montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

آیه12 سوره نساء: اجداد و جدات حضرت مهدی (عج)
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصينَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصى‏ بِها أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَليمٌ: و نيمى از ميراث همسرانتان از آنِ شما [شوهران‏] است اگر آنان فرزندى نداشته باشند و اگر فرزندى داشته باشند يك چهارم ما ترك آنان از آنِ شماست، [البته‏] پس از انجام وصيّتى كه بدان سفارش كرده‏ اند يا دينى [كه بايد استثنا شود]، و يك چهارم از ميراث شما براى آنان است اگر شما فرزندى نداشته باشيد و اگر فرزندى داشته باشيد، يك هشتم براى ميراث شما از ايشان خواهد بود، [البته‏] پس از انجام وصيّتى كه بدان سفارش كرده‏ ايد يا دَينى [كه بايد استثنا شود]، و اگر مرد يا زنى كه از او ارث مى‏ برند كلاله [بى‏ فرزند و بى ‏پدر و مادر] باشد و براى او برادر يا خواهرى باشد، پس براى هر يك از آن دو، يك ششم [ما ترك‏] است و اگر آنان بيش از اين باشند در يك سوم [ما ترك‏] مشاركت دارند، [البته‏] پس از انجام وصيّتى كه بدان سفارش شده يا دينى كه [بايد استثنا شود، به شرط آنكه از اين طريق‏] زيانى [به ورثه‏] نرساند. اين است سفارش خدا، و خداست كه داناى بردبار است.
در آیه گذشته، ارث فرزندان و والدین مطرح بود، در این آیه، ارث زن و شوهر و برادر و خواهر مادرى مطرح است. البتّه احكام ارث را باید به كمك روایات اجرا كرد، چون فروع و شاخه ‏هاى زیادى دارد، كه در آیات قرآن نیامده است.
لفظ «كلاله» دوبار در قرآن آمده است؛ یكى در این آیه و دیگرى در آخرین آیه ‏ى همین سوره. این كلمه در لغت به معناى احاطه است، فامیلى كه انسان و فرزند انسان را احاطه كرده ‏اند. «اَكلیل»، نیز تاجى است كه سر را احاطه مى ‏كند. كُلّ، عددى است كه اعداد دیگر را احاطه كرده است.
این كلمه در بحث ارث دو معنى دارد:
1- برادران و خواهرانِ مادرى میّت، كه در این آیه به كار رفته است.
2- برادران و خواهرانِ پدر و مادرى یا پدرىِ میّت، كه مراد آیه آخر است.
گرچه پرداخت بدهى، بر انجام وصیّت مقدّم است، لكن چون در عمل، انجام وصیّت سخت‏ تر است، خداوند در آیه، اوّل عمل به وصیّت را آورده، بعد پرداخت بدهى را.[1]
در حدیث آمده است: وصیّت به ثلث مال، زیاد است، سعى كنید وارثان شما بهره‏ ى بیشترى از ارث ببرند، تا همه بى ‏نیاز باشند. و ضرر رسانى در وصیّت از گناهان كبیره است. و عمل به وصیّتى كه به ضرر وارث باشد الزامى نیست.[2]
اگر مردى چند همسر داشت، یك هشتم یا یك چهارم ارث، میان آنان به طور یكسان تقسیم مى‏ شود.
دیون و بدهى ‏هاى متوفّى، هم شامل دیون الهى است، مثل حج، خمس، زكات و كفّاره، و هم شامل دیون مردمى است.[3]
پرداخت بدهى مردم، آن قدر مهم است كه در این دو آیه، چهار بار مطرح شده است. [4] داشتن فرزند اگر چه از همسر دیگر سهم هر یك از زن و شوهر را به نصف كاهش مى ‏دهد، تا فرزندان نیز از متوفّى سهم ببرند، خواه فرزند دختر باشد یا پسر. در وصیّت براى خود، باید حال وارثان را مراعات كرد، تا به آنان زیان نرسد. اسلام، نه فقط ضرر رسانى در زندگى، بلكه زیان رساندن پس از مرگ را نیز مردود مى‏ داند. تقسیم الهى ارث، هم عالمانه است و هم اگر تخلّف كردید، خداوند در قهر خود حلیم است و شتابى ندارد.
محمد جواد نجفی خمینی در «تفسير آسان» درباره ی معناي كلمه أولادكم می گوید. كلمه ولد كه جمع آن: اولاد است شامل كسي مي شود كه از انسان به وجود آمده باشد، و لو اينكه به يك يا چند واسطه باشد. چنانكه پيامبر اعظم اسلام صلّي اللّه عليه و آله و سلم مي فرمايد: ما فرزندان عبد المطلب (كه عبارت هستيم از:) من، حمزه، علي، جعفر، حسن و حسين عليهم السّلام بزرگان اهل بهشت مي باشيم. نيز مي فرمايد: المهدي من عترتي من ولد فاطمة.
يعني حضرت مهدي ارواحنا له الفداء از عترت من (و) از فرزندان فاطمه مي باشد- آلاء.

در ميان افراد هم قوم و خويشان يك فرد، آن گروهي مي توانند از او ارث ببرند كه داراي قِرابت و نزديكي خوني با او باشند زيرا ارث بردن در اسلام در مرتبه ي اول به نزديكان و بستگان بسيار نزديك مي رسد و بعد به آشنايان دورتر.
در آيات قرآن و همچنين در نَصِّ روايات اسلامي تمامي فرزندان ائمه به نوعي قرابت و خويشيِ نَسَبي شان به حضرت فاطمه مي رسد، زيرا قرابت و نزديكي نَسَبي نسل هاي ائمه از جهت پدري فقط به حضرت فاطمه سلام الله عليها نزديك تر است و امام زمان ارواحنا له الفداء هم كه آخرين فرزند از نسل ايشان مي باشد، در ارث بردن از پدران و گذشتگان خود به سايرين بر حق تر است.
گاهي ارث در اموال و سرمايه هاي دنيايي و مادّي مطرح است و گاهي در سرمايه هاي معنوي كه در مورد امام زمان ارواحنا له الفداء و فرزندان حضرت فاطمه سلام الله عليها مسأله ي ارث بردن در تمام جهات مطرح است، زيرا از طرفي امام زمان ارواحنا له الفداء به عنوان باقيمانده ي عترت هم از ثروت هاي دنياي براي اجراي قوانين مادي در خلقت و هم از ثروت هاي الهي كه مربوط به عِلم حضرت و حيات طولاني ايشان و قدرت احاطه بر امورات خلقت و .. است بهره مند هستند.


پی نوشت:
[1]تفسیر صافى.
[2]تفسیر كبیر فخررازى.
[3]تفسیر كبیر فخررازى.
[4]در احادیث آمده است: در قیامت، تمام گناهان شهید بخشیده مى‏شود، مگر دَین و بدهى او. میزان ‏الحكمة، حدیث 9776.

آیه12 سوره نساء: اجداد و جدات حضرت مهدی (عج)


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته