستى ایمان دارند، ولى دیگران تنها آنچه را قبول مى‏ كنند كه برایشان محسوس باشد. حتّى توقّع دارند كه خدا را با چشم ببینند و چون نمى ‏بینند، به او ایمان نمى ‏آورند. چنانكه برخى به حضرت موسى گفتند: «لن نؤمن لك حتّى نَرى اللّه جهرة»[2] ما هرگز به تو ایمان نمى ‏آوریم، مگر آنكه خداوند را آشكارا مشاهده كنیم.
این افراد درباره‏ى قیامت نیز مى‏ گویند: «ما هى الاّ حیاتنا الدنیا نموت و نحیا و ما یهلكنا الاّ الدّهر»[3] جز این دنیا كه ما در آن زندگى مى‏ كنیم، جهان دیگرى نیست، مى ‏میریم و زنده مى‏ شویم و این روزگار است كه ما را از بین مى ‏برد.
چنین افرادى هنوز از مدار حیوانات نگذشته ‏اند و راه شناخت را منحصر به محسوسات مى ‏دانند و مى ‏خواهند همه چیز را از طریق حواسّ درك كنند.
متّقین نسبت به جهان غیب ایمان دارند، كه برتر از علم و فراتر از آن است. در درونِ ایمان، عشق، علاقه، تعظیم، تقدیس و ارتباط نهفته است، ولى در علم، این مسائل نیست.
ایمان، از عمل جدا نیست. در كنار ایمان به غیب، وظایف و تكالیف عملى مؤمن بازگو شده است. «یؤمنون... یقیمون... ینفقون» برگزارى نماز، باید مستمر باشد نه موسمى و مقطعى. «یقیمون الصّلاة» [فعل مضارع بر استمرار و دوام دلالت دارد.] پس از اصل ایمان، اقامه‏ى نماز و انفاق از مهم ‏ترین اعمال است. اگر باور كنیم آنچه داریم از خداست، با انفاق كردن مغرور نمى ‏شویم. بهتر مى ‏توانیم قسمتى از آن را انفاق كنیم.

در تفاسیر مهدوی شیعی، از جمله «اطيب البيان في تفسير القرآن»، نوشته سيد عبد الحسين طيب، اخباري كه ايمان به غيب را ايمان به وجود حضرت مهدي ارواحنا له الفداء در دوره غيبت تفسير كرده مانند حديثي كه در تفسير برهان از صدوق از حضرت صادق عليه السّلام در ارتباط با آيه شريفه « الذين يؤمنون بالغيب» فرموده‏ : «من آمن [و في بعض النسخ] من اقرّ بقيام القائم انّه الحقّ» «كسانى كه به حقانيت قيام و ظهور قائم ارواحنا له الفداء اعتقاد داشته باشند.» «مراد از «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ» كساني هستند كه ايمان بياورند و اقرار كنند به اينكه قيام حضرت قائم حق و درست است» و حديثي كه از جابر از رسول خدا صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم روايت شده كه بعد از ذكر ائمه اثني عشر تا حضرت مهدي ارواحنا له الفداء مي فرمايد: «طوبي للصابرين في غيبته طوبي للمقيمين علي محبّته اولئك من وصفهم اللَّه في كتابه فقال الّذين يؤمنون بالغيب» «خوشا به حال كساني كه در زمان غيبت حضرت مهدي ارواحنا له الفداء صبر مي كنند، خوشا به حال كساني كه بر دوستي او ايستادگي مي نمايند، اينان كساني هستند كه خداوند در قرآن توصيف نموده و فرموده «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ»] [4]
مؤمنين در دوره غيبت تمام ايمانشان ايمان به غيب است چون درك زمان پيغمبر صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم و ائمّه اطهار عليهم السلام را ننموده و امام آنها هم در پرده غيبت و نامشهود است چون غيبت آن حضرت و طول عمر او و بودنش در ميان مردم و عدم مشاهده ‏اش همه بر خلاف عادت است، ايمان به او اقوي مراتب ايمان است
در مدح مؤمنين در دوره غيبت حضرت بقيّة اللَّه اخباری وارد شده که بسيار است: از آن جمله:
از حضرت سجّاد عليه السّلام روايت شده كه فرموده‏: «من ثبت علي ولايتنا في غيبة قائمنا اعطاه اللَّه اجر الف شهيد مثل شهداء بدر واحد» «كسي كه بر ولايت ما در هنگام غائب بودن قائم ما ثابت باشد، خداوند اجر هزار شهيد مانند شهدا بدر و احد به او عطا فرمايد» [5]
و نيز از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود :«من مات منكم علي هذا الامر منتظرا له كان كمن في فسطاط القائم عليه السّلام» «كسي كه بميرد از شما بر اين امر در حالي كه منتظر ظهور حضرت قائم ارواحنا له الفداء باشد مانند كسي است كه در خيمه قائم با او باشد» [6]
و از حضرت رضا عليه السّلام از آباء طاهرين او از پيغمبر صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه فرمود: «افضل اعمال امّتي انتظار الفرج» «بهترين اعمال امت من انتظار فرج است»[7]
و نيز از امير المؤمنين عليه السّلام سؤال شد: «ايّ الاعمال احبّ الي اللَّه عزّ و جل قال انتظار الفرج» «كدام از كارها نزد خداي عز و جل محبوب‏ تر است؟ فرمود انتظار فرج» [8]
و نيز از ابي حمزه از ابي خالد كابلي از علي بن الحسين عليه السّلام حديثي روايت كرده كه در آن مي فرمايد : «فانّ اهل زمان غيبته القائلون بامامته المنتظرون لظهوره افضل اهل كلّ زمان لانّ اللَّه تعالي اعطاهم من العقول و الافهام و المعرفة ما صارت به الغيبة عندهم بمنزلة المشاهدة و جعلهم في ذلك الزمان بمنزلة المجاهدين بين يدي رسول اللَّه صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم بالسيف اولئك المخلصون حقّا و شيعتنا صدقا و الدعاة الي دين اللَّه سرّا و جهرا» «به درستي كه اهل زمان غيبت حضرت مهدي ارواحنا له الفداء كه قائل به امامت او و منتظر ظهور او هستند بهترين اهل هر زماني مي باشند براي اينكه خداي تعالي از عقل و فهم و معرفت به اندازه‏ اي به آنها عطا فرموده كه غيبت نزد آنها به منزله حضور و مشاهدة شده است و آنان را در اين زمان به منزله مجاهدين با شمشير در جلو رسول خدا صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم قرار داده، اينان بندگان خالص خدا، و به راستي شيعيان ما، و دعوت كنند‏گان به دين خدا در نهان و آشكارا هستند»[9]
«وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ» يكي ديگر از صفات متّقين است يعني متّقين كساني هستند كه نماز را به پا مي دارند و اقامه از قيام است و قيام را به نماز نسبت مي دهند مانند [قد قامت الصلاة] و اقامه را به نمازگزار، مانند [قد اقمت الصلاة] و قيام داراي معني جامعي است و اصل آن به معني انتصاب و راست شدن و به پا ايستادن است و در هر معنايي كه استعمال مي شود به واسطه ملازمت و مناسبتي است كه عادة بين آن معني و معني اصلي مي باشد، مثل اينكه قيام بر ذات حق تعالي اطلاق مي شود «هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ» [10] و «شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ» [11] كه به معني حفظ و تربيت و تدبير و مراقبت و قدرت و تسلّط بر اشياء است و بر حضرت مهدي ارواحنا له الفداء اطلاق شده، براي اينكه ايستاده و آماده براي ظهور و قيام به امر امامت است

