وقتي دانستيم امام زمان عليه السلام از تمام حالات و حوادث آگاه است و به موهبت الهي همه چيز را مي‏داند، از گذشته و آينده با خبر است، حتي خطورات ذهني و امور قلبي را مي‏فهمد و از اسرار نهفته در دلها و رازهاي پنهان در باطن‏ها مطلع مي‏باشد، خود اين باور و اعتقاد، انگيزه‏ي موثري براي خودسازي و تزکيه است تا از گناهان فاصله بگيريم و به نيکي‏ها بگرويم. زيرا مسلما افکار ناپسند و رفتار زشت، او را مي‏آزارد و قلب مطهرش را مکدر مي‏سازد، چنانکه کارهاي نيک و نيات پاک، وي را خرسند مي‏گرداند.

بنابراين انسان معتقد به اهل بيت و شخص باورمند به حضرت صاحب الزمان هرگز انديشه‏ي خيانت و فکر معصيت در سر نمي‏پروراند و در پي هوي و هوس، دامن به گناه نمي‏آلايد. چون از يک طرف مي‏داند اعمال و افکار او به ائمه عليهم السلام عرضه مي‏شوند و امام زمانش، از کارهاي ظاهري و انگيزه‏هاي دروني وي اطلاع دارند، از سوي ديگر يقين دارد زشت کاري‏ها و پليدي‏ها، موجب رنجش خاطر و آزردگي مولايش مي‏باشند. بدين خاطر مي‏کوشد که هيچگاه مرتکب گناه نشود و گرد شهوات ناروا نگردد.

خداوند در آيه‏ي 105 سوره‏ي توبه فرموده است:

«و قل اعملوا فسيري الله عملکم و رسوله و المومنون»

يعني (اي پيامبر، به مردم) بگو: عمل کنيد، بزودي خدا و پيامبرش و مومنان، کردار شما را مي‏نگرند.

بر اساس مطالبي که از اهل بيت پيرامون اين وحي قرآني بيان شده، «مومنان» که همرديف خدا و رسولش قرار گرفته و ناظر اعمال مردم اند، امامان معصوم و جانشينان راستين پيامبر مي‏باشند.

در تفسير برهان، بعد از اين آيه، از حضرت صادق عليه السلام گزارش گرديده که درباره‏ي کلمه‏ي «مومنون» فرمودند:

«هم الائمة».

ايشان (که نظاره‏گر اعمال مردمان هستند و در قرآن، کنار خدا و پيامبر قرار گرفته، کردار و رفتار همگان را مي‏بينند) امامان معصوم عليهم السلام مي‏باشند.

عبدالله بن ابان که نزد حضرت رضا عليه السلام، موقعيتي داشت، گويد: به امام عرضه داشتم: براي من و خاندانم در پيشگاه الهي دعا کنيد.

حضرت فرمودند:

مگر من دعا نمي‏کنم؟ سوگند به خدا کارهاي شما در هر بامداد و شامگاه بر من عرضه مي‏شود.

عبدالله گويد: من اين مطلب را بزرگ شمردم (و پذيرش اين حقيقت که هر صبح و شب، تمام اعمال، بر امام ارائه گردد، برايم گران آمد.

آنگاه به خاطر آنکه اين واقعيت را از قرآن بيابم و در پذيرش آن نلغزم) به من فرمودند:

مگر تو کتاب خدا را نمي‏خواني؟! آنجا که فرموده است: (اي پيامبر به مردم) بگو: عمل کنيد، بزودي خدا و پيامبرش و مومنان کردار شما را مي‏بينند.

سپس حضرت رضا عليه السلام فرمودند:

به خدا قسم آن مومن، علي بن ابي طالب عليه السلام است.

از بيان هشتمين جانشين رسول خدا استفاده مي‏شود «مومنان» در اين آيه، امامان معصوم‏اند که يکي از آنها امير مومنان و ديگري حضرت رضا عليهماالسلام مي‏باشند. اين بزرگواران شاهد اعمال مردم بوده و تمام کارهاي افراد، از ريز و درشت، زشت و زيبا، پنهان و آشکار، همه بر آنان عرضه مي‏گردد.

بنابراين امام زمان حضرت حجة بن الحسن عليه السلام، از تمام نيات و رفتار ما آگاهند و خوبي‏ها و بدي‏هايمان به ايشان ارائه مي‏گردد. بديهي است هيچ انسان متعهد و باورمندي برخود نمي‏پسندد که در گزارش اعمالش به امام زمانش، زشتي و پليدي باشد و از اينکه در حضور حجت خدا و زير نگاه ولي عصرش، دست به آلودگي بزند و مرتکب گناه شود، شرم مي‏کند.

خصوصا اگر متوجه باشد که زشت کاري‏ها، قلب مولايش را مي‏آزارد و باعث اذيت پيامبر و ناراحتي ائمه عليهم السلام مي‏گردد. چنانکه در همان مدرک از سماعه روايت شده که گفت: حضرت صادق عليه السلام مي‏فرمودند:

چرا شما پيامبر را ناخرسند و اندوهناک مي‏سازيد؟!

مردي عرضه داشت: چگونه ما رسول خدا را مي‏آزاريم و ناراحت مي‏نمائيم؟!

امام عليه السلام فرمودند:

آيا نمي‏دانيد که کارهاي شما بر آن حضرت عرضه مي‏شود و وقتي در پرونده‏ي اعمالتان، گناه و نافرماني خدا را مشاهده کند، افسرده و آزرده خاطر مي‏گردد. پس مراقب باشيد به پيامبر بدي روا نداريد و او را ناراحت نسازيد، بکله (با اعمال خوب و رفتار نيکتان) خرسند و شادمانش نماييد.

ابوبصير گويد: از حضرت صادق عليه السلام درباره‏ي اين آيه توضيح خواستم و پرسيدم: مومنان (که در اين گفتار آسماني، همرديف خدا و پيامبر، ناظر اعمال مردم‏اند) چه کساني مي‏باشند؟

امام فرمودند:

«من عسي ان يکون غير صاحبکم»

چه فردي ممکن است باشد، غير از صاحب شما؟

يعني امام و صاحب امر شما، همان مومني است که در وحي الهي، نظاره‏گر کارهايتان معرفي شده است.

نتيجه آنکه امروز تمام انديشه و کردار ما، زير چشم صاحب و مولايمان حضرت بقية الله عليه السلام است، زشتي‏هايمان او را آزرده خاطر مي‏سازد، که ناخرسندي او، ناخشنودي پروردگار مي‏باشد، و نيکي‏هايمان وي را مسرور و خرم دل مي‏گرداند، که مسرت او رضايت رحمان بوده لطف ربوبي و پاداش الهي را به ارمغان مي‏آورد.

اکنون چند نمونه از مواردي که ائمه عليهم السلام اخبار غيبي و اعمال پنهاني و رازهاي نهاني مردم را خبر داده‏اند خاطرنشان مي‏شود.