«دین» در معانی متعدد گفته می شود مانند «جزاء»، «پاداش» و «طاعت»، چنانکه بر مجموع تعالیم اعتقادی و اخلاقی و عملی که از سوی خدا به وسیله پیغمبر به مردم ابلاغ می شود، «دین» می گویند بلکه گاه بر مطلق اینگونه تعالیم اگر چه از جانب خدا نباشد دین اطلاق می شود.

در قرآن مجید «دین» در این معانی آمده است، مثلاً به معنی «پاداش» و «جزاء» در سوره فاتحه الکتاب می فرماید: «مالک یوم الدین» [1]، مالک روز جزاء و در آیه پنجم سوره البینه در معنی طاعت می فرماید: نو ما امروا الا لیعبدوا الله مخلصین له الدین [2] = امر نشده اند مگر اینکه خدا را عبادت کنند در حالی که طاعت را برای او خالص کنند.»

و همچنین آیه «و من احسن دیناً ممن اسل وجهه لله و هو محسن [3] = طاعت چه کسی بهتر است از کسی که روی خود را برای خدا تسلیم کند و او نیکوکار باشد» که بعضی از مفسرین فرموده اند: مقصود از دین، طاعت است.

و در معنای مجموع تعالیم اعتقادی و اخلاقی و عملی در مثل این آیات آورده شده است «ان الدین عندالله الاسلام [4] = همانا دین درنزد خدا اسلام است» «و من یتبع غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه [5] = هر کس که غیر از اسلام دینی را انتخاب کند از او پذیرفته نخواهد شد.»

بنابراینکه از «اسلام» در این دو آیه همان معنی علمی و اصطلاحی که اسم است برای دینی که بر حضرت خاتم الانبیاء نازل شده است قصد شده باشد، چنانکه ظاهر آیه هم همین است. و مثل آیه «هوالذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین [6] = او کسی است که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد تا بر تمام ادیان غالب گرداند.»

و در هر دو معنی اخیر (یعنی آنچه از جانب خدا نازل شده و مطلق برنامه های اعتقادی و عملی اگر چه از جانب خدا نباشد) در این آیه آمده است «لکم دینکم ولی دین [7] = دین شما از آن شما و دین من از آن من» که خطاب رسول خدا صلی الله علیه و آله به کفار است.

و از آیاتی که در آن از «دین»، کل آنچه بر پیامبر نازل می شود قصد شده است، این آیه از سوره شوری است. «شرع لکم من الدین ما وصی به نوحا والدی اوحینا الیک و ما وصینا به ابراهیم و موسی و عیسی ان اقیموا الدین ولا تتفرقوافیه [8] = خدا شرع و آئینی که برای شما مسلمین قرار داد حقایق و احکامی است که نوح را هم به آن سفارش کرد و بر تو نیز همان را وحی کردیم و به ابراهیم و موسی و عیسی هم آن را سفارش نمودیم که دین خدا را برپا دارید و هرگز تفرقه و اختلاف در دین نکنید».