درست است که پیامبر و امام معصوم از جانب خدا، برای تصدی مقام زمامداری و اداره امور مسلمین منصوب گشته اند و باید در این راه تلاش و جدیت نمایند، لیکن وظیفه اصلی بر عهده مسلمین نهاده شده که در راه تأسیس و تحکیم حکومت اسلامی و به قدرت رساندن پیامبر یا امام جدیت و کوشش کنند و پیرو فرمانها و رهنمودهای آنان باشند. همچنین در زمانیکه به وجود امام معصوم دسترسی نیست مسلمین موظفند برای تأسیس حکومت اسلامی و اجرای قوانین و برنامه های سیاسی و اجتماعی اسلام تلاش و جدیت نمایند. چون اسلام حتی در چنین زمانی هم از احکام خویش دست بردار نیست و عمل بآنها را از مسلمین خواستار است. اتفاقاً بسیاری از احکام و قوانین دین به صورت خطاب به عمم مسلمین توجه دارد. از باب نمونه خدا در قرآن می فرماید:


وجاهدوا فی الله حق جهاده. [1]


در راه خدا حق جهاد را انجام دهید.



و می فرماید: انفروا خفافاً و ثقالاً وجاهدوا باموالکم و انفسکم فی سبیل الله. [2]


برای جنگ با کافران، در حال سبکباری و دشواری بیرون شوید و در راه خدا به مال و جان جهاد کنید.


و می فرماید: تؤمنون بالله و رسوله و تجاهدون فی سبیل الله. [3]


به خدا و رسول ایمان دارید و در راه خدا جهاد می کنید.


و می فرماید: وقاتلوا فی سبیل الله الذین یقاتلونکم ولاتعتدوا. [4]


و در راه خدا با کسانیکه با شما می جنگند بجنگید ولی تعدی نکنید.


و می فرماید: فقاتلوا اولیاء الشیطان ان کبد الشیطان کان ضعفاً. [5]


با دوستان شیطان بجنگید که حیله های شیطان ضعیف است.


و می فرماید: وقاتلوهم حتی لاتکون فتنه ویکون الذین کله الله. [6]


با آنها بجنگید تا فتنه برطرف شود و دین مخصوص خدا باشد.


و می فرماید: ومالکم لاتقاتلون فی سبیل الله. [7]


چرا در راه خدا نمی جنگید؟


و می فرماید: فقاتلوا ائمه الکفر انهم لاایمان لهم. [8]


با پیشوایان کفر بجنگید زیرا به پیمان های خود وفادار نیستند.


و می فرماید: وقاتلوا المشرکین کافه کما یقاتلونکم کافه. [9]


همه با هم با مشرکین بجنگید چنانکه آنان با همدیگر با شما می جنگند.


و می فرماید: واعدوا لهم ما استطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدوالله و عدوکم. [10]


هر چه می توانید برای دشمنان نیرو و اسبان بسته آماده سازید و بدین وسیله دشمنان خدا و دشمنان خودتان را بترسانید.


و می فرماید: والسارق و السارقه فاقطعوا ایدیهما جزاء بما کسبا نکالاً من الله و الله عزیز حکیم. [11]


دست زن و مرد دزد را قطع کنید تا کیفر اعمالشان و عقوبتی از جانب خدا باشد و خدا نیرومند و حکیم است.


و می فرماید: الزانیه و الزانی فاجلدوا کل واحد منهما مأه جلده ولا تأخذ بهارأفه فی دین الله. [12]


زن و مرد زناکار را یکصد تازیانه بزنید و در اجرای حد الهی دلسوزی و عاطفه مانع نشود.


و می فمراید: ولتکن منکم امه یدعون الی الخیر و یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر. [13]


باید از شما امتی به وجود آید که مردم را به خوبی دعوت نمایند و امر به معروف و نهی از منکر کنند.


