هر پديده‏اي در جهان با فراهم آمدن شرائط و زمينه‏هاي آن به وجود مي‏آيد و بدون تحقق زمينه‏ها امکان وجود براي هيچ موجودي نخواهد بود. هر زميني قابليت پرورش دانه را ندارد و هر آب و هوايي مناسب با رشد هر گياه و نباتي نيست. وقتي کشاورز مي‏تواند انتظار برداشت خوب از زمين داشته باشد که شرايط لازم براي به دست آمدن محصول را تهيه کرده باشد.

بر اين اساس هر انقلاب و رويداد اجتماعي نيز به زمينه‏ها و شرايط آن بستگي دارد؛ همانگونه که انقلاب اسلامي ايران نيز با فراهم آمدن مقدمات آن به پيروزي رسيد. قيام و انقلاب جهاني امام مهدي‏عليه السلام که بزرگترين حرکت جهاني است نيز پيرو همين اصل است و بدون تحقق زمينه‏ها و شرايط آن به وقوع نخواهد پيوست.

مقصود از اين سخن آن است که تصور نشود امر قيام و حکومت امام مهدي‏عليه السلام از روابط حاکم بر جهان آفرينش مستثني است و حرکت اصلاحي آن بزرگوار از راه معجزه و بدون اسباب و عوامل عادي به سرانجام مي‏رسد. بلکه بر اساس تعاليم قرآن و پيشوايان معصوم‏عليهم السلام، سنّت الهي بر اين قرار گرفته که امور عالم از مجراي طبيعي و علل و اسباب عادي انجام گيرد.

امام صادق‏عليه السلام فرمود:

خداوند امتناع دارد از اينکه امور را جز از راه اسباب (آن) فراهم آورد. [1] .

و در روايتي از امام باقرعليه السلام نقل شده است که شخصي به ايشان عرض کرد:

مي‏گويند زماني که امام مهدي‏عليه السلام قيام کند همه امور بر وفق مراد او خواهد بود.

حضرت فرمود: هرگز چنين نيست. قسم به آنکس که جانم در دست اوست اگر بنا بود براي کسي کارها خود به خود درست شود همانا براي رسول خداصلي الله عليه وآله چنين مي‏شد. [2] .

البته سخن فوق بدين معني نيست که در قيام بزرگ مهدوي، امدادهاي غيبي و آسماني وجود نخواهد داشت بلکه مقصود آن است که در کنار امدادهاي الهي، زمينه‏ها و عوامل و شرايط عادي نيز بايد فراهم شود.

با اين مقدمه ابتدا بايد زمينه‏هاي ظهور را بشناسيم و سپس در راه تحقّق آنها گام برداريم.

مهمترين زمينه‏هاي قيام و انقلاب جهاني امام مهدي‏عليه السلام چهار چيز است که هر يک را جداگانه مورد بررسي قرار مي‏دهيم: