در ادبیات دینی مکتب حیات بخش اسلام، گلواژه ی «انتظار» مفهومی بس ژرف و پر ارج دارد. گویا «انتظار» زیباترین و کامل ترین جلوه ی بنده گی حق تعالی است، به گونه ای که رسول خدا (ص) (طبق نقل محدث شهیر سنی ابراهیم بن محمد بن مؤید جوینی با اسناد خود از علی بن ابی طالب (ع)) چنین می فرماید:

«افضل العباد انتظار الفرج» [1]؛ انتظار فرج، برترین عبادات است.

همین مطلب را امام ترمذی و صدوق الطائفه و علامه ی مجلسی با این عبارت از رسول مکرم اسلام (ص) نقل کرده اند:

«افضل اعمال امتی، انتظار الفرج من الله عزوجل» [2]؛ برترین کارهای امت من، انتظار فرج از خداوند است.

به همین تناسب، در فرهنگ دینی ما منتظران از جایگاه والا و ممتازی برخوردارند و تعابیر فخیمی در تجلیل از مقام و مرتبت ایشان وارد شده است که نمونه ای از آن بیان می شود؛

امام علی بی ابی طالب (ع) فرمود:

«الاخذ بامرنا معنا غدا فی حظیره القدس و المنتظر لامرنا کالمتشحط بدمه فی سبیل الله [3]؛ متمسکین به امر ما، فردا در فردوس برین با ما خواهند بود و منتظران آن مانند کسانی هستند که در راه خدا به خون خود غلطیده اند.

[«امر» در این حدیث هم می تواند مفرد «اوامر» باشد و هم مفرد «امور». بنابر احتمال دوم، وجه استشهاد به حدیث شریف واضح تر است و تلقی بزرگان حدیث نیز، ظاهراً همین فرض دوم است. از این رو، آن را در باب «انتظار الفرج فی غیبه ولی العصر (ع) ذکر کرده اند.]

سید الساجدین زین العابدین علی بن الحسین (ع) فرمود:

«تمتد الغیبه بولی الله الثانی عشر من اوصیاء رسول الله (ص) ....، ان اهل زمان غیبته القائلون بامامته المنتظرون لظهوره، افضل اهل کل زمان؛ لان الله تعالی ذکره اعطاهم من العقول و الافهام و المعرفه ماصارت به الغیبه عندهم بمنزله المشاهده و جعلهم فی ذلک الزمان بمنزله المجاهدین بین یدی رسول الله (ص) بالسیف، اولئک المخلصون حقا و شیعتنا صدقا والدعاه الی دین الله سرا و جهرا» [4]؛ دوران غیبت بر دوازدهمین وصی رسول خدا از ائمه ی پس از وی، طولانی خواهد گشت. اهل این زمان که معتقد به امامت او و منتظر ظهورش هستند، برترین مردمان همه ی روزگارانند. زیرا خداوند متعال عقل و فهم و معرفتی به آنان عطا می فرماید که شرایط غیبت در چشمشان چون زمان حضور می گردد و به مجاهدان پیکارگری می مانند که در پیش روی رسول خدا با شمشیر نبرد می کنند. آنان مخلصان واقعی و شیعیان راستین و دعوت کنندگان به دین خدا در پنهان و آشکارند.

امام کاظم (ع) فرمود:

«طوبی لشیعتنا المتمسکین بحبلنا فی غیبه قائمنا، الثابتین علی موالاتنا و البراءه من اعدائنا، اولئک منا و نحن منهم، قدر رضوا بنا ائمه و رضینا بهم شیعه، فطوبی لهم ثم طوبی لهم، هم والله معنا فی درجتنا یوم القیامه»[5]؛ خوشا به حال شیعیان ما که در زمان غیبت قائممان، به ریسمان ما چنگ می زنند و بر دوستی ما و دشمنی دشمنان ما ثابت می مانند. ایشان از ما و ما از ایشان هستیم. آنان به امامت ما خشنود و ما به پیروی آنان خرسندیم [ایشان راضی اند که ما امامانشان هستیم و ما هم رضایت داده ایم که آنان شیعیان ما باشند] خوشا و خوشا به احوالشان، به خدا سوگند آنان در روز قیامت، در مرتبه ی ما و با ما خواهند بود.

به راستی، سربرخورداری «منتظران» از چنین جایگاه رفیع و منزلت بی بدیلی که فرشتگاه مقرب الهی نیز به آنان غبطه می خورند، در چه چیزی نهفته است؟ هر چه هست به حقیقت «انتظار» باز می گردد. مگر انتظار چیست که تا این پایه تکامل بخش و کمال آفرین است؟ این چه سکویی است که پرش آدمی از فراز آن تا سدره المنتهی اوج می گیرد؟

شاید مفهوم «انتظار» به درستی دریافت نشده است. پس جا دارد که بار دیگر این سئوال را با دقت مطرح کنیم که به راستی انتظار یعنی چه؟

در پاسخ باید گفت: از مجموعه ی معارف بلند وحیانی کتاب و سنت چنین بر می آید که «انتظار» حقیقت شگرفی است که با یک یا دو کلمه نمی توان به عمق آن راه یافت. «انتظار» چونان منشوری چند ضلعی، دارای زوایای متعددی است که حتی با یک جمله و دو جمله نیز نمی توان گستره ی همه ی ابعاد آن را در آیینه ی سخن منعکس ساخت. لیکن «آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید.»