همچنین در «ترجمه بيان السعادة في مقامات العبادة» از سلطان محمد گنابادي آمده، منظور از ايمان در اينجا اگر ظرف «بِالْغَيْبِ» و صله «الَّذِينَ يُوْمِنُونَ» باشد تصديق يا اذعان است، چنانكه از مولاي ما حضرت صادق عليه السلام روايت شده است، كه مراد از كلمه غيب در اينجا سه چيز مي ‏باشد.
۱- روز ظهور و قيام حضرت قائم ارواحنا له الفداء
۲- روز بازگشت [رجعت]
۳- روز قيامت.
كسي كه به اينها ايمان داشته باشد او، به غيب ايمان آورده است‏

«در تفسير اثنا عشري» نوشته ی «حسين بن احمد حسيني شاه عبدالعظيمي» مراد غيب، وجود مبارك حضرت حجة بن الحسن العسكري امام زمان ارواحنا له الفداء كه غائب و مستور از انظار است، ذکر شده است. چنانچه حضرت صادق عليه السلام فرمود: مراد كساني هستند كه ايمان آورند به قيام قائم ارواحنا له الفداء كه او حق است [12] و نيز از آن حضرت سؤال شد از آيه شريفه؛ فرمود: متقين شيعه علي عليه السلام و مراد به غيب حجة غائب است، و شاهد آن آيه شريفه «فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ» است. [13]
مراد از الذین یؤمنون بالغیب جماعتي هستند كه بعد از حضرت خاتم صلّي اللّه عليه و آله و سلم تصديق آن حضرت را نمايند چنانچه در منهج مروي است كه روزي رسول اكرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم به اصحاب فرمود: مي‏ دانيد ميان خلقان كيست فاضل تر؟ عرض كردند: ملائكه، فرمود: خير. گفتند: پيغمبران فرمود: مراد من غير آنها باشد. پرسيدند: پس چه كسانند؟ فرمود: جماعتي كه بعد از من در آخرالزمان بيايند و مرا نديده و اعجاز مرا مشاهده نكرده، ورقي چند در بيان طريقه من مطالعه و بدان عمل كنند.
آنها فاضل ترين عالميان اند. و آيه شريفه را تلاوت و فرمود: ايشان برادران منند. عرض كردند ما برادران شما نيستيم؟ فرمود: شما اصحاب من و آنها برادران من مي ‏باشند [14]