و می فرماید: یا ایها الذین آمنوا کونوا قوامین بالقسط شهداء الله. [14]


ای مؤمنین! شما بر پا کننده عدل و گواهان برای خدا باشید.


در این قبیل آیات که نمونه های فراوانی دارد عموم مسلمین مورد خطاب قرار گرفته اند و از آنان خواسته شده که وظائف اجتماعی را که در صلاحیت حکومت اسلامی است انجام دهند. مثلاً گفته شده که با دشمنان بجنگید و در راه خدا جهاد کنید. با مستکبرین و سران کفر پیکار نمائید. مردم جهان را به خیر و صلاح دعوت کنید. با فساد و گناه و ستمگری مبارزه نمائید، عدل و داد را در جهان بر پا دارید و حدود الهی را اجرا سازید.


با اندکی تأمل روشن می شود که انجام این قبیل کارهای مهم اجتماعی بدون وجود دولت و تشکیلات وسیع اجرائی امکان پذیر نیست و چون چنین امری از مسلمین خواسته شده بنابراین موظفند در تهیه مقدمات آن یعنی تأسیس و تحکیم حکومت صالح اسلامی تلاش و جدیت نمایند. به عبارت دیگر اقامه دین در تمام ابعاد بدون وجود حکومت اسلامی امکان پذیر نیست، در حالیکه اقامۀ دین از وظائف مسلمین است. خداوند در قرآن می فرماید: شرع لکم من الدین ما وصیّ به نوحاً و الذی اوحینا الیک وما وصینّا به ابراهیم و موسی و عیسی ان اقیموالدین ولا تنفرقوافیه. [15]


خدا برای شما از دین احکامی را تشریع نموده که انجام آنها را به نوح توصیه کرده است و آنچه را که به تو وحی کردیم و به ابراهیم و موسی و عیسی توصیه نمودیم که دین خدای را برپا دارید و از تفرقه و اختلاف اجتناب نمائید.


از خطابات عمومی قرآن و دوام و استمرار احکام سیاسی و اجتماعی اسلام و از این آیه قرآن چنین نتیجه می گیریم که در زمانیکه مسلمین به امام معصوم و مبسوط الید دسترسی ندارند، خودشان موظفند در تأسیس و تحکیم حکومت اسلامی تلاش و جدیت نمایند و بدین وسیله دین را در تمام ابعاد برپا داشته، همه احکام و برنامه هایش را باجرا در آورند.


به عبارت دیگر، اگر این مطالب عقلانی را قبول داریم که با هرج و مرج و بدون حکومت نمی توان زندگی کرد، اگر عقیده داریم که شارع مقدس اسلام نیز چون هرج و مرج را نمی پسندیده، برای تأمین سعادت دنیا و آخرت انسانها حکومت خاصی را پیش بینی کرده و به همین منظور قوانین و برنامه های سیاسی و اجتماعی را تشریع نموده است، اگر عقیده داریم که وجوب تأسیس حکومت اسلامی و اجرای قوانین و برنامه های سیاسی و اجتماعی اسلام مخصوص مدت کوتاه زندگی رسول خدا (ص) نیست بلکه برای همیشه و در تمام اعصار باید تداوم یابد و اگر عقیده داریم که اقامه دین در تمام ابعاد بر عهده خود مسلمین نهاده شده است، از این مجموع چنین نتیجه می گیریم که در زمان غیبت امام زمان علیه السلام و دسترسی نداشتن به آن حضرت، مهمترین و ضروری ترین امری که بر مسلمین لازم است سعی و جدیت در تأسیس و تحکیم حکومت اسلامی و تداوم دادن حکومت پیامبر گرامی اسلام می باشد، تا با اجرای احکام و برنامه های سیاسی و اجتماعی اسلام محیط امن و امان و سالمی را بوجود آوردند که برای عبادت و اطاعت خدای بزرگ و پرورش نفس و سیر و صعود الی الله آماده باشد.