شناخت هر يک از ابعاد شخصيت حضرت بقية الله و ساير اهل بيت معصومين عليهم السلام، زمينه‏ي تربيتي خاص در انسان پديد مي‏آورد.
چون جهات کمالات و شئون ولايت آنان، مختلف و متعدد مي‏باشد و باز هر کمال و شاني، جنبه‏هاي گوناگوني دارد. مثلا يکي از کمالات آسماني پيامبر و ائمه عليهم السلام که پرتويي از آن در اين نوشتار نقش بست. علم وهبي و دانش خدادادي است، اما همين علم و آگاهي، شئون مختلف پيدا مي‏کند و جهات علوم آنان، متعدد مي‏باشد. چنانکه در کتاب «اصول کافي» بابي تحت عنوان «جهات علوم الائمة عليهم السلام» آمده و ضمن آن گزارشي از امام هفتم حضرت موسي بن جعفر عليه السلام رسيده که فرمودند:

رسائي دانش ما بر سه وجه است: گذشته و آينده و واقع شونده. اما گذشته براي ما تفسير شده است. اما آينده بر ايمان نوشته شده و اما پديده‏ها و حوادث، از طريق الهام به قلب‏ها و تاثير در گوش‏ها مي‏باشد (که فرشته با ما سخن مي‏گويد) و اين برترين دانش ما است.
در خبر ديگري از مفضل حکايت شده که گفت: به حضرت ابوالحسن عليه السلام عرض کردم: از امام صادق عليه السلام گزارش نموده‏اند که فرموده است:

قطعا دانش ما سه گونه مي‏باشد: گذشته و نوشته شده و از راه ورود به قلب‏ها و تاثير در گوش‏ها.

حضرت ابوالحسن عليه السلام فرمودند:

اما گذشته، مربوط به دانش ما نسبت به امور پيشين است، اما نوشته شده، مربوط به رويدادهاي آينده است. اما نکته‏هائي که در دلها نقش مي‏بندند، از راه الهام مي‏باشند و آنچه در گوش‏ها وارد مي‏شوند، از طريق ارتباط با فرشته است.

بديهي است که بحث گسترده پيرامون هر يک از شئون علمي امامان عليهم السلام يا ابعاد قدرت يا جهات عصمت و يا ساير مراتب فضائل و کمالات آنان، خود مستلزم گفتار مستقل و کتاب جدائي است و هر يک از آنها، منشاء آثار خاصي در روح عارف و توجه کننده مي‏گردد و زمينه‏ي تربيتي ويژه‏اي در وي به وجود مي‏آورد که نياز به تحليل و تفسير مخصوص دارد. اکنون فقط دو مورد از اين آثار را که مربوط به مباحث کتاب است، به اختصار بيان مي‏داريم، يکي درباره‏ي اثر معرفت و توجه به دانش اهل بيت و ديگر پيرامون تاثير شناخت و توجه به قدرت آن بزرگواران.