بینش انسانی –فطری ، نقطه مقابل بینش ابزاری است ، این بینش به انسان وارزشهای انسانی چه درفرد وچه در جامعه اصالت می دهد . این نظر معتقد است که بذر یک سلسله بینش ها وگرایشها در نهان او نهفته است و نیاز انسان به عوامل بیرون نظیر نیاز یک نهال به خاک وآب ونور وحرارت است که به کمک آنها مقصد وراه و ثمره ای که بالقوه در او نهفته است به فعلیت برساند وبه همین علت است که انسان باید پرورش داده شود نه اینکه ساخته شود .
برحسب بینش، تاریخ مانند خود طبیعت به حکم سرشت خودمتحول ومتکامل است ، حرکت به سوی کمال ، لازمه ذات اجزای طبیعت و از آن جمله تاریخ است. انسان در اثر همه جانبه بودن تکاملش تدریجا از وابستگی اش به محیط طبیعی و اجتماعی کاسته و به نوعی وارستگی که مساوی است با وابستگی به عقیده وایمان و ایدئولوژی افزوده است و در آینده به آزادی کامل به عقیده وایمان و ایدئولوژی افزوده است و درآینده به آزادی کامل معنوی یعنی وابستگی کامل به عقیده وایمان ومسلک وایدئولوژی خواهد رسید . برحسب این بینش از ویژِگیهای انسان تضاد درونی فردی است میان جنبه های زمینی وخاکی و جنبه های آسمانی و ماورایی انسان ، یعنی میان غرایز متمایل به پایین که هدفی جز یک امر فردی و محدود و موقت ندارد ف وغرایز متمایل به بالا که می خواهد از حدود فردیت خارج شود وهمه بشر را در برگیرد و می خواهد شرافت های اخلاقی و مذهبی و علمی وعقلانی را مقصد قرار دهد .
در طول تاریخ گذشته و آینده ، نبردهای انسان تدریجا بیشتر جنبه ایدئولوزیک پیدا کرده و انسان تدریجا از لحاظ ارزشهای انسانی به مراحل کامل خود یعنی به مرحله انسان ایده آل وجامعه ایده آل نزدیک تر می شود تا آنجا که در نهایت امر حکومت وعدالت یعنی حکومت کامل ارزشهای انسانی که در تعبیرات اسلامی از آن به (حکومت مهدی علیه السلام ) تعبیر شده است مستقر خواهد شد . و از حکومت نیروهای باطل وحیوان مآبانه وخود خواهانه وخودگرایانه اثری نخواهد بود.
بنابراین بینش ، انسان موجودی است دارای سرشت الهی ، مجهز به فطرتی حق جو وجق طلب، حاکم بر خویشتن و آزاد از جبر طبیعت و محیط ، وجبر سرشت و سر نوشت ، بر خلاف بینش مارکسیست ها که انسان را در ذات خود فاقد شخصیت انسانی می دانند که هیچ امر ماوراء حیوانی در سرشت او نهاده نشده است و هیچ اصالتی در ناحیه ادراکات وبینش ها ویا در ناحیه احسا سات و گرایش ها ندارد . از این رو آنها انسان را موجودی مادی و محکوم به جبر ، ابزارتولید و در اسارت شرایط مادی اقتصادی می دانند ، که جدانش ، تمایلاتش ، قضاوت و اندیشه اش، انتخابش جز انعکاس از شرایط طبیعی واجتماعی محیط نیست .
