در شکر عملی، استفاده صحیح و موجه از نعمت، باید مورد توجه قرار گیرد. برای ادای این مرحله از شکر، باید از «نعمت» در مسیر رضای منعم استفاده شود. به عنوان مثال، وقتی فردی «آب» می نوشد، باید بابت این نعمت خدا را یاد کند، تا معرفتش زیاد شود. در غیر اینصورت، نعمت آب را کفران کرده است. مسلماً کسی که با بهره گیری از نعمت این مایه حیات معصیت کند، علاوه بر زشتیِ گناهش، به خاطر کفران نعمت نیز مستحق عقاب خواهد بود. حال آن که می توانست پس از رفع عطش، خدا را عبادت کند. وجوب شکر عملی در باره نعمت عظمای الهی یعنی وجود مقدس حضرت بقیه الله (ارواحنا فداه) بر هیچ فرد عاقلی پوشیده نیست. ولی همچون دیگر مراتب شکر، بهتر است در مورد چگونگی آن تنبه بیشتری پیدا کنیم.

همان طور که بررسی شد، شکر قلبی نعمت امام (ع) با اعتقاد قلبی به اوصاف ایشان عملی می شود. اگر این اعتقاد قلبی به انحاء مختلف بر زبان جاری گردد، شکر زبانی ادا می شود. اما شکر عملی حضرت مهدی (ع)، زمانی تحقق می یابد که انسان به اوصافی از حضرتش که شناخته است، ملتزم گردد.
از دیدگاه دیگری نیز می توان درباره معنای شکر عملی پروردگار نسبت به نعمت وجود امام عصر (ع) سخن گفت که نتیجه آن، عملاً با آنچه گذشت؛ یکی است. اما دیدگاهی قابل توجه در این مسأله مهم است. حدیثی را که در فصل دوم همین بخش از امام صادق (ع) نقل شد، بار دیگر مرور می کنیم:

وَ بَعدَهُ مَعرِفَهُ الأِمام الَّذی بِهِ یَأتَمَّ بِنَعتِهِ وَصِفَتِهِ وَاِسمِهِ فِی حالِ الیُسرِ وَ الیُسرِ، وَ اَدنی مَعرِفَهِ الامامِ اَنَّهُ عِدلُ النَّبِیِّ اِلاّ دَرَجَهَ النُّبُوهِ وَ وارِثُهُ، وَ اَنَّ طاعَتَهُ طاعَهُ اللهِ وَ طاعَهُ رَسُولِ اللهِ، وَ التَّسلیمُ لَهُ فی کُلِ اَمرٍ وَ الرَّدُ اِلَیهِ وَ الاَخذُ بِقَولِهِ [1]

و بعد از آن (معرفت رسول) معرفت امام است، همان کسی که به او اقتدا می کند. هم شناخت ویژگیها و اوصاف او، و هم شناخت نامش، چه در سختی و چه در آسایش (واجب است). و پائین ترین حدِ معرفت امام (ع) این است که ایشان همتای پیامبر (ص) است (در تمام شؤون) مگر در نبوت، و وارث آن حضرت است، و این که اطاعت از امام (ع) «در حقیقت» اطاعت از خدا و از رسول خداست. و نیز تسلیم محض امام (معصوم «ع») بودن و (همه امور را) به ایشان ارجاع دادن و نظر ایشان را برگرفتن است.
بعد از اعطای معرفت امام (ع) اعم از معرفت به اسم و وصف – زمان عمل اختیاری انسان فرا می رسد. در این مرحله، شخص عارف در ابتدا باید نسبت به این اوصاف عقیدۀ قلبی، و سپس التزام عملی پیدا کند. یعنی بعد از این که اعتراف به مقامات حجت منصوب خدا، و وجوب اطاعات از ایشان کرد، باید عملاً به آن ملتزم شود. کاملاً روشن است که تخلف از این امر، می تواند از مصادیق نافرمانی محسوب گردد.
امام صادق (ع) راه عملی پیروی از معصوم (ع) را در «تسلیم محض بودن» و «ارجاع امور به ایشان» و «برگرفتن نظرشان» دانسته اند. یعنی در هر امری باید سر تسلیم به امام زمان خویش (ع) بسپاریم و همه چیز را به ایشان ارجاع دهیم. و اگر چنین نکنیم، نعمت خدا را کفران کرده ایم، زیرا خدای متعال، امام معصوم (ع) را اقامه نمود، و به ما امر فرمود به او مراجعه کنیم و پاسخ همه مسائل خویش را از ایشان بگیریم.

شکر عملی این نعمت، استفاده از آن در مسیر مورد رضایت منعم است. برای رسیدن به این نتیجه، باید معضلات دنیوی و اخروی خویش را به پیشگاه مقدس امام عصر (ع) عرضه نمائیم، از تلاش ها و کوشش های مورد تأکید عقل و نقل کوتاهی نورزیم، و به مطالب متعددی که در اوصاف حجت حقّ بیان شده و می شود، ملتزم گردیم. در غیر این صورت، تخطّی از رضای منعم شده، و معصیت خواهد بود.
از این نکته نباید غفلت شود که توجه و توسل به امام زمان (ع) نه تنها مجوز کاهلی و سُستی در انجام وظایف دنیوی و اخروی نیست، بلکه منشأ تلاشِ بی وقفه و مخلصانه در راه خداست. این پندار، باطل است که دستگیری امام عصر (ع) جای کسب و کار و تلاش برای تأمین نیازهای مادی را می گیرد. این گمان باطل، بسیار خطرناک و صد در صد مبغوض امام (ع) است، چرا که لازمۀ آن، بی اعتنایی و مردود دانستنِ همه اقوال و اعمال ائمه (ع) درباره لزوم کار و تلاش برای کسب روزی حلال است. کسی که امیدش فقط به امام زمان (ع) است، باید در عمل، این عقیده خود را نشان دهد تا کارش منافی با ادعایش نباشد.
برای روشن تر شدن مطلب، مصداق شکر عملی نسبت به برخی از اوصاف امام (ع) را که در فصل دوم این بخش یاد شد، بیان می کنیم.