زمانی که پیامبر اکرم (ص) از آخرین وصی خود حضرت مهدی (ع) و غیبت طولانی آن حضرت سخن می فرمودند، از آن حضرت سئوال شد: اگر امام و رهبر مردم از دیده ها غایب شود پس مردم چه بهره ای از او خواهند برد؟ پیامبر اکرم (ص) فرمودند: بهره مردم از حضرت مهدی (ع) در زمان غیبت مانند بهره بردن از آفتاب پشت ابر می باشد.

این روایت را امام سجاد (ع) و امام صادق (ع) نیز با همین مضمون بیان فرموده اند. و بعد از آن خود حضرت مهدی (ع) در جواب نامه اسحاق بن یعقوب که از آن، حضرت سئوالاتی کرده بود توسط دومین نائب خویش محمد بن عثمان چنین جواب دادند:

«و اما وجه الانتفاع بی فی غیبتی فکالانتفاع بالشمس اذا غیبتها عن الابصار السحاب». [1]

«بهره بردن از من در زمان غیبتم همانند بهره بردن از خورشید است هنگامی که در پشت ابرها از دیده ها مخفی شود.»

تشبیه وجود شریف و مبارک امام زمان (ع) به خورشید پشت ابر از جانب امامان معصوم (ع) دلایل زیبایی دارد که با شناخت نقش خورشید در منظومه شمسی وجوه تشبیه بیشتر و بهتر شناخته خواهد شد. [2]

خورشید دارای دو نوع نورافشانی است: 1. نور افشانی آشکار و مستقیم، 2. نور افشانی مخفی و غیر مستقیم.

در تابش مستقیم و آشکار، اشعه آفتاب به خوبی دیده می شود و قشر ضخیم هوا که اطراف کره زمین را پوشانیده از شدت تابش آفتاب می کاهد و نور آن را ملایم تر عرضه می کند. در غیر این صورت اگر خورشید حرارت خود را بیشتر به زمین عرضه کند هیچ کس، تحمل و تاب و توان درک نور آن را ندارد. وجود امام معصوم (ع) نیز در زمان ظهور همین گونه است و امام (ع) تنها قسمتی از نور وجودی خود را متناسب با تحمل انسان ها عرضه می کند و گرنه هیچ کس توان رؤیت ظاهری، بصیرت باطنی و درک واقعی امام را نداشته و نخواهد داشت.

به هر حال نور و حرارتی که از خورشید به هر سو پخش می شود باعث حیات و زندگی گیاهان، حیوانات و انسان می شود و رشد و نمو موجودات زنده، تغذیه و تولید مثل آنها، حس و حرکت و جنبش در زمین، آبیاری زمین های مرده، غرش امواج دریاها، وزش حیات بخش بادها، ریزش دانه های زندگی آفرین باران و برف، زیبایی خیره کننده گلها و نغمه های دلنشین مرغان، گردش خون در بدن موجودات زنده و تپش قلب ها و ... همه و همه به طور مستقیم یا غیر مستقیم به نور آفتاب بستگی دارد و بدون آن، همه اینها به خاموشی خواهد گرایید و حیات از کره زمین رخت بر می بندد و زمین را به دیاری سرد و خاموش و غیر قابل زندگی مبدل خواهد ساخت.

اما باید دانست تمامی این آثار و برکات خورشید، منحصر در تابش مستقیم و آشکار اشعه های آن نیست بلکه بسیاری از این فواید در زمانی که خورشید پشت ابر نورافشانی می کند نیز وجود دارد و تنها ابرها همانند یک شیشه مات، نور مستقیم خورشید را گرفته و پخش می کنند گر چه نور آفتاب به خوبی دیده نشود. [3]

بنابراین آنان که گمان می کنند چون امام (ع) چراغ هدایت است، برخورداری از نور وجودش در گرو دسترسی به اوست و چون مؤمنان از فیض وجود مبارک ایشان در زمان غیبت محروم هستند، هیچ بهره ای از امام خویش نمی برند، سخت در اشتباه هستند.

گر چه وجود امام (ع) در زمان حضور باعث مراجعه مردم به آن حضرت (ع) برای پاسخ به مسائل شرعی و مشکلات علمی و اجرای حدود و عمل به قوانین مقدس اسلام می باشد، اما اینها همه، بخش کوچکی از آثار وجود آن حضرت است و تأثیر امام معصوم (ع) در نظام آفرینش والاتر از آن است که به حساب آید و درک شود.