برنامه‌ريزي
برنامه‌ ریزی، پلي است بين وضعيت فعلي آماده ‌سازي و آينده آن که احتمال دستیابی به هدف‌ هاي از پيش تعيين شده را بالا مي ‌برد. در واقع برنامه ‌ريزي سنگ بناي فرآيند تدوين و اجراي راهبرد‌هاي اثربخش به شمار می ‌آید. از اين مسأله مهم مدت‌ ها غفلت شده است. برنامه ‌ریزی برای آماده ‌سازي زمینه‌ های ظهور، براي اجرا و ارزيابي موفقيت ‌آميز راهبرد آماده ‌سازي ضرورت دارد که احتمال دستیابی به هدف ‌هاي از پيش تعيين شده را بالا مي ‌برد. در برنامه‌ ریزی بايد اهدافی را که می‌ توان اندازه ‌گيري کرد و دست ‌یابی به آن آسان است، دقيقاً مشخص شود. برای پيشرفت برنامه‌ هاي آماده‌ سازي باید افراد معتقد و متخصص و آگاه به اهداف و راهبردهای آماده‌ سازي، آن را ارزيابي کنند.
در هر برنامه ‌اي باید راهکارهاي مختلف برای پيشرفت موفقيت‌ آميز مشخص گردد. و معيار‌هاي کمّي برای ارزيابي برنامه ‌ها تعريف شود. بايد در موارد بحراني به طور مناسب و به موقع تصمیم گرفت و بودجه مورد نياز را برای اجرای فعاليت‌ ها و طرح‌ هاي مورد نیاز تخصيص داد. به طور کلي، موفقیت در مسیر آماده‌ سازي زمینه ‌های ظهور، به بسیج نیروها، تحقیقات علمی، تشخیص درست معیار‌ها و ارزش ‌ها، مشخص‌ کردن مأموریت و اهداف، تدوین و اجرای راهبرد‌ها و اعمال نظارت وكنترل در برنامه‌ ریزی خوب و مناسب، بستگي دارد.
تخصیص منابع و بودجه مورد نیاز به برنامه ‌های سالیانه
در فرآیند آماده‌ سازي زمینه‌ های ظهور، برنامه‌ های سالانه و پروژه ‌های مختلفی طراحی می ‌گردد. برای اجرای موفقیت ‌آمیز آنها باید بودجه مورد نیاز تخصیص داده شود. برنامه ‌ها و پروژه‌ هایی که طراحی می ‌شوند باید با توجه به هدف ‌های بلند مدت و برنامه راهبردی باشد، یعنی با توجه به هدف‌ ها و برنامه راهبردی بلند مدت باید مجموعه‌ اي از برنامه ‌ها و هدف‌ های سالانه وجود داشته باشند. موفقیت در این برنامه ‌ها، موجب می ‌گردد تا در برنامه راهبردی آماده‌ سازي زمینه ‌های ظهور موفق شد. برای این کار باید منابع و بودجه مورد نیاز تخصیص داده شود. این تخصیص باید بر اساس اولویت اهداف تدوین شده باشد.
تهیه قوانین اجرایی
قوانین اجرایی، رهنمودها، روش ‌ها، مقررات و شیوه ‌هایی را شامل می ‌شود که برای حمایت و تقویت کارها و فعالیت ‌ها در زمینه آماده ‌سازی مقدمات ظهور مورد نیاز است.
نظارت بر اجرای برنامه آماده‌ سازي زمینه‌ های ظهور

مدیران و مسئولان باید برای حصول اطمينان از انطباق نتايج واقعي با نتايج برنامه‌ریزی شده، نظارت کنند. كارهايي كه در اين زمينه انجام مي‌ شود عبارت از كنترل کردن و نظارت بر کمیت و كيفيت فعالیت ‌هاست. راهبرد آماده‌ سازي مقدمات ظهور، باید از طريق این سه فعاليت بررسي و ارزيابي شود:
الف) بررسي مباني آماده‌سازي زمینه ‌های ظهور؛
ب) مقايسه نتايج به دست آمده در اجرا (نتايج واقعي) با نتايج برنامه‌ ریزی شده؛
ج) اقدامات اصلاحي در زمينه آماده ‌سازي مقدمات ظهور.
در صورت اجراي موفقيت ‌آميز راهبرد آماده‌ سازي، نتايج ارزيابي راهبرد‌ها موفقیت ‌آمیز خواهد بود؛ به صورتي که اهداف کوتاه ‌مدت و بلندمدت تأمين مي ‌شود.
