در احادیث و اخبار بسیاری که شیعه و سنی در کتابهای مورد اعتماد و معتبر حدیث، راجع به اوصاف و علائم و مشخصات حضرت صاحب الامر، مهدی منتظر (ع) روایت کرده اند، این نشانه و علامت، مشهور و معروف و متواتر است که: زمین را پر از قسط و عدل می فرماید، چنانکه از ظلم و جور پر شده باشد.
از جمله «احمد بن حنبل» در «مسند» و «ابوداود» در «سنن»، این علامت را که از اوصاف فعلی و برنامه حکومتی آن حضرت است، از رسول خدا (ص) به این لفظ روایت کرده اند.
«یملا الارض قسطا وعدلاً کما ملئت ظلما و جورا [1] = زمین را از قسط و عدل پر می کند چنانکه از ظلم و چور پر شده باشد»
و در حدیث دیگر است که فرمود:
نابشرکم بالمهدی، یبعث فی امتی علی اختلاف من الناس و زلازل، فیملا الارض قسطاً وعدلاً کما ملئت جورا و ظلماً، یرضی عنه ساکن السماء و ساکن الارض، یقسم المال صحاحاً.
فقال له رجل: ما صحاحاً؟ قال: بالسویه بین الناس قال: ویملا الله قلوب امه محمد صلی الله علیه و آله – غنی، و یسعهم عدله ...[2] = مژده می دهم شما را به مهدی که او در امت من، به هنگام اختلاف و سختیها برانگیخته می شود. پس زمین را از قسط و عدل پر می کند، همانطوری که از جور و ظلم پر شده باشد. از او راضی می گردد ساکنان آسمان و زمین. مال را در بین مردم بطور مساوی و برابر تقسیم می نمایند، و خدا دلهای امت محمد (ص) را از بی نیازی پر می کند و ایشان را عدل او فرا می گیرد.»
و در حدیث دیگر است:
«فیملا الارض قسطاً و عدلاً، کما ملئت ظلماً و جورا» [3]
و در روایت دیگر است:
«یخرج رجل من اهل بیتی یواطی اسمه اسمی و خلقه خلقی فیملاها عدلاً و قسطاً کما ملئت ظلما و جورا [4]= بیرون می آید مردی از اهل بیت من که اسمش، اسم من و خلقش خلق من است، پس زمین را از عدل و قسط پر می کند، چنانکه از ظلم و جور پر شده باشد».
و در حدیث دیگر از پیغمبر اکرم (ص) نقل شده است:
«لولم یبق من الدنیا الایوم واحد، لطول الله ذلک الیوم حتی یخرج رجل من ولدی، فیملاها عدلاً و قسطاً کما ملئت جوراً و ظلماً [5] = اگر از دنیا باقی نماند مگر یک روز، خدا آن روز را طولانی و دراز گرداند، تا بیرون آید مردی از فرزندان من، پس پر کند دنیا را از عدل و قسط، مثل آنکه از جور و ظلم پر شده باشد.»
معنای احادیث فوق:
معنای این احادیث را شاید بسیاری واضح بدانند و بین «قسط» و «عدل» و همچنین بین «ظلم» و «جور»، مانند دو کلمه مترادف فرقی نگذارند و قسط و عدل را به داد، و ظلم و جور را به ستم ترجمه نمایند.
بنابراین، عطف قسط را به عدل، و ظلم را به جور، باید یک نوع تأکید بگیرند. ولی بنظر می رسد که در این احادیث، تمام مطالب در تأکید خلاصه نمی شود و لفظ قسط و عدل مترادف نمی باشند. چنانکه دو کلمه مقابل آنها (جور و ظلم) نیز مترادف نیستند.
توضیح این مطلب حساس و مهم، موقوف بر بیان دو مقدمه است:
[1] منتخب الاثر، ب 1، ف 2، ص 142 ح 5
[2] منتخب الاثر، ب 1، ف 2، ص 147، ح 14
[3] منتخب الاثر، ف 2، ب 1، ح 13، ص 146
[4] منتخب الاثر، ف 2، ب 2، ح 3، ص 179
[5] منتخب الاثر، ب 25، ف 2، ح 1، ص 247
رابطه عقیده به ظهور حضرت مهدی علیه السلام با عدل و قسط
