به خوبی روشن است که باید از نعمت در همان مسیری استفاده شود که منعم بدان هدف نعمت را عطا کرده است. و تنها در این صورت می توان به طور عملی از منعم تشکر کرد. بنابراین شکر عملی، استفاده از نعمت در مسیر کسب رضای منعم است.
خدای متعال – ولی نعمت اصلی ما – از روی فضل، نعمت های بسیاری در اختیار مخلوقات خود قرارداده است. یکی از این نعمت ها که گاهی از آن غفلت می شود، همین نعمت «زبان» است که انسان ها به وسیله آن می توانند حرف بزنند و با هم ارتباط داشته باشند. و همچنین می توانند خدای سبحان و اهل بیت (ع) را یاد کنند. اما گاهی این نعمت در مسیر خلاف رضای الهی به کار می رود. مثلاً خدای ناکرده به وسیله آن آبروی مؤمنی ریخته می شود یا وسیله غیبت و دروغی قرار می گیرد. علاوه بر این که هر یک از این اعمال، معصیت محسوب می شود، این نوع استفاده در حقیقت کفران عملی نعمت «زبان» می باشد و لذا سوء استفاده نامیده می شود.

اما جهت ادای شکر عملی این نعمت، می توانیم لب به ثنای الهی گشوده و با زبان خود ذکر «الحمدلله» بگوئیم، و بدین ترتیب عملاً نیز از این نعمت در جهت کسب رضای منعم استفاده کنیم.

از راه های دیگر شکر عملی نعمت زبان، این است که به وسیله ن دین خدا تبلیغ شود.

سَألتُ اَبا عبدِاللهِ علیه السلام عن قولِ اللهِ عزوجل: «و أمّا بِنِعمَهِ رَبِکَ فَحَدِث» [1]

قالَ: الَّذی اَنعَمَ عَلَیک َبِما فَضَّلَکَ وَ اَعطاکَ وَ اَحسَنَ اِلَیکَ، ثُّمَ قالَ: فَحدِث بِدینِهِ وَ ما اَعطاهُ اللهُ وَ ما اَنعَمَ بهِ عَلَیهِ[2]

از امام صادق (ع) راجع به این آیه که: «و اما نعمت پروردگارت را بازگو» سئوال شد.

فرمودند: همان کسی منظور است که به تو این نعمت ها را داده است: تو را برتر از دیگران قرار داده و در حق تو لطف و احسان کرده است. حال که چنین است، پس تو هم «دین» او را بیان کن و آنچه را خدا عطا فرموده و نعمت هایی را که به سبب دینش ارزانی داشته بازگو کن.

در این حدیث، امام (ع) با تنبه به نعمت های الهی و احسان آفریدگار مهربان به بندگان خویش، گسترش دادن دین را که بزرگترین نعمت خداست یکی از وسایل شکر عملی او معرفی فرموده اند.

کسانی که به لطف و فضل الهی در مسیر دین شناسی قدم برداشته اند، با آشکار کردن آنچه در باره دین آموخته اند، می توانند به طور عملی شکر خدا را به جای آورند. کدام اظهار و بازگوئی از این بالاتر است که انسان به دین پروردگارش عمل کند، تا با گفتار و کردار به تبلیغ دین بپردازد. امر مقدس تعلیم و تربیت که بسیار مورد سفارش پیشوایان دین قرار گرفته، از آشکارترین مصادیق اظهار و بازگو کردن دین در قول و عمل است.

امام صادق (ع) فرمودند:

کوُنوُا دُعاهَ النّاسِ بِغَیرِ اَلسِنَتِکُم [3]

مردم را بدون (استفاده از) زبانهایتان دعوت (به دین خدا) کنید.