امام عسکری (ع) در ربیع الاخر سال 232 هجری ولادت یافت و آن حضرت با سه تن از خلفای عباسی، یعنی معتز (م 255 هـ) و مهتدی (م 256 هـ) و معتمد (م 279 هـ) معاصر بودند. در این میان معتمد عباسی کینه ی شدیدی از اهل البیت به دل داشت و از مطالعه ی کتب مشهور تاریخی مانند تاریخ طبری و بررس حوادث و رخ دادهای سال های 257 تا 260 هجری یعنی سالیان آغازین حکومت وی می توان به اوج بغض و دشمنی وی نسبت به ائمه ی معصومین (ع) پی برد.

گفتنی است که خداوند منتقم جبار در همین دنیا او را به عقوبت سختی مبتلا ساخت و از سلطنتش چیزی باقی نماند و محتاج سیصد دینار شد و از کسب آن عاجز شد و در پایان، مرگ فجیعی سراغش آمد، چه آن که سربازان ترک از وی سخت برآشفتند و بر او غضب کردند و به اتفاق همه ی مورخان، او را در سرب گداخته و مذاب انداختند.

از جمله اقدامات ددمنشانه ی معتمد این بود که بلافاصله پس از وفات امام حسن عسکری (ع)، عمال خود را به منزل آن حضرت فرستاد و دستور داد که دقیقاً همه جا تفتیش شود تا امام مهدی (عج) را به چنگ آورند و تمامی خدمه و کارگران بیت امام و نیز خانواده ی ایشان را زندانی کردند، در این میان جعفر کذاب هم به طمع دستیابی به جایگاه برادرش امام عسکری (ع) در نزد شیعه به عمال حکومت کمک می کرد؛ به گونه ای که بر پایه ی نقل شیخ مفید بلا و مصیبتی نبود که بر بازماندگان امام عسکری (ع) وارد نگشت. [1]

این همه در حالی است که امام مهدی (ع) تنها پنج سال داشت، اما معتمد که می دانست این کودک همان دوازدهمین فرد اهل البیت (ع) است و همو تخت طاغوتیان را واژگون خواهد کرد و زمین را پس از غرقه شدن در ظلم و تباهی از عدل و داد پر خواهد ساخت، به کمی سن و سال این کودک توجه نمی کرد. در حقیقت، معتمد نسبت به مهدی امت همان قصدی را داشت که فرعون نسبت به موسیا کلیم هنگام به دنیا آمدنش داشت؛ آنگاه که مادرش از ترس وی را به رود نیل سپرد، باری تحمل برخی مصایب آسانتر از برخی دیگر است.

رسالت جهانی امام مهدی (ع) را تنها معتمد نفهمیده بود، بلکه پیش از او معتز و مهدی عباسی نیز از آن اطلاع داشتند و به همین سبب بود که امام حسن عسکری (ع) بر عدم انتشار خبر ولایت فرزند عزیزش اصرار و تأکید داشت و فقط شیعیان پاکباز و خالص با رعایت تدابیر و مراقبت های لازم از این مسئله آگاه شدند.

امام عسکری (ع) چندین بار اصحاب بسیار نزدیک را از وجود مهدی موعود مطلع ساخت و متذکر شد که این مهم را کاملاً مخفی نگاه دارند. زیرا طاغوت ها و فرعون های زمان می دانستند که او دوازدهمین ستاره ی آسمان امامت است که حدیث متواتر جابربن سمره بر وی انطباق دارد، و گرنه چه خطری می توانست از ناحیه ی این مولود خردسال که بیش از پنج سال از عمرش نمی گذشت، کیان حکومت معتقد را به خطر بیاندازد؟ اگر او همان موعود منتظری که در احادیث متواتر نقش تاریخ ساز او، با تمامی وضوح بیان شده و موضع ستیزنده و سازش ناپذیرش در مقابل ستمکاران به روشنی یاد شده نبود، پس چرا حکومت وقت بر پایه ی شهادت و ادعای جعفر کذاب، برادر امام عسکری مبنی بر این که امام برای خود جانشینی قرار نداده عمل نکرد؟ آیا برای حکومت ممکن نبود که میراث امام حسن عسکری (ع) را بدون آن همه اعمال زشت و وحشیانه و احمقانه که بر ترس از فرزند امام دلالت دارد، به جعفر کذاب بدهد؟

گاهی چنین ابراز می شود که توجه جدی دستگاه خلافت به مسئله ی عدالت و رعایت حقوق مردم، عامل و انگیزه ی تفتیش خانه و جست و جوی امام مهدی (ع) بود، چون ایشان می خواستند به ناحق ارث پدر، تنها به دست جعفر کذاب نرسد و مهدی موعود محمد بن الحسن (ع) محروم نماند!!

پاسخ این است که با فرض قبول این مدعی، باز هم دستگاه خلافت حق نداشت جهت به انجام رسانیدن این مقصود، چنین رفتار گستاخانه ای از خود بروز دهد، بلکه شایسته بود که امر بررسی ادعایه ی جعفر کذاب را به یکی از قضات محول می کرد؛ به ویژه این که دعوای او پیرامون ارث و وراثت بود که روزانه چندین مورد از امثال آن اتفاق می افتاد و روند قضایی طبیعی خودش را طی می کرد که در آن صورت قاضی می توانست شهود یعنی مادر امام عسکری و زنان و خدمه ی ایشان را به دادگاه احضار و شهادت ایشان را ثبت کند، تا در پرتو بررسی و تحقیق مبتنی بر آن ها، سرانجام حکم صادر نماید.

مداخله ی شتابگرانه ی دولت و در رأس دستگاه حکومتی، خود خلیفه، و پیش از دفن بدن مطهر امام عسکری (ع) همگی خروج از بحث قضایی و هدف حقوقی است، بلکه نشانگر هدف سیاسی حکومت از این اقدام بود و بیانگر اطلاع یافتن ایشان از ولادت امام مهدی (ع) است و تمامی اقدامات آنان در جهت تعقیب و جست و جوی امام و دست یافتن به ایشان و از میان برداشتن حضرتش صورت گرفت، نه به جهت تسلیم میراث امام عسکری، به دست وارث اصیلش. از این رو، یکی از دلایل غیبت حضرت، در آینه ی احادیث پدران بزرگوارش، خوف بر جان شریفش شمرده شده است.