اهمیت شکر به اندازه ای است که نصف ایمان فرد را می سازد و اگر مورد بی توجهی قرار گیرد، ایمان فرد کامل نمی شود. و سرپیچی او از ادای شکر منعم، گناهی نابخشودنی به حساب می آید.

امام جواد (ع) فرموده اند:

نِعَمهٌ لاتُشکَرُ کَسَیَّئَهٍ لاتُغفَرُ [1]

نعمتی که شکرش گزارده نشود، مانند گناهی است که بخشوده نشود.

کفران یک نعمت، مانند گناه نابخشوده است، از این جهت که خداوند در هر مورد، حجت خویش را بر بنده تمام کرده، و جایی برای عذر آوردن او باقی نگذاشته است.

خداوند در باب وجوب اجتناب از گناهان، و هم درباره لزوم قدردانی از منعم، عقلاً و نقلاً حجت را بربندگان تمام کرده است. لذا به حکم عقل، تخطی از آنها جایز نیست.

امام صادق (ع) در تذکر به این مطلب می فرمایند:

ما مِن عَبدٍ اِلاّ وَ للهِ عَلَیهِ حُجَّهٌ: اِمّا فی ذَنبٍ اقتَرَفَهُ وَ اِمّا فی نِعمَهٍ قَصَّرَ عشن شُکرِها [2]

هیچ بنده ای نیست مگر این که خدا را بر او حجتی است: یا در مورد گناهی که انجام داده و یا نعمتی که در اداء شکرش کوتاهی کرده است.

وقتی انسان بفهمد که عملی گناه است، حجت بر او تمام می شود، زیرا خدا به او فهم و درک تشخیص گناه را داده و وجوب ترک معصیت را هم به عنایت الهی می داند. بنابراین اگر ان گناه را مرتکب شود خدای عزوجل دلیل قاطع و برنده ای دارد که می تواند او را به حق مؤاخذه و عقاب نماید.

این مطلب در باب کوتاهی از شکر نعمت نیز صدق می کند، چرا که خدا به سبب اعطای شناخت نعمت و معرفت حمد خود، حجت را بر بندگان تمام کرده، و بدین ترتیب، فرد عاقل به وجوب شکر منعم پی می برد. علاوه بر این، پروردگار عالم با تذکرات فرستادگان خود پیامبران و امامان (ع) انسانها را نسبت به حکم عقل خود تنبه داده، و بدین گونه خدای سبحان، از هر جهت، حجت را بر انسان عاقل تمام کرده است. پس کسی که از این وظیفه عقلی و شرعی کوتاهی کند. عذر و بهانه ای در پیشگاه الهی ندارد. از طرفی ترک شکر نعمت، خود معصیت است. چه گناهی بزرگتر از این که انسان منعم خود را بشناسد، ولی انکار نموده و کفران بورزد؟! در این صورت، چه بسا خدا نعمت های خود را از بنده سلب کند، و نعمتی را که بدونه هیچ استحقاقی به او عطا فرموده به جهت عقوبت گناه کفران، از او دریغ نماید.

پس با توجه به اهمیت شکر منعم و عواقب سرپیچی از آن، باید آیات و روایات را بررسی کنیم. تا معنای دقیق شکر و مرابت انجام آن کاملاً روشن شود.