و مي‏توان در اين باره استناد جست - اضافه بر اين‏که اين عمل از اقسام صله امام است و خواهد آمد که از مهم‏ترين کارهاي بندگان مي‏باشد -.


1 - به آنچه گذشت در استحباب صدقه دادن از سوي آن حضرت.


2 - و به فحواي آنچه دلالت مي‏کند بر استحباب حج و طواف بيت اللَّه الحرام به نيابت از امام‏عليه السلام.


3 - و به آنچه در مورد زيارت مشاهد مشرّفه به نيابت از عموم مؤمنين وارد گرديده است.


چنان‏که در کافي از علي بن ابراهيم حضرمي از پدرش از حضرت ابوالحسن موسي بن جعفرعليه السلام روايت آمده که ضمن حديثي فرمود:... پس هرگاه به نزد قبر پيغمبر صلي الله عليه وآله رفتي و آنچه بر تو لازم است به جاي آوردي، دو رکعت نماز بگزار، سپس بالاي سر پيغمبر صلي الله عليه وآله بايست و بگو: سلام بر تو اي پيغمبر خدا از طرف پدرم و مادرم و همسرم و فرزندانم و تمام بستگانم، و از سوي تمام اهل شهرم آزاد و برده و سفيد و سياهِ آنان، پس اگر به کسي بخواهي بگويي من از سوي تو بر رسول خدا صلي الله عليه وآله سلام کردم راست گفته باشي. [1] .


4 - و به اين‏که از جمله امور متداول متعارف بين خواص و عوام شيعه از زمان‏هاي گذشته تا زمان ما، نيابت نمودن در مشاهد مشرفه است، و علماي ما - رضوان اللَّه عليهم - عنوان و چگونگي آن را در کتاب‏هاي زيارات و غير آن‏ها يادآور شده‏اند، و فرق گذاشتن بين امام و غير او از مؤمنين در اين باره چيزي است که دل‏هاي اهل دين و بينش و يقين آن را نمي‏پذيرد.


5 - و به اين‏که چون از دلايل گذشته، خوبي و رُجحان نيابت کردن از آن حضرت‏عليه السلام را در حج و طواف دانستيم، و به رواياتي که در مورد برتر بودن زيارت مشاهد امامان‏عليهم السلام از نيابت کردن شيعيانشان از ايشان در حج و عمره و طواف خرسند مي‏شوند، يقين مي‏کنيم که خرسندي و سرور امام‏عليه السلام بالاتر خواهد بود هرگاه مؤمن، زيارت مشاهد مشرفه پدرانش را به نيابت از حضرتش انجام دهد، و اين وجه هر چند که بر مبناي قواعد علم اصول تمام نيست، ولي نزد صاحبان خرد قطعي و مسلّم است.


6 - و به آنچه علّامه مجلسي‏رحمه الله در مزار بحار به نقل از مؤلف مزار کبير حکايت نموده، و اين است عبارت حکايت شده: و حضرت ابوالحسن عسکري‏عليه السلام زيارت کننده‏اي را از سوي خود به مشهد حضرت ابي عبد اللَّه‏عليه السلام فرستاد، پس فرمود: براي خداوند جاهايي است که دوست مي‏دارد در آن‏ها دعا شود که اجابت فرمايد، و البته حائر امام حسين‏عليه السلام از آن جاها است. [2] .
مي‏گويم: هرگاه استحباب نيابت کردن از آن حضرت‏عليه السلام در زيارت بعضي از مشاهد امامان‏عليهم السلام ثابت شد، پس بدون ترديد بين آن حَرَم و مشاهد ديگر امامان‏عليهم السلام تفاوتي نخواهد بود.


توجه:


بدان که از جمله کساني که تصريح کرده‏اند به استحباب زيارت مشاهد پيغمبر و ائمه معصومين‏عليهم السلام به نيابت از معصومين‏عليهم السلام و از مؤمنين، عالم محدث عاملي‏رحمه الله در کتاب وسائل الشيعه است، که گفته: باب استحباب زيارت از سوي مؤمنين و معصومين‏عليهم السلام. [3] سپس روايت داوود صرمي را از حضرت ابوالحسن امام هادي عسکري‏عليه السلام آورده که گفت: به آن حضرت‏عليه السلام عرض کردم: من پدر شما را زيارت کردم و آن را براي شما قرار دادم، فرمود: به سبب آن براي تو از سوي خداوند پاداش و اجر بزرگي است و ما از تو سپاسگزاريم.


مي‏گويم: در اين حديث بر مطلب مورد بحث دلالتي نيست، چون ظاهر از آن هديه کردن ثواب زيارت است نه نيابت نمودن در زيارت، و بر فرض که ظهور اين مطلب را انکار نمايي لااقل احتمال اين معني در اينجا هست، و با احتمالِ خلاف، استدلال ساقط است.