«اصل وجود امام (ع)» نعمتی است که منقطع نمی شود. پروردگار مهربان «همواره» این نعمت را بدون هیچ گونه استحقاقی به آفریدگانش عطا فرموده و می فرماید. البته این نعمت، گاهی به صورت آشکار و گاه پنهان نصیب بندگان می شود، ولی آشکار یا پنهان بودن آن، در نعمت بودنش اثری ندارد. خداوند متعال در قرآن کریم به این مطلب توجه داده است:

اَسبَغَ علیکم نِعَمَهُ ظاهِرَهً و باطنَهً [1]

خدا نعمت های ظاهری و باطنی خود را بر شما کامل کرد.

امام کاظم (ع) در تفسیر این آیه، نعمت ظاهر و باطن را چنین معرفی فرموده اند:

النِعمَهُ الظاهرِهُ الِامامُ الظاهِرُ و الباطِنَهُ الاِمامُ الغائبُ [2]

نعمت آشکار، امام آشکار است. و نعمت باطن، امام غائب است.

از آنجا که امام ظاهر در بین مردم شناخته شده است، مردم از طرق مختلف می توانند به ایشان رجوع کرده و از وجودشان بهره مند شوند. ولی چون مردم، شخص امام غائب و نشانی حضرتش را نمی شناسند، بنابراین از جنبه های بسیاری، از این نعمت الهی محروم مانده اند. البته غیبت امام و زندگی ایشان در خفا، از بعضی جهات، سلب نعمت از مردم است، اما نفس وجود امام (ع) از بسیاری جهات، نعمت است و این جهات، موکول به شناخته شدن ایشان نیست. خداوند متعال بر همه خلایق منت گذاشته و در هر زمانی امامی قرار داده که آثار وجودی این امام چه ظاهر باشد و چه نعمت ظهور او از مردم سلب شده باشد مورد استفاده همگان قرار می گیرد. و همه مخلوقات اعم از مؤمن و کافر و مستضعف و ... از آن بهره مند می گردند. از این رو مناسب است که به بررسی برخی جنبه های مشترک نعمت وجود امام ظاهر و غائب بپردازیم، تا به نعمت بودن امام خویش پی برده و قلباً پذیرای ایشن گردیم، باشد که سرچشمه های شکر، از قلب بر زبان و جوارج ما نیز جاری گردد.