امام صادق (ع) در حدیثی خطاب به معاویه بن وهب درباره معرفت امام (ع) فرموده اند:

اِنّ افضلَ الفَرائِضِ و أوجَبَها علی الانسان مَعرِفَهُ الرَبَّ والاقرارُ له بِالعُبُودیهِ ... و بَعدَهُ مَعرِفَهُ الاِمامِ الذی به یَأتَمَّ، بِنَعِتِه وَصِفَتِهِ وَاسمِه فی حالِ العُسرِ و الیُسرِ [1]

به درستی که با فضیلت ترین و ضروری ترین واجبات بر انسان، معرفت پروردگار و اقرار به بندگی اوست... و بعد از آن (یعنی پس از معرفت رسول) معرفت آن امامی است که به او اقتدا می کند هم شناخت ویژگی ها و اوصاف و هم شناخت نامش چه در سختی و چه در آسایش.

در ابتدای این روایت، تذکر به وجوب معرفت خدای متعال، پیامبر اکرم (ص) و امام (ع) آمده است، و از معرفت به عنوان یک «وظیفه» یاد شده است. استفاده از تعبیر «وجوب»، نشانگر عملی است که هر فرد، مکلف به آن می باشد. همه مخلوقات، باید به خدائی که شناخته اند اقرار کنند، و پیامبر و امام منصوص را قلباً بپذیرند. و زیر بار کمالات آنها رفته و تسلیم شوند، یعنی به مقامات ایشان اعتقاد پیدا کرده و به آنها اقتدا کنند. این مرتبه تسلیم در حال سختی و آسایش فرقی ندارد، و در هیچ حالت، این تکلیف از گردن انسان ساقط نمی شود. [2] چرا که پذیرش و اعتقاد و تسلیم، حال قلب است و سختی ها قلب شخص را تسخیر نمی کنند.

در ادامه روایت، امام صادق (ع) به معاویه بن وهب تذکر داده اند که امام به روش هیا مختلفی ممکن است به انسان شناسانده شود. حضرتش، معرفت امام را به دو مرتبه معرفت به اسم و معرفت به وصف و نعت [3] تقسیم فرموده اند. با توجه به اهمیت و ضرورت آگاهی از این تقسیم، به توضیح و بررسی هر یک از این اقسام می پردازیم. و سپس هر یک از این مراتب را بر وجود مبارک امام زمان (ع) تطبیق می دهیم، باشد که گامی به سوی معرفت بیشتر ایشان برداشته شود.