هنگامى كه رسول‏خدا صلى الله عليه و آله و سلم از دنيا رحلت نمودند ابوبكر بر مسند و منصب حكومت قرارگرفت. پس از چند روز كه امر خلافت وى محكم شد، كسى را به سوى فدك فرستاد تا وكيل حضرت زهرا سلام الله علیها را از آنجا بيرون كرده، ملك ايشان را تصاحب نمايد، اما به دو دليل فدك از آن فاطمه‏ى‏ زهرا سلام الله علیها بود:
1- فدك را به عنوان عطيه و هديه و بخشش از پدر بزرگوارشان دريافت نموده بودند ، همچنين پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بنا بر حكم الهى و آيه‏ى قرآن اين مِلك را به دخترشان بخشيدند.
2- فدك در زمان رسول مكرم اسلام صلى الله عليه و آله و سلم به فاطمه ی زهرا سلام الله علیها داده‏شد و ايشان آن را تصرف كردند. لذا غصب آن از طرف خليفه بايد دليل و بينه از طرف حكومت داشته باشد.
حكومت غاصب وقت چون مالكيت فدك و درآمد آن را براى خاندان اهل‏بيت نوعى قدرت مى‏دانست و از طرفى ديگر چون خود را نيازمند به آن درآمد يافت، تصميم گرفت تا پس از غصب مقام خلافت مسلمين، فدك كه حق مسلم دخت پيامبر گرامى‏صلى الله عليه و آله و سلم بود را نيز تصاحب نمايد.
فاطمه ی زهرا سلام الله علیها ابتدا فدك را به عنوان اينكه عطيه و بخشش رسول‏خداصلى الله عليه و آله و سلم بوده‏است مطالبه كردند و چون از اين طريق نتوانستند حق مسلم خود را اعاده كنند، آنگاه از طريق ارث طلب نمودند. ايشان نزد ابوبكر آمده، سند مالكيت فدك را به او ارائه دادند.
اما او گستاخانه دختر رسول‏خدا صلى الله عليه و آله و سلم را، شأن نزول آيه‏ى تطهير را و عصمت كبرى را زير سوال برد و از ايشان دليل و بينه خواست. هنگامى‏كه فاطمه‏ى‏ زهرا سلام الله علیها ديدند كه آن قوم كينه‏توز و حق‏كش، شهادت شهود را رد نمودند و در اين زمينه تلاش‏ها به جايى نرسيد، تدابيرى ديگر را اتخاذ نموده تا به اين وسيله بزرگترين و كوبنده‏ترين اقدام خود عليه دستگاه حاكم ظالم را اعمال كنند . و آن سخنرانى و خطابه‏اى درخشان و جاودانى بود كه به عنوان برهانى نيرومند و روشن شخصيت صديقه‏ى طاهره را براى همگان، آشكار مى‏كند و پرده از توطئه و كجروى‏هاى حاكميت زمان برمى‏دارد.
پس به همراه گروهى از زنان خويشاوند و كنيزانش در حالى‏كه راه رفتنشان شبيه پيامبرصلى الله عليه و آله و سلم بود از خانه بيرون آمده، وارد مسجد شدند. در آن هنگامه عده‏اى از مهاجرين و انصار اطراف ابوبكر را احاطه كرده‏بودند. پس پرده‏اى براى‏حضرت زهرا سلام الله علیها آويختند و ايشان در پشت پرده نشستند. پس از مدتى چنان ناله‏اى از دل ايشان برآمد كه همه‏ى مردم گريان‏شدند و اضطراب و خروش در جمعيت ايجادشد.
حضرت زهرا سلام الله علیها سخنان خود را با حمد و سپاس الهى و درود بر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آغاز نمودند. خطبه‏ى حضرت زهرا سلام الله علیها درمنابع تاريخى معتبر شيعه و سنى به تواتر نقل شده است. ايشان در ابتداى اين خطبه با بيان معارف عميق الهى و معرفى شخصيت والاى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و رسالت او سخنان خويش را آغاز نمودند. سپس بار ديگر خود را به عنوان دختر پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم معرفى نموده، مقام و منزلت خويش را براى مردم حاضر در مسجد خاطرنشان كردند و فرمودند:
«اى مردم! بدانيد كه من فاطمه هستم و پدرم حضرت محمد صلى الله عليه و آله و سلم مى‏باشد. سخنان حساب‏شده و داراى آغاز و انجام مى‏گويم. بيهوده و ياوه سخن نمى‏گويم و كارى كه انجام مى‏دهم درست است و ناروا نيست!»
آرى ايشان خود را معرفى‏كردند تا حاضران بدانند كه او تجسم عينى رسالت خاندان رسول‏خدا صلى الله عليه و آله و سلم و ملكه‏ى اسلام است. تا اتمام حجتى باشد براى آنانى كه در مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم سخن ايشان را شنيده و ديدند كه دختر رسول‏خدا سلام الله علیها آمده است تا حق خود را طلب‏كند. فاطمه‏ى‏ زهرا سلام الله علیها در طول سخنان خود، موقعيت اعراب را در هنگام آغاز رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم براى آنان خاطرنشان كرده، فضايل، مناقب و رسالت‏هاى اميرالمؤمنين عليه السلام را يك يك براى حاضران يادآورى نمودند.
حضرت زهرا سلام الله علیها در ادامه‏ى سخنان خود با استناد به شواهد و آيات قرآن با حاكم وقت كه در مسجد حضور داشت محاجه و گفتگو مى‏كنند و با هشدار و عتاب به مردم سعى در آگاه كردن آنان نسبت به وقايعى كه در آن زمان رخ‏داده بود، نمودند.
«آگاه و هوشيار باشيد! هشدار براى شما. من شما را مى‏بينم كه به خوش‏گذرانى و تن‏پرورى روى آورديد و كسى كه شايسته‏ى دخل و تصرف در كارهاست كنار زده‏ايد و به راحت‏طلبى در گوشه‏اى آرام تن داده‏ايد!»
«آگاه‏باشيد آنچه را گفتم با آگاهى كامل نسبت به انگيزه‏ى يارى نكردن شما و نيرنگ و حقه‏بازى‏هاى شما بوده‏است كه دل‏هايتان را فراگرفته و با قلب و روحتان در آميخته است. اين سخنان خروشى بود كه از جان برآمد و آهى بود كه از خشم و غيظ برخاسته، از بى‏تابى و توانفرسايى من حكايت‏مى‏كند، شكوه از دلتنگى كرده، بدينوسيله اتمام حجت نمودم.»[1]
فاطمه‏ى‏ زهرا سلام الله علیها به منزل بازگشته در حالى‏كه پيروز بودند. گرچه در آن زمان به نظر مى‏آمد كه در صحنه‏ى پيكار مغلوب گرديده‏اند. چرا كه ايشان مظلوم واقع‏شده و قلب‏شان شكسته و به درد آمده بود، اما در واقع براى همگان و براى هميشه در تاريخ ثبت نمودند كه حقشان غصب شده و به خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ظلم شده است.
حضرت زهرا سلام الله علیها در بيان خطابه‏اى جاودانى، اسلام را بار ديگر، آنگونه كه بود معرفى كردند.
در اينجا شايد اين پرسش در ذهن طرح‏شود كه سيده‏ى زنان عالم حضرت صديقه‏ى طاهره كه از دنيا و زخارف آن دست شسته و خود را رها نموده است چرا سعى و تلاشى اينچنين در طلب فدك داشته و چنين نهضتى عظيم را آغاز نمودند؟
در پاسخ بايد گفت كه اقدام حضرت زهرا سلام الله علیها براى پس‏گرفتن فدك يك اقدام ساده براى اعاده‏ى ملك شخصى ايشان نبوده است. همان‏طور كه غصب فدك، توطئه‏ها و انحرافات حكومت وقت را روشن كرد و نقاب از چهره‏ى واقعى جانشينان ناخلف رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم برداشت، حضرت زهرا سلام الله علیها به عنوان تنها يادگار پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و نماينده‏ى اهل بيت نبى و همسر جانشين به حق پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، هر اقدامى كه انجام دادند بيانگر حقايق زمانه بوده‏است و قطعا از روى حكمت و مصلحت مى‏باشد.
ايشان با سخنان خود ظلم، تجاوز، كفر و نفاق غاصبين فدك را كه همان غاصبين مقام و جانشينى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم بوده‏اند را آشكار كردند. نسبت‏هاى ناروايى كه در اين واقعه به دخت نبى واردشد و بى‏حرمتى‏هايى كه به ساحت مقدس ايشان شده‏است، بيانگر حقايقى از تاريخ است كه براى هر مسلمان و غير مسلمان پندى درس‏آموز مى‏باشد. فاطمه‏ى‏ زهرا سلام الله علیها با مطالبه‏ى فدك حق اميرالمؤمنين عليه السلام را طلب نمودند. فدك حق مسلم حضرت زهرا سلام الله علیها بود و حكومت و خلافت حق مسلم اميرالمؤمنين‏عليه السلام و ايشان منصوب از جانب پروردگار، جانشين رسمى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بودند و براساس سيره‏ى فاطمى (اهل‏بيت) است كه حق را بايد طلب كرد و از غاصب ناحق بازستاند.
پس ايشان محكم و استوار فرياد دادخواهى خود را به گوش همه رساندند تا حقيقت بر همگان آشكار شود.
حضرت زهرا سلام الله علیها در اين خطابه‏ى تاريخى، دادخواهى فدك را به روز قيامت واگذار نموده، فرمودند:
«اكنون كه سخن حق را نمى‏پذيريد، فدك را غصب كنيد و زمام آن را به دست‏گيريد و بار آن را محكم‏كنيد تا روز حشر در مقابل شما درآيد. آنگاه خداوند قاضى خوبى و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم شاهد خوبى در قيامت خواهد بود.»
و اكنون ما نيز حق امام عليه السلام پس از خداوند و پيامبرش ازهمه حقوق بر تمامى اهل عالم برتر است چرا كه خداوند مراتبى را به ايشان اختصاص داده است. خداوند به بركت وجود امام ما را آفريد و به هر يك نعمتهايى خاص بخشيد و در مقابل مسئوليتى را بر دوش ما قرار داد.
احياى حقوق امام رسالتى است كه بر ما نهاده شد ، حق وجود و هستى ،حق قرابت با پيامبرصلى الله عليه و آله و سلم و حق پدرى و....و حق هر نعمتى كه به ما مى رسد .
اينكه بدانيم خليفه خدا در زمين امام عصر ارواحنا له الفداء است كه به يمن وجود او حيات ادامه يافته وزير چتر ولايت او زندگى‏مى كنيم ، ما را از لغزشگاه‏ها و پرتگاه‏هاى هلاكت‏بار دوران غيبت مصون مى دارد و روح اميد مى بخشد.
و اكنون ما نيز در مكتب فاطمه زهرا سلام الله علیها آموختيم كه در اقامه حق و حقيقت بايد همه چيز را بذل كرد .