جهل، از امراض روحی است که انسان را به غفلت و حیرت و نهایتاً به بیراهه می کشاند. شفای این درد یعنی علم به دست امام (ع) است. یکی از اوصافی که امام رضا (ع) برای معرفی امام معصوم (ع) به کار برده اند تعبیر: «المخصوص بالعلم» [1] است، یعنی علم، اختصاص به امام (ع) دارد. بنابراین هر کس بخواهد عالم شود، باید سراغ امام برود، چرا که ایشان تنها منبع علم هستند. در فرازی از زیارت آل یس نیز امام زمان (ع)، خود را «العلم المصبوب» یا «علم سرازیر شده» معرفی فرموده اند [2]. به کار بردن تعبیر علم به جای عالم، نشانۀ مبالغه است[3]. یعنی امام (ع) علم مجسم است. پس تشنگان علم، باید سراغ ایشان بروند، چرا که طبق فرمایش امام هشتم (ع):

الامامُ المآءُ العَذبُ عَلَی الظَّلمآءِ [4]

امام، آب شیرین در حال تشنگی (برای شخص تشنه) است.

آب، مایه حیات است و حیات مادی و معنوی انسان به آن وابسته است. آب، فقط آن مایع نوشیدنی که جسم ما را سیراب می کند، نیست. بلکه به هر چه انسان تشنه را سیراب کند، اطلاق آب می شود. البته آبی که تشنگی قلبی انسان را سیراب می کند و باعث حیات روح انسان می شود، اهمیت بیشتری دارد.

وَ جَعَلنا مِنَ الماءِ کُلَّ شَیی ءٍ حیَّ [5]

و هر چیز زنده را از آب (زنده) قرار دادیم.

کسی که قلبش به نور علم امام (ع) هدایت شده، «حی» یعنی «زنده» است. و در مقابل کسی که قلبش منور به نور هدایت الهی و علم امام (ع) نشده باشد، «میت» است.

اَوَ مَن کانَ مَیتاً فَاَحیَیناهُ [6]

و آیا کسی که مرده (گمراه) است، پس زنده اش کردیم (هدایتش نمودیم)؟

حقیقت حیات، زنده شدن قلب به نور معرفت و علم امام (ع)، و حقیقت ممات تاریکی قلب از این نور است. بنابراین اگر علم امام را بچشیم، خاصیت «الماء العذب» یا «آب گوارا» بودن امام (ع) را چشیده ایم.

راه چشیدن آن، همان است که در ذیل آیه شریفه «و اَن لو استَقامُوا عَلی الطَریقهِ» [7]

فرمودند، یعنی یعنی استقامت و پایداری در مسیر ولایت ائمه (ع)، که اگر کسی چنین کند، طبق وعده الهی از علم امام (ع) به او بسیار می چشانند، و او را کاملاً سیراب می کنند. آب نوشیدنی، سبب حیات جسمانی انسان است، اما آب به «علم» هم تفسیر شده که سبب حیات روح انسان می باشد.

در قرآن می فرماید:

وأن لو استَقاموُا عَلَی الطریقِه لأسقَِناهم ماءً غَدَقاً [8]

و این که اگر بر آن روش، پایدار بودند، هر آینه از آب فراوان، ایشان را سیراب می کردیم.

از حضرت صادق (ع)، در تفسیر این آیه، پرسیدند. حضرت «الطریقه» را به «ولایت» تفسیر کرده، و در مورد «لأسقیانهم ماءً غَدَقاً» فرمودند:

لَأذَقناهُم عِلماَ کثیراً یَتَعَلَّمُونَه مِنَ الائمه عَلَیهِمُ السلام [9]

علم فراوانی که از ائمه (ع) بیاموزند، به ایشان می چشاندیم.

همچنین در آیه شریفه دیگر می فرماید:

قُل أرأیتُم اِن اَصبَحَ ماءُکُم غَوراً فَمن یَأتیکُم بِماءٍ مَعینٍ [10]

بگو، اگر ببینید که آبِ شما (در زمین) فرو رود، پس چه کسی برایتان آب جاری ظاهر می سازد؟

امام رضا (ع)، آیه را چنین تفسیر فرموده اند:

ماءُکُم اَبوابُکُم أی الاَئِمَّهُ وَ عَلَیهِمُ السّلام، و الأئِمَّهُ اَبوابُ اللهِ بَینَهُ و بَینَ خَلقِهِ. (فمن یأتیکم بماء معین) یعنی بِعِلمِ الاِمامِ [11]

منظور از «ماؤکم» در آیه شریفه، درهای شما یعنی امامان (ع) هستند. و امامان (ع) درهای خدا میان او و آفریدگانش هستند. منظور از «ماء معین» هم علم امام (ع) است.

ملاحظه می شود که در این آیه شریفه، آب به علم و آن هم علم امام (ع) تفسیر شده است. و این علم، باعث حیات روح آدمی می گردد.

پس هر چیزی که مصداق پایداری در طریق ولایت اهل بیت (ع) باشد، در چشیدن انسان از علم امام (ع) می تواند مؤثر باشد. یکی از مهمترین این وارد، مراجعه جدّی به احادیث اهل بیت (ع)، و مأخذ قرار دادن آنها در همه مسائل و تسلیم شدن به مفاد آنهاست. این امر خصوصاً در زمان غیبت حضرت بقیه الله (ارواحنا فداء) که به طور عادی دسترسی به ایشان و درس گرفتن از محضرشان میسر نیست، اهمیت ویژه ای دارد. البته در همین زمان غیبت، بوده اند کسانی که با استفاده حضوری، از امامشان بهره علمی برده اند که آگاهی از این موارد، معرفت ما را نسبت به همین ویژگی امام (ع) بالاتر می برد.