حال باید ببینیم که چگونه می توان شکر واسطه های نعمت را به جا آورد؟
امام سجاد (ع) در رساله حقوقیۀ خود، خطاب به صحابیِ وفادارِ خود ابوحمزه ثمالی، ضمن بر شمردنِ صاحبان حقوق و معرفی حق یک یک آنها، نحوه قدردانی از آنها را آموزش داده اند. سفارش ایشان در مورد کسی که کار خوبی در حق انسان انجام داده، این است:
حق کسی که کارهای خوبی در حق تو انجام داده، این است که از او شکرگزاری کنی، و کار خوبش را ذکر کنی، و سخنان نیکو در باره او به کار ببری، و در ارتباطی که با خدا داری، او را خالصانه دعا کنی. اگر چنین کنی، از او به صورت پنهان و آشکار سپاسگزاری کرده ای، و اگر روزی توانایی برتلافی (کار خوب) او پیدا کردی، آن را تلافی کنی.
یکی از صاحبان حقوق، «ذی المعروف» است، یعنی کسی که کار خوبی برای دیگری کرده و خیری به او رسانده است، و به واسطه عمل نیک خود صاحب حق می شود، پس باید حق او ادا شود.
اولین مرحله ادای وظیفه نسبت به صاحب حق، این است که کار خوب او به زبان آورده شود، از کار خیرش به خوبی یاد شود، به زبان اظهار گردد، و در حقیقت شکر زبانی نسبت به او ادا شود.
علاوه بر این که انسان کار خوبِ «ذی المعروف» را به زبان می آورد، باید کاری کند که به واسطه عمل خیرش، همه جا حُسن او بیان شود و ذکر خیر او عمومیت یابد، تا دیگران هم، سخن خوب درباره او بگویند.
از دیگر حقوق او این است که خالصانه برایش دعا شود. وقتی حال معنوی خوبی پیدا شد و انسان احساس کرد که وقت مناسبی برای دعا کردن است، باید از روی اخلاص و بدون هیچ گونه ریائی برای او دعا کند. بدین ترتیب انسان موفق خواهد شد که در «آشکار» و «پنهان»، شکر «ذی المعروف» را ادا کند. چرا که هم در بین مردم لب به ثنای او گشوده است، و هم در خفا، در حالت های معنوی خود با خدایش بدون تظاهر و خودنمایی او را دعا کرده، و برایش طلب خیر نموده است.
البته مراحل شکر گزاری نسبت به او اینجا تمام نمیشود، بلکه باید در صدد باشد که اگر روزی توانایی تلافی کار خوب او پیدا شد، حتماً این کار را انجام دهد.
باید توجه داشته باشیم که «ذی المعروف» به کسی اطلاق می شود که کار خیری کوچک و یا بزرگ برای ما انجام دهد هر کس کار خوبی برای ما انجام داد، صاحب حق بر ما می شود. مثلاً اگر کسی برای ما دعائی کند، برگردن ما حق پیدا می کند و ما نمی توانیم نسبت به حق او بی تفاوت باشیم.
