اوصاف دیگری از امام (ع) در گفتارهای معصومین (ع) آمده که معرفت به آنها نیز کمابیش نصیب افراد شده است. حضرت زین العابدین (ع) در صلوات «شعبانیه» صفات پیامبر و اهل بیت گرامی ایشان (ع) را چنین بیان فرموده اند:

اللهم صَلَّ علی محمدٍ و آلِ محمدٍ الکَهفِ الحَصینِ و غیاثِ المُضطَّر المُستَکینِ و مَلجَأِ الهارِبینَ و مُنجیِ الخائِفینَ و عِصمَهِ المُعتَصِمینَ [1]

خدایا! بر محمد و آل محمد درود بفرست که ایشان غار محکم و نفوذ ناپذیر، و فریاد رس بیچارگان، و پناهگاه فرار کنندگان، و نجات دهنده افراد نا امن، و حفظ کننده افرادی هستند که به دامان ایشان چنگ می زنند.

طبق معرفی امام سجاد (ع) حجت حق، کهف حصین یا همان «غار محکم و نفوذ ناپذیر» است. «غار» جای پناه آوردن از شرّ درندگان و خطرات مختلف است، خصوصاً غاری که استحکام کافی داشته باشد و بتواند پناه آورندگان را از خطرات مصون بدارد. امام (ع) نیز از هر کسی که به ایشان پناه آورد محافظت می نمایند. در سایه ایشان، افراد می توانند از شرّ خطرات آسوده باشند. بنابراین محل پناه آوردن فرار کنندگان (ملجأ الهاربین) هستند.

امام (ع) غاری است محکم که هر کس را که به ایشان رجوع نماید، حفظ می کنند. بلکه به فریاد هر بیچاره و درمانده ای که از ایشان یاری بخواهد، می رسند و خود به یاری او می شتابند، چرا که ایشان «غوث» [2] می باشند.

انسان، غوث بودن امام (ع) را وقتی می یابد که واقعاً به حال اضطرار افتاده باشد، یعنی وجدان کرده باشد که دستش از همه جا کوتاه است. آن گاه می فهمد که تنها امام (ع) است که می تواند از او دستگیری کند.

حقیقت «استغاثه» این است که فرد در نهایت سختی، از همه جا قطع امید کرده باشد و در واقع مستأصل و بیچاره و «مضطر» شده باشد، و در این حال فریاد خواهی کند. البته این حالت انقطاع و بریدن از غیر امام (ع) یک امر قلبی و غیر ساختگی است. و دستگیری امام (ع) در این حال، منجر به چشیدن صفت «غوث» می گردد. از همین جهت است که فرموده اند:

«غیاث المضطر المستکین» یعنی: انسان باید به حال اضطرار و بیچارگی رسیده باشد، تا هر زمانی که فریاد خواهی از امام (ع) می کند، اثر دستگیری ایشان را ببیند. [3]

اما باید توجه داشت که انقطاع (قطع تعلق از غیر خدا و اهل بیت «ع») مخصوص به حال اضطرار و بیچارگی نیست، بلکه اگر شخص به مقام و منزلت امام عصر (ارواحنا فداه) در عالم هستی آگاهی داشته باشد، به همان حال «انقطاع» نائل می گردد بدون آنکه به گرفتاری و سختی محسوس مبتلا شود، زیرا انسان همواره نیازمند به نظر عنایت امام زمان خود (ع) است، نه تنها در حالت خاصی که خود، احساس اضطرار می کند. با توجه به آنچه در فصل اول همین بخش مطرح شد، می توان گفت: که اگر کسی در حال عافیت و سلامت و امنیت به سر می برد، جز به عنایت و توجه امام زمان (ع) نیست، و اسباب عادی و معمولی، به اذن و خواست ایشان اثر می گذارند. بنابراین انسان اهل معرفت، به بودن امکانات مادی و فراهم بودن وسایل عادی زندگی دل خوش نمی کند و امیدی نمی بندد، چون خوب می داند که اگر لطف و اراده امام (ع) نباشد، در یک لحظه تمام آن اسباب و امکانات از بین رفته و او به اضطرار و بیچارگی می افتد.

از این رو، همه توجه و امید او به دستگیری و عنایت مولا و سرور او عجل الله فرجه است. و به هیچ چیز جزء آن حضرت اتکاء و اعتماد نمی کند. چنین کسی در حال عافیت، همان حال انقطاعی را دارد که شخص مضطر و بیچاره در مصیبت و گرفتاری دارد، و با همان سوز دل به درگاه امامش استغاثه می کند. چیزی که این حال را در او به وجود می آورد، اعتقاد عمیق و مؤثر او به جایگاه امام عصر (ارواحنا فداه) در عالم هستی است. هر چه این عقیده راسخ تر و وجدانی تر باشد، انقطاع از غیر امام (ع) در او قوی تر و شدیدتر می گردد.

خوشا به حال کسانی که با چنین اعتقادی در حال عافیت نیز، خود را لحظه به لحظه نیازمند دستگیری و عنایت امام زمانشان احساس می کنند. و با این باور قلبی، همیشه حال «استغاثه» به درگاه ملکوتی ایشان دارند و «غیاث المضطر» بودن حضرتش را همواره با تمام وجود خود می یابند.

چنین اعتقادی لازمه معرفت امام (ع) به این اوصاف است. هر چه معرفت انسان به اوصاف امامش عمیق تر باشد، اعتقاد به انها هم قوی تر خواهد بود. و شکر قلبی نسبت به امام (ع) همین اعتقاد داشتن به ایشان است.