باسم رب المهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف

با شهادت امام عسکري عليه السلام (260 ه -) دوره غيبت فرا مي رسد. غيبت هنگامي است که طرح اساسي مذهب ريخته شده است و احاديث در شکل «اصول اربعماة» و «جوامع» نگهداري شده اند و معيار شناسايي احاديث، و تهذيب آنها به دست آمده، و شاگرداني مبرز و توانا براي دفاع از کيان اعتقادي و فقهي شيعه در برابر فرقه ها و گروه هاي مختلف به ويژه اهل سنت که از حمايت خلفا نيز برخوردار بودند، تربيت يافته اند و کارگشاي حوادث هستند.

حضور «حجت» احتياج به بلوغي دارد که هنوز حاصل نشده، و زمينه اي مي خواهد که هنوز فراهم نگشته است، پس به طور طبيعي غيبت شروع مي شود و تا هنگامي که زمينه هاي رهبري آن حضرت فراهم نشود در پرده غيبت خواهد ماند. چون همان طور که مي دانيم از وظايف امام، حفظ اسلام و رهبري مسلمانان است. طرح بنيادي مذهب، حفاظت و نگهداري آن تا زمان امام عسکري عليه السلام انجام شده و اصول کلي آن القا گرديده است. مي ماند رهبري مسلمانان که آن هم احتياج به آمادگي بيشتر و زمينه اي گسترده و ياراني مناسب دارد. هرگاه اين زمينه ها فراهم شد «غيبت» به «ظهور» مي انجامد، و گرنه ادامه غيبت طبيعي است.

رويداد غيبت امام دوازدهم (عجل الله تعالي فرجه الشريف) که بدون ترديد از مهم ترين حوادث تاريخ تشيع است، از دو ديدگاه اعتقادي و تاريخي قابل بررسي مي باشد.

نوشته حاضر نگاهي است از منظر تاريخي، تلاشي است در جهت بررسي تاريخ «غيبت صغري» و «غيبت کبراي» امام دوازدهم (عجل الله تعالي فرجه الشريف)

در بررسي غيبت صغري (260-329 ه -) ابتدا مروري خواهيم داشت به بررسي منابع و شناخت وضعيت سياسي - اجتماعي و فکري عصر امام (عجل الله تعالي فرجه الشريف) در آستانه غيبت و آشنايي با زمينه هاي تاريخي و تمهيدات ائمه، به ويژه عسکريين عليهماالسلام براي ورود شيعه به اين عصر، بررسي سازمان مخفي وکالت، و تکوين و فرآيند تکاملي آن و نقش آن، شرح حال «نواب اربعه» و وظائف و نقش آنان در اين عصر.

در بررسي غيبت کبري (329 ه -) نيز اشاره اي خواهيم داشت به تاريخ شيعه، نهضت ها و دولت هاي آن همراه حرکت هاي علمي و مبارزات علما و دوران هاي مرجعيت فقها و مدارس آنان، و در نهايت بررسي کوتاهي پيرامون آثار و سيرت امام مهدي (عجل الله تعالي فرجه الشريف). اميد که توانسته باشيم گامي هر چند کوتاه در جهت آشنايي با تاريخ آن حضرت برداشته باشيم. [1] .