بعد از وفات رسول خدا نبوت و تشریع و وحی خاتمه یافت. لیکن احکام و قوانین دین، از جمله برنامه های سیاسی و اجتماعی اسلام در بین مسلمین باقی ماند. در اینجا این سوال مطرح می شود که بعد از رحلت رسول اکرم آیا منصب حاکمیت و زمامداری آن حضرت هم مانند مقام نبوت آنجناب به طور کلی خاتمه یافت؟ و رسول خدا نسبت به زمامدار و حاکم بعد از خودش هیچگونه دخالتی به عمل نیاورده آن را بر عهده خود مسلمین واگذار کرد یا از این موضوع حساس و مهم غافل نبوده و شخصی را برای تصدی این مقام انتخاب و معرفی نموده است؟


شیعیان عقیده دارند که پیامبر گرامی اسلام که خود حاکم بر مسلمین و مجرای قوانین و برنامه های اسلام بود، ضرورت تداوم حکومت اسلامی را کاملاً احساس می کرد. او به خوبی می دانست که مسلمین بدون حکومت نمی توانند زندگی کنند و حکومت در صورتی می تواند اسلامی باشد که مسئولیت اداره آن بر عهده شخصی عالم و اسلام شناس و پرهیزکار و امین و عادل، نهاده شده باشد تا با پیاده کردن قوانین و برنامه های دین حکومت اسلامی را تداوم دهد. به همین جهت از آغاز دعوت و به دستور خداوند حکیم، در فرصتهای مناسب علی بن ابیطالب علیه السلام را به عنوان امام مسلمین و خلیفه خودش معرفی می کرد که احادیث آن در کتاب های معتبر شیعه و اهل سنت موجود است. از جمله در سفر حجه الوداع، در غدیر خم فرود آمد و در حضور هزاران نفر از اصحاب فرمود: الست اولی بالمؤمنین من انفسهم؟ قالوا: بلی یا رسول الله. فقال: من کنت مولاه فعلی مولاه. ثم قال: اللهم وال من والاه وعاد من عاداه. فلقیه عمر بن الخطاب فقال: هنیألک یابن ابیطالب، اصبحت مولای و مولا کل مؤمن و مؤمنه. [1]


یعنی رسول خدا به مردم فرمود: آیا من در تصرف در امور مؤمنین از خودشان شایسته تر نیستم؟ گفتند: چرا یا رسول الله، آنگاه فرمود: هر کس که من مولا و صاحب اخیتار او هستم علی صاحب اختیار او خواهد بود. سپس فرمود: خدایا با دوستان علی دوست و با دشمنانش دشمن باش. در این هنگام عمر بن الخطاب علی بن ابیطالب (ع) را ملاقات کرد و گفت: ای پسر ابوطالب مقام جدید برایت مبارک و گوارا باشد. تو مولا و صاحب اختیار من و همه مردان و زنان مؤمن شدی.


از این قبیل احادیث استفاده می شود که حضرت رسول صلی الله علیه و آله مقام حاکمیت خودش را تداوم بخشیده و به علی بن ابیطالب علیه السلام واگذار نموده است. قبلاً او را برای تصدی این مقام آماده کرده علوم و اطلاعات لازم را در اختیارش نهاده و می دانست که از مقام علم و عصمت ذاتی نیز برخوردار است و برای مقام امامت شایستگی دارد. به همین جهت و به دستور خداوند حکیم او را بدین مقام برگزید و معرفی نمود. علی بن ابیطالب (ع) هم حافظ احکام و قوانی اسلام بود. هم حاکم اسلام و مجری قوانین. رسول خدا در غدیر خم همان مقام اولی به تصرف و صاحب اختیار بودن خودش را به حضرت علی واگذار نمود. عمر بن الخطاب نیز همین معنا را فهمید که به علی علیه السلام گفت: هنیئاً لک یابن ابیطالب اصبحت مولای و مولا کل مؤمن و مؤمنه.


مسلمین هم همین معنا را فهمیدند که با امیرالمؤمنین بیعت نموده، اظهار وفاداری کردند و اگر جز این بود نیازی به بیعت نبود.