تصریح نداشتن دعا به نام و عدد ائمه اثنی عشر – علیهم السلام – از قوت متن آن چیزی نمی کاهد، و در اعتبار آن از این جهت خللی وارد نمی شود، و عدم تصریح در اینجا مفهوم ندارد خصوصاً که تصریح یا اشاره به مطلبی که خلاف مذهب شیعه اثنی عشری باشد، در دعا به هیچ وجه وجود ندارد.
در دعای ندبه، مطالب عمده و حساس و ارزنده ای در موضوع نبوت مطرح شده، و سپس مسأله خلافت و ولایت علی (ع) و بعضی از نصوص و ادله این موضوع، و مجاهدات و فداکاریها و فضایل و مناقب آن حضرت، عنوان شده، و همچنین به مخالفت ها و دشمنی هائی که اهل کینه و نفاق و جاه پرستان، با آن خلیفه منصوب و تعیین شده از جانب خدا و رسول کردند، و مسیر واقعی اسلام را که منتهی به سعادت و آزادی همه انسانها می شد تغییر دادند، و شد آنچه شد، و رهبر واقعی اسلام را خانه نشین ساختند، اشاره گردیده است.
بدیهی است مسأله اساسی و مهم که بیشتر در احادیث و اخبار و ادعیه مورد تعرض قرار می گیرد، مسأله زمامداری است که ترک تمسک به امام منصوب و تعیین شده، از آغاز کار و روز اول، سنت سیئه زمامداری نا اهلان را چون عصر جاهلیت جلو آورد، و اجرای برنامه های نجات دهنده و آزادی بخش اسلام را به طور یکپارچه و دربست و جهانی، تا ظهور حضرت بقیه الله صاحب الزمان (عج) به تأخیر و تعویق انداخت.
این مصیبت از هر مصیبت بالاتر بود که با آن همه سفارش های پیغمبر (ص) و اعلام های متعدد، و با آن تعیین رسمی و تاریخی غدیر، و با آن همه تأکیدات رسا، برای حب جاه و کینه هائی که از مولای متقیان علی (ع) از غزوه بدر و احد و خیبر و حنین و احزاب و غیر اینها در دل داشتند، آن یگانه مرد حق و عدالت و پیشوای لایق و عالم و فاتح را کنار گذاشتند، و چون خویشاوندان مشرک و مستبد و استثمارگر آنها را که سد راه نجات جوامع محروم، و مانع از پیشرفت دین توحید و برنامه های الهی و مترقی اسلام و مهاجم به حوزه دین و دعوت خدا بودند از میان برداشته بود، با او به مخالفت برخاستند و با اشتباه کاری و نیرنگ و اغفال مردم، یکی از اساسی ترین برنامه های اسلام را پایمال کرده، و جامعه را تا امروز گرفتار این همه مفاسد، و دردسرها و نابسامانی ها ساختند.
سایر مفاسد هم از اینجا ایجاد شد، و موضوعی که باید به آن توجه بیشتر شود، همین است. لذا در دعای انقلابی و سیاسی ندبه هم در مقدمه، همین مصیبت مطرح شده است.
مع ذلک، در جمله هائی از این دعا، سخن از امامان دیگر و مصائبی که در راه هدایت خلق متحمل شدند نیز گفته شده، و جمله:
«لم یمتثل امر رسول الله صلی الله علیه و آله فلی الهادین بعد الهادین ... فقتل من قتل، و سبی من سبی، و اقصی من اقصی = فرمان رسول خدا (ص) درباره هدایت کنندگان پی در پی اطاعت نشد ... شخصیت هائی کشته شدند، عده ای اسیر گشتند و دسته ای از وطن آواره گردیدند».
و جمله های بعد، همه تذکر مصائب اهل بیت (ع) و مطابق مذهب شیعه است که امامت را در فرزندان حسین (ع) می دانند؛ مانند این جمله ها:
«این الحسن این الحسین این ابناء الحسین ... این ....»
و بالجمله فقرات دعا در مورد مصائب و فضائل ائمه (ع) و خصوصیات، و نشانه های حضرت ولی عصر (ع) ارواحنا فداه همه متضمن مطالبی است که در روایات و احادیث کثیر، صحت آن مسلم و ثابت شده است، و یکی از جهاتی که موجب قوت این دعا شده همین متن محکم و پر از نکات اعتقادی و مهیج عواطف می باشد. و چنانچه علمای حدیث می فرمایند، گاهی متن، سبب قوت اعتبار سند، و گاهی به عکس سبب ضعف می گردد و اینجا از همان مواردی است که سبب قوت می شود.
توضیح دیگر:
این دعا برای ندبه است؛ و در چنین دعایی شرح تمام مناقب ائمه (ع) موجب طولانی شدن کلام، و خلاف بلاغت است؛ غرض بیان عقاید حقه بطور تفصیل نیست، بلکه غرض دعا و ندبه با اشاره به بعضی مطالب است که خواننده به واسطه انس، و سابقه ذهنی می فهمد که مراد و مقصود از آن چیست هر چند بعضی جمله ها فشرده باشد. لذا مثلاً وقتی می گوید: «این الحسن این الحسین» همه مصائب این دو امام را به خاطر می آورد و در ذهنش مجسم می شود.
