فارابی برهانی را اقامه کرده که قابل انطباق بر وجود امام زمان (ع) است . او می گوید: « هر عضوی از اعضای مدینه فاضله را صلاحیّت آن نیست که ریاست مدینۀ فاضله را بر عهده گیرد . رئیس مدینۀ فاضله نمی تواند هر کسی باشد ، زیرا ریاست به دو چیز است : یکی آنکه شخص از حیث سرشت و طبیعت آماده آن مقام باشد. دیگر آنکه ملکه وهیئت ارادی چنان کاری را داشته باشد .چنین انسانی انسان کامل است که بالفعل هم عقل است هم معقول ... .این رئیس هم معلّم است و هم مرشد و هم مدبّر ... » . فارابی برای برپایی اجتماع ، وجود معلّم را که همان امام است ضروری می داند . و این یکی از عقاید شیعه است که باید امام بر اجتماع ، اشراف کامل داشته باشد .

این فیلسوف بزرگ امام را عقل بالفعل می داند ، یعنی انسانی که همه امکانات عقلی ، طبعی و کسبی در وجود او در مرتبۀ کمال و نهاییبه فعلیّ رسیده و دائم الاتصال به عقل فعّال است ، بلکه خود به گونه ای عقل فعّال است . فارابی چنین شخصی را شایسته آن می داند که در رأس جامعه قرار گیرد و معلّم و مربّی و امام و رئیس باشد . در نظر او این گونه رئیس در جامعه به منزلۀ قلب است در بدن انسان .