امام؛ الگو، نمونه، اسوه و علامت است که هر تندرو باید به سوی او باز گردانده شود والا گمراه می شود، و هر کندرو باید خود را به او برساند والا هلاک می گردد.

چنانکه از مضمون احادیث بسیاری که از طریق شیعه و اهل سنت وارد است [1] کمال دیگران به او تضمین و تأمین می شود و حرکت و سیر همه در راه مستقیم فقط با حرکت و سیر او کنترل و تصحیح و تعدیل می گردد.

بنابراین نقش امام نقش سازنده ای است که بدون آن، سالکان راه کمال نمی توانند به درستی مسیر خود اطمینان داشته باشند، و این است معنای احادیث متواتری مانند احادیث سفینه که پیغمبر (ص) می فرماید:

«مثل اهل بیت من، مثل کشتی نوح است که هر کس بر آن سوار شد نجات یافت و هر کس تخلف کرد هلاک شد، پس هر کس متمسک به امام و هدایت امام و تأسی به امام شود نجات می یابد و هر کس تخلف کند هلاک می شود.»

و همین است معنای احادیث ثقلین [2] که پیغمبر (ص) در آنها تمسک به قرآن و عترت را یگانه وسیله امان از ضلالت معرفی فرموده است.

بنابراین کمال عالم و ما سوی الله، به وجود امام منوط است و بدون وجود امام، عالم فاقد کمال لایق به خود بوده و ناقص خواهد شد، و چون فیض خدا کامل بوده و نقص در آن تصور نمی شود لذا نقص همه به کمال وجود امام کامل می شود و کسر همه بوجود او جبران می گردد.