با این که عقل هر انسان عاقلی، حکم به وجوب شکر منعم می کند، ولی گاهی نعمت های الهی مورد بی توجهی و کفران واقع می شوند.

در این بخش قصد داریم چگونگی برخورد مردم را با بزرگترین نعمت الهی یعنی وجود مقدس پیامبر (ص) و اهل بیت ایشان (ع) مورد بررسی