تفاسیر مهدوی اهل سنت
در کتاب، اللباب في علوم الكتاب اثر امام أبي حفض عمر بن علي بن عادل الدمشقي آمده که؛ در مورد واژه غیب اختلاف نظر وجود دارد. ابن عباس معتقد است غیب در اینجا به معنای هر آنچه مربوط به اعتقاد و ایمان است هم چون ملائکه و بعث و بهشت و جهنم و صراط و روز حساب که دیده نشود. روایت شده که غیب در اینجا خداوند متعال است. و روایت است منظور از غیب قرآن است. و حسن گفته منظور آخرت است. زر بن حبيش، و ابن جريج منظور از غیب را وحی در نظر گرفته اند و ابن کیسان قدر می داند. عبدالرحمن بن یزید می گوید ما در نزد عبدالله بن مسعود بودیم و اصحاب پیامبر اکرم را یاد می کردیم و آنچه در آن پیشی می گرفتند. عبدالله گفت همانا فرمان حضرت محمد آشکار است برای هر کس که او را دیده و قسم به خدایی که غیر از او خدایی نیست، هرگز کسی به بهتر از ایمان به کتاب، ایمان نیاورد و سپس قرائت کرد «الم ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ ‏» تا «الْمُفْلِحُون». و بعضی از شیعیان معتقدند که منظور از غیب حضرت مهدی موعود ارواحنا له الفداء است.

احادیث
يحيي بن ابي القاسم گويد از امام ششم از تفسير قول خداي عز و جل «الم ذلک الکتاب لا ريب فيه للمتقين الذين يومنون بالغيب» پرسيدم.
فرمود متقين شيعيان علي عليه السلام هستند و غيب هم امام غائب است و دليل آن گفتار خداي عز و جل است [در سوره يونس آيه 20] مي گويند آيا آيه اي از طرف پروردگارش بر او نازل نشود؟
بگو همانا غيب از آن خدا است شما منتظر باشيد به راستي من هم با شما از منتظرانم.[15]
داود بن کثير رقي از امام ششم در تفسير قول خداي عز و جل الذين يومنون بالغيب روايت کرده است که فرمود: کسي که ايمان به قيام قائم دارد و او را حق مي داند. [16]
پیامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: «خوشا به حال صبرکنندگان در زمان غیبت او! خوشا به حال کسانی که بر محبتشان پابرجا می مانند! آن هایند که خداوند در کتاب خویش چنین وصفشان فرمود: «آنان که به غیب ایمان آوردند» سپس فرمود: «آنان حزب خدایند. آگاه باشید که حزب خداوند همان پیروزان اند.[17]»[18]
در نتيجه
در دوران غيبت كه امام زمان ارواحنا له الفداء بنابر مصلحت هاي خاص خداوندي در ناپيدايي به سر مي برد، بنابر قبول يا رَدّّ فلسفه ي غيبت مي توان ايمان افراد را ارزش گذاري كرد، زيرا قبول حضورِ پيشوايي ناپيدا در ميان انسان ها براي هدايت، موجب افزايش مراتب ايماني افراد خواهد شد كه براساس قوانين تكوينيِ خلقت بايد رهبري ظاهر يا غايب وجود داشته باشد تا هدايت افراد جامعه ي بشري به سمت تكامل به راحتي و در مسيري مشخص صورت گيرد.
امام زمان ارواحنا له الفداء هم به عنوان پيشوايي ناپيدا در بطن جامعه ي انساني با افاضه ي فيضِ خود به صورت تكويني در باطن خلقت به عنوان بالاترين معيار براي سنجش ايمان افراد در دوران غيبت است .
هر چند عده اي قبول اين مسأله را ضروري نمي دانند اما براي افرادي كه دين خاص و كتاب مشخصي براي هدايت دارند قبول اين مسأله الزامي ست كه بايد فردي متخصص به مسايل هدايتي و آشنا به مسير در بين افراد جامعه حضور داشته باشد تا به روشني به بيان نشانه ها و مشخصات مسير بپردازد و امام زمان ارواحنا له الفداء والاترين فرد در اين مقام است .

پی نوشت:
[1] غیب به خداوند متعال، فرشتگان، معاد و حضرت مهدى ارواحنا له الفداء اطلاق شده است.
[2] بقره، 55.
[3] جاثیه، 24.
[4]در برهان از ابن بابويه‏
[5]بحارالانوار،ج۱۳،ص۱۳۶
[6]همان
[7]همان
[8]همان
[9]همان
[10]سوره بقرة، آية الكرسي‏
[11]سوره آل عمران آيه ۱۶
[12]كمال الدين صدوق، باب ۳۳، صفحه ۳۴۰، حديث ۱۹.
[13]كمال الدين صدوق، باب ۳۳، صفحه ۳۴۰، حديث ۲۰. [.....]
[14]تفسير منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه ۶۴.
[15]کمال الدین و تمام النعمه ج2 ص340
[16]کمال الدین و تمام النعمه ج2 ص340
[17]سوره مجادله آیه 23
[18]کفایة الاثر، ص60


آیه3 سوره بقره: ارزش ایمان در دوران غیبت


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته