montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

آیه 3 سوره مائده: بشارت به ظهور

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلاَّ ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ دينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي‏ وَ رَضيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ ديناً فَمَنِ اضْطُرَّ في‏ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ
بر شما حرام شده است: مردار، و خون، و گوشت خوك، و آنچه به نام غير خدا كشته شده باشد، و [حيوان حلال گوشتِ‏] خفه شده، و به چوب مرده، و از بلندى افتاده، و به ضربِ شاخ مرده، و آنچه درنده از آن خورده باشد- مگر آنچه را [كه زنده دريافته و خود] سر ببريد- و [همچنين‏] آنچه براى بتان سر بريده شده، و [نيز] قسمت كردن شما [چيزى را] به وسيله تيرهاى قرعه اين [كارها همه‏] نافرمانى [خدا] ست. امروز كسانى كه كافر شده‏ اند، از [كارشكنى در] دين شما نوميد گرديده ‏اند. پس، از ايشان مترسيد و از من بترسيد. امروز دين شما را برايتان كامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانيدم، و اسلام را براى شما [به عنوان‏] آيينى برگزيدم. و هر كس دچار گرسنگى شود، بى ‏آنكه به گناه متمايل باشد [اگر از آنچه منع شده است بخورد]، بى ترديد، خدا آمرزنده مهربان است.

این آیه، ده مورد از گوشت ‏هاى حرام را بیان كرده است.
«مُنخَنِقة»، حیوانى است كه خفه شده باشد، چه به دست انسان یا حیوان، یا خود بخود. «مَوقوذَة»، حیوانى است كه با ضرب و شكنجه جان دهد. رسم عرب آن بوده كه بعضى حیوانات را به احترام بت‏ ها آنقدر مى ‏زدند تا جان دهد و این كار را نوعى عبادت مى ‏پنداشتند. [1] «متردّیة»، حیوان پرت شده از بلندى و «نطیحة»، حیوانى كه بر اثر شاخ ‏خوردن مرده باشد.
امام باقرعلیه السلام فرمودند: ولایت، آخرین فریضه الهى است سپس آیه‏ى «الیوم اكملت لكم دینكم» را تلاوت نمودند. [2]
دو مطلب جداى از هم در این آیه بیان شده است، یك مطلب مربوط به تحریم گوشت ‏هاى حرام، مگر در موارد اضطرارى و مطلب دیگر مربوط به كامل شدن دین و یأس كفّار كه این قسمت كاملاً مستقلّ است.
طبق روایات شیعه و سنّى، این قسمت از آیه: «الیوم اكملت...» پس از نصب علىّ ‏بن ابى ‏طالب ‏علیهما السلام به امامت در غدیرخم نازل شده است.
غیر از دلائل نقلى، تحلیل عقلى نیز همین را مى‏ رساند، چون چهار ویژگى مهم براى آن روز بیان شده‏ است: 1- روز یأس كافران، 2- روز كمال ‏دین، 3- روز اتمام ‏نعمت الهى بر مردم، 4- روزى كه اسلام به عنوان «دین» و یك مذهب كامل، مورد پسند خدا قرار گرفته است.
امّا غدیرخم روزى است كه خداوند فرمان نصب حضرت على را به جانشینى پیامبر صلى الله علیه و آله صادر كرد، تنها آن روز است كه چهار عنوان ذكر شده در آیه «اكملت، اتممت، رضیت، یئس الّذین كفروا» با آن منطبق است.
امّا یأس كفّار، به خاطر آن بود كه وقتى تهمت و جنگ و سوء قصد بر ضد پیامبر، نافرجام ماند، تنها امید آنها مرگ پیامبر صلى الله علیه و آله بود. نصب على ّ‏بن ابى ‏طالب‏ علیهما السلام به همه فهماند كه اگر آن حضرت پسرى مى ‏داشت، بهتر از على نبود و با مرگ او دین او محو نمى ‏شود، زیرا شخصى چون علىّ ‏بن ابى‏ طالب ‏علیهما السلام جانشین پیامبر صلى الله علیه و آله و رهبر امّت اسلام خواهد بود. اینجا بود كه همه‏ى كفّار مأیوس شدند.
امّا كمال دین، به خاطر آن است كه اگر مقرّرات و قوانین كامل وضع شود، لكن براى امّت و جامعه، رهبرى معصوم وكامل تعیین نشود، مقرّرات ناقص مى ‏ماند.
امّا اتمام نعمت، به خاطر آن است كه قرآن بزرگ ‏ترین نعمت را نعمت رهبرى و هدایت معرّفى كرده است، اگر پیامبر اكرم ‏صلى الله علیه وآله از دنیا برود و مردم را بى ‏سرپرست بگذارد، كارى كرده كه یك چوپان نسبت به گله نمى ‏كند. چگونه بدون تعیین رهبرى الهى نعمت تمام مى ‏شود.
امّا رضایت خداوند، براى آن است كه هرگاه قانون كامل و مجرى عادل به هم گره بخورد رضایت پروردگار حاصل مى‏ شود.
اگر هر یك از اكمال دین، اتمام نعمت، رضایت حقّ و یأس كفّار به تنهایى در روزى اتفاق افتد، كافى است كه آن روز از ایّام‏ اللّه باشد. تا چه رسد به روزى مثل غدیر، كه همه ‏ى این ویژگى ‏ها را یك جا دارد. به همین دلیل در روایات اهل‏ بیت علیهم السلام عید غدیر، از بزرگ ‏ترین اعیاد به شمار آمده است.
در آیه 109 بقره، تمایل كفار نسبت به انحراف مسلمانان از راه خودشان مطرح شده است. خداوند فرمان داد: شما اغماض كنید تا امر الهى برسد. پس مسلمانان منتظر حكم قاطعى بودند كه كفّار را مأیوس سازد، تا اینكه آیه‏ ى «الیوم اكملت...» نازل شد.
امام صادق علیه السلام درباره‏ى گوشت مردار فرمود: كسى به آن نزدیك نشد مگر آنكه ضعف و لاغرى و سستى و قطع نسل و سكته و مرگ ناگهانى او را گرفت.
خونخوارى رسم جاهلیّت بود. این كار، سبب قساوت قلب و بى‏ رحمى مى ‏شود، تا حدّى كه خطر كشتن فرزند یا پدر و مادر را به همراه دارد. خونخوار، رفیق و دوست نمى‏ شناسد. [3] لذا خوردن خون حرام است، امّا تزریق آن اشكالى ندارد.

در تفسیر شریف لاهیجی (مهدوی شیعی) از محمد بن علی شریف لاهیجی در ضمن این آیه آمده که «اليوم» يعني اين زمان كه ولايت اميرالمؤمنين نازل شد و محمد بن مسعود عياشي روايت كرده كه مراد از «اليوم» روز قيام قائم آل محمد است، و مراد از كافران بنی اميه ‏اند و از دين آل محمد است، يعني آن روز كه علم دولت ارتفاع پذير و مأيوس مي شوند بنی اميه از امامان شما، كه آل محمدند به اين معني كه در اين وقت غصب حق ايشان نمي توانند كرد و منكوب و مخذولند.


پی نوشت:
[1] تفسیر قرطبى.
[2] كافى، ج‏1، ص‏289.
[3] تفسیر المیزان.


آیه 3 سوره مائده: بشارت به ظهور


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته