خدایا! پی در پی بودن نعمت هایت، مرا از بر پا داشتن شکر تو غافل کرده است. و فراوانی فضل تو، باعث شده که نتوانم ترا به طور کامل ستایش کنم. و پیاپی آمدنِ الطافِ تو، مرا از ذکر خوبی هایت غافل کرده است. و پشت هم قرار گرفتن وسائلی که برایم قرار داده ای، مرا از این که بتوانم خوبی های تو را منتشر سازم، ناتوان ساخته است. و این جایگاه کسی است که به فراگیر بودن نعمت ها اعتراف دارد، و می پذیرد که در مقابل آنها (از سپاسگزاری) کوتاهی کرده است.
امام سجاد (ع) با توجه به شناخت و معرفتی که دارند، این گونه خدا را حمد می گویند. ایشان به ما تذکر می دهند که نعمت های خدا ما را در برگرفته و به هر طرف که می نگریم، نعمت های خدا بر ما می بارد. همین پشت سر هم بودن نعمت های خداست که ما را به غفلت می اندازد. یعنی به دلیل شدت و زیادی نعمت، ما از آن غافل می شویم. مثلاً آمد و شد نفس های ما به آسانی انجام می پذیرد، ولی پی در پی بودن نعمت سلامتی و هزاران نعمت دیگر ما را مدهوش ساخته است. و گرنه اگر یک لحظه نفس قطع شود و یا دردی بر وجود ما مستولی شود، اندکی قدر همین یک نعمت را می فهمیم. همین گونه تمام نعمت ها آن چنان با سرعت به ما می رسد که آن را خیلی عادی می دانیم و به نعمت بودن آن توجه نداریم، و آن قدر خود را غرق در نعمت می بینیم که از شکر خدا غافل می شویم. حتی اگر خدا گاهی ما را متوجه الطاف خود کند، فضل او آن قدر زیاد است که خود را از احصاء آن عاجز می یابیم. بنابراین تنها کاری که بنده می تواند انجام دهد، اعتراف به عجز از شکر نعمت های بی شمار الهی است و این که خود را مقابل ولی نعمت خود، مقصرّ بداند.
پس نعمت های تو، آن قدر فراوان است که زبانِ من از شمارش آنها احساس ناتوانی می کند. و نعمت های تو، آن قدر زیاد است که فهم من از ادراک آن قاصر است، چه رسد به این که بتوانم آنها را بشمارم. پس چگونه می توانم شکر تو را به جای آورم؟!
در حالی که هر شکر کردنِ من، به شکر دیگری نیاز دارد...
خلاصه این که ما از اولین مرتبه شکر – یعنی شناخت نعمت – عاجز هستیم. نعمت های خدا آن قدر زیاد است که برای ما قابل شمارش نیست. و انسان اگر متوجه باشد، به واقع از این همه نعمت الهی متحیر و مبهوت می گردد، تا آنجا که امام معصوم (ع) هم به قصور خود از ادراک آنها اعتراف می نماید. می دانیم که اهل بیت (ع9 اهل مبالغه نیستند و شدت معرفت خدا و نعمت هایش ایشان را به آنجا رسانده که بفهمند از درک آنها عاجز هستند. و لذا اگر ما خود را مقصر در فهم نعمت های خدا نمی دانیم، ناشی از جهل مرکب ماست. باشد که با تذکرات ائمه (ع) به عجز خود پی ببریم.