برای ارزيابي راهبرد آماده ‌سازي زمینه ‌های ظهور توجه به این معيار‌ها ضروري است:
ـ سازگاري را‌هبرد آماده‌ سازي با اهداف کوتاه و بلندمدت و سياست ‌ها؛
ـ سازگاري این راهبرد با مجریان؛
ـ هماهنگي را‌هبرد توسعه آماده‌ سازي با عوامل محيطي داخلي و خارجي؛
ـ امکان ‌پذير بودن راهبرد آماده‌ سازي مقدمات ظهور در وضعیت موجود و آينده؛
ـ هماهنگي و انطباق برنامه آماده ‌سازي زمینه‌ های ظهور با منابع موجود و تخصيص داده شده؛
ـ مزيت رقابتي راهبرد آماده ‌سازي مقدمات ظهور در يکي از زمينه‌ ها.

برای رسیدن به هدف اصلی، اقدامات ذیل پیشنهاد می‌ گردد:

1. تبیین معیار‌ها، ارزش‌ ها و اهداف در مکتب مهدویت(عج)؛
2. تغییر نگرش اساسی در توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی؛
3. داشتن دیدگاه و نگرش سیستمی در فرآیند آماده‌ سازي مقدمات ظهور؛
4. مشخص کردن اهداف کوتاه‌ مدت، میان ‌مدت و بلند مدت؛
5. تدوین سیاست ‌گذاری ‌هاي مورد نیاز در فرآیند آماده ‌سازي زمینه‌ های ظهور؛
6. بررسی تمام راه‌ های عملی اجرای راهبرد‌ها در فرآیند آماده ‌سازي؛
7. اجرای راهبرد انتخاب شده و سیاست ‌هاي مدون در این فرآیند؛
8. برنامه‌ ريزي و تخصیص بودجه موردنیاز به طرح ‌ها و فعالیت ‌ها؛
9. نظارت دقیق بر فعالیت ‌ها و طرح ‌ها؛
10. گسترش مراکز آموزشی، دانشگاه‌ ها و مراکز تحقیقاتی در این زمینه؛
11. گسترش فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر یا توسعه نظارت و کنترل عمومی؛
12. نهادینه کردن فرهنگ مهدویت در دو بخش فرهنگ عمومی و فرهنگ جامعه علمی؛
13. طرح بحث ‌های مربوط به امام زمان(عج) در کتاب‌ های دبستانی، دبیرستانی و دانشگاهی؛
14. ایجاد رشته‌ ای در حوزه و دانشگاه به نام مهدویت و زمينه ‌سازي مقدمات ظهور؛
15. تربیت مدرسان متخصص در زمینه‌ های مختلف مهدویت متناسب با سن مخاطبان؛
16. استفاده از هنر و فن ‌آوری در گسترش آموزه ‌های فرهنگ مهدویت؛
17. ایجاد نظام ارزشیابی مدرسان و مبلغان فرهنگ انتظار و مهدویت؛
18. استفاده مؤثر از مجالس و محافل مذهبی و تبیین درست فرهنگ مهدویت؛
19. ایجاد معاونتی در ریاست‌‌ جمهوری و وزارت‌ خانه ‌ها در این زمینه؛
20. استفاده بیشتر و بهتر از صدا و سیما در این زمینه؛
21. افزایش بحث ‌های مربوط به امام زمان(عج) در مجلات و روزنامه ‌ها؛
22. بسیج شاعران و هنرمندان و حمایت از آنها در این زمینه؛
23. بسیج و هماهنگ کردن امامان جمعه برای خواندن خطبه ‌های مؤثر در این مورد؛
24. بسیج جوانان و نیرو‌های مردمی در عرصه مهدویت؛
25. درک نیاز واقعی جوانان و نوجوانان در این زمینه و دادن پاسخ مناسب به آنها؛
26. خلاصه کردن تحقیقات بزرگان و نوشتن آنها به زبان نسل جوان؛
27. تهیه بروشور‌هاي پرمحتوا، هنری، کم ‌حجم برای دانش ‌آموزان و دانشجویان؛
28. ایجاد تشکیلات در مراکز استان ‌ها برای پاسخگویی به شبهات نسل جوان؛
29. بسیج پژوهشگران در زمینه ‌‌هاي یادشده و مشخص کردن اولویت‌‌ هاي تحقیقاتی؛
30. تهیه دایرة ‌المعارف جامع مهدویت و انتظار؛
31. ایجاد مراکز تحقیقی و تخصصی؛
32. تهیه نوار و سی‌دی سخنرانی‌ و فیلم و نمایش‌ نامه در عرصه انتظار؛
33. توسعه مجلات تخصصی، همایش ‌ها و مسابقات در عرصه مهدویت؛
34. تهیه و حمایت از کتاب ‌هاي قصه و رمان برای سطوح مختلف سنی؛
35. تهیه فیلم، نقاشی، نوشته و تابلو‌‌هاي هنری ارزنده در عرصه مهدویت و حمایت از آن؛
36. تخصصی کردن آموزه ‌‌هاي مهدویت و انتظار؛
37. ایجاد نظام ارزیابی مدرسان و مبلغان فرهنگ مهدویت و انتظار؛
38. گسترش فرهنگ مهدویت از طریق نوشتن و ترجمه کتاب‌‌ هاي مفید؛
39. نشر آثار ارزنده به زبان ‌‌هاي زنده جهان؛
40. توسعه سایت ‌‌هاي مربوط به فرهنگ مهدویت؛
41. گسترش سفر‌های زیارتی و اهمیت بیشتر به دعای ندبه و تبیین نقش امام زمان(عج) در جهان؛
42. بسیج جوانان و مردم برای هرچه بیشتر با شکوه برگزار کردن جشن‌ های نیمه شعبان؛
43. نشر کتاب‌ هاي آموزشی و هنری در زمینه وظایف منتظران در عصر غیبت؛
44. گسترش فرهنگ احترام به نسل جوان و نوجوان و پرورش حس عواطف در آنها؛
45. تشویق و ترغیب جوانان به پاکی و ارزش قائل شدن برای اظهارنظر آنها و دادن مسئولیت به آنان.
نتيجه
در این مقاله به اختصار درباره طرح راهبردی آماده‌ سازي مقدمات ظهور بحث و بررسی شد و برای اجرای آن، مدل راهبردی ارائه گردید. این طرح استراتژيك طولانی ‌مدت باید تا ظهور حضرت مهدی(عج) ادامه یابد و باید به طور پیوسته ارزیابی و اصلاحات لازم در آن انجام شود. این طرح یک طرح را‌هبردی است و به نظام ارزش ‌هاي اعتقادی و باورهای اسلامی ما بستگی دارد. این طرح از پنج مرحله یک ‌پارچه و مرتبط به هم تشکیل شده است. در مرحله اول مشخص کردن نظام ارزش‌ هاي اعتقادی، معیار‌ها و شاخص‌ ها و مؤلفه ‌هایی است که جزء اعتقادات و باور‌های یک نظام و جامعه اسلامی درآمده و جهت حرکت آن را مشخص می‌ کند و به آن اعتماد به نفس می ‌دهد. در مرحله دوم، بررسي و تجزيه و تحليل وضعیت مهدویت و آماده‌ سازي شرایط ظهور در داخل و خارج از کشور است که در نتيجه نقاط قوت و ضعف، فرصت ‌ها و تهديد ‌ها مشخص مي ‌شود. مرحله سوم تعيين اهداف، راهبرد‌ها و سياست ‌گذاري‌ هاي مورد نياز در چارچوب ارزش ‌ها و باورهاست. در اين مرحله اهداف راهبرد‌ها و سياست ‌گذاري‌ ها در چارچوب ارزش‌ ها و باورها به صورت شفاف تدوين و مشخص ‌مي ‌شود. در مرحله چهارم اجراي را‌هبرد‌ها و سياست ‌گذاري ‌هاي تدوين شده در چارچوب نظام ارزش ‌ها و باورهاست. در اين مرحله برنامه‌ هاي مختلفي جهت تحقق اهداف و را‌هبرد‌ها تهيه مي‌ شود و بودجه مورد نياز و دستورالعمل ‌هاي اجرايي فراهم مي ‌شود. مرحله پنجم نظارت و کنترل بر اجراي دقيق طرح در طول فرآیند آماده ‌سازي شرایط ظهور است. در اين مقاله پنج مرحله یاد شده مورد بحث و بررسي قرار گرفت و توصيه‌ هاي لازم در چارچوب اهداف چشم ‌انداز و باورهای اسلامی ارائه گردید.