montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

هر چه از جانب خدا افاضه شده باشد دارای مقام ویژه ای است. دین الهی نیز که رابطه مستقیم با افاضه حق تعالی دارد از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است. بنابراین انبیاء و اولیاء علیهم السلام که حاملین دین الهی هستند، از مقرّبان درگاه الهی هستند و جایگاه ویژه ایشان نزد خداوند متعال اینگونه آمده است.
وَ قَدَّمْتَ لَهُمُ الذِّكْرَ الْعَلِىَّ:
در هر زمان از ایشان (نزد ملائکه) به بزرگی یاد کردی.
وَالثَّناءَ الْجَلِىَّ:
آن تعریف آشکار و نشانه های این بزرگی را به ایشان عنایت فرمودی.
ایشان نیز در برابر این عنایت باید در زندگی عبادی و در تمامی شئون زندگی خود این جایگاه را نشان دهند.
وَ أَهْبَطْتَ عَلَيْهِمْ مَلائِكَتَكَ:
از نشانه های این جایگاه این است که تو بر ایشان ملائکه خودت را نازل کردی.
قابلیت ارتباط با این موجودات شریفه (ملائکه) را هر کسی ندارد. بلکه از مزایای اولیّه انبیاء علیهم السلام است که به اذن خداوند این ارتباط را برقرار کرده اند. البته برقراری این ارتباط تا زمانی است که خداوند اذن دهد.
انبیاء علیهم السلام در امورات متعارف زندگی مانند تمامی انسان ها زندگی می کنند و تا جایی که لازم نباشد و خدا نخواهد، از اخبار غیبیه ای که ملائکه به آنها می دهند استفاده نمی کنند. بنابراین مردم از این طریق مورد آزمایش قرار می گیرند. یعنی اولاً: اینکه پیامبران را بشر بدانند و ثانیاً: پذیرا باشند که واسطه بین آنها و خدا، بشری است که از جهاتی مانند خودشان است. یعنی ضمن توجه به این شباهت های ظاهری، فکرشان در این شباهت ها متوقف نشود و احتمال بدهند که ایشان ارتباط با وسائط فیض خداوند را دارند. بنابراین شرط ارتباط خاضعانه با خدا، خضوع نسبت به این واسطه ها می باشد.
وَ كَرَّمْتَهُمْ بِوَحْيِكَ:
تو انبیاء را با وحی خودت گرامی داشتی.
به همه انسان ها به واسطه عقل ظرفیّت اولیه ای برای درک ارتباط با عالم غیب داده شده که می تواند با راههای ادراکی صحیح، یک درک کلّی نسبت به ارتباط وجودی با عالم غیب داشته باشد. به عنوان مثال همه انسانها مسئله خداشناسی، خداباوری و پذیرش شئون کمالیه خدا را به واسطۀ عقل دارند.
انسان علاوه بر قوه ادراکی یک ظرفیّت روحی نیز دارد که می تواند با آن یک ارتباط خاصّ با عالم غیب برقرار کند. انبیاء علیهم السلام نیز یک ظرفیّت خاصّ و یک ارتباط خاصّ تحت عنوان «وحی» دارند که هدایت الهی را با وحی الهی می گیرند. در دعای ندبه وحی الهی با تعبیر «کرامت الهی» آمده است.
معنای وحی:
وحی، درک مرموز و ارتباط مخفی با عالم غیب است که انبیاء علیهم السلام یک درک مرموز و خاصّی با آن عالم دارند.
درجات وحی:
خدا دستگاه وجودی موجودات را به گونه ای آفریده که یک درک های مرموزی برای آنها عنایت کرده است. از این رو در قرآن کریم مصادیق مختلفی برای وحی آمده است:
«وَ أَوْحَی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا...» [1]
درک مرموز برای زنبور عسل آمده است که نوعی وحی غریزی و متفاوت از وحی برای انبیاء علیهم السلام است.
«وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ...» [2]
وحی به مادر حضرت موسی علیه السلام آمده است که خدا در دل او القاء کرد که فرزندش را در داخل صندوقچه ای بگذارد و در رود نیل بیندازد.
انسان با تأمل در مضامین آیات و تدبّر در آیات قرآنی می تواند به درجات وحی پی ببرد. منبع استفاده از معارف دین قرآن کریم است. قرآن کریم نیز خود وحی الهی است و از آنجایی که وحی انبیاء علیهم السلام بالاترین وحی است، گرامی داشتن انبیاء علیهم السلام با وحی خدا برای روشن شدن جایگاه انبیاء علیهم السلام است.
بنابراین تمام انبیاء علیهم السلام یک اصل مشترک دارند و آن ارتباط با عالم غیب و گرامی داشتن با وحی است. این اصل در انبیاء علیهم السلام متفاوت است:
«تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ...» [3]
این فضیلت به جهت کمالات معنوی و احاطه علمی ایشان نسبت به عالم غیب است. بنابراین باید جایگاه بالای انبیاء علیهم السلام را به لحاظ مرتبه وحی شان متفاوت بدانیم.
انواع وحی:
سخن گفتن خدا با انسان سه نوع است:
«وَ مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِن وَرَاء حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا...» [4]
خدا با بشرش سخن نمی گوید مگر با وحی یا از پشت پرده یا یک رسولی را می فرستد تا آن فرستاده از سوی خدا آنچه را که خدا فرستاده برای شخص بازگو کند.
وحی به دو صورت است: گاهی مستقیم و بدون واسطه و گاهی با واسطه است.
1- وحی بدون واسطه (مستقیم):
«وَکَذَلِکَ أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا...» [5]
و اینچنین ما وحی کردیم به تو ای پیامبر روحی از امرمان را...
که این آیه بیانگر جایگاه بالای انبیاء علیهم السلام در مقام وحی است.
2- وحی با واسطه:
وحی با واسطه از طریق جبرئیل و اعوان او انجام می شد.
«نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الامِينُ عَلَي‌' قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ» [6]
در روایتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خود را به عنوان سید انبیاء معرفی کرده اند که این سیادت حقیقی است و تشریفاتی نیست. سیادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از جهت مرتبه روحی ایشان و ارتباط با عالم غیب است. کامل ترین ارتباط را ایشان داشتند که بقیه انبیاء قسمتی از این ارتباط را داشتند.

آیت الله تحریری
[1] سوره مبارکه نحل، آیه 68.
[2] سوره مبارکه قصص، آیه 7.
[3] سوره مبارکه بقره، آیه 253.
[4] سوره مبارکه شوری، آیه 51.
[5] سوره مبارکه شوری، آیه 52.
[6] سوره مبارکه زخرف، آیه 106.
جایگاه ویژه/آیت الله تحریری/بخش سیزدهم


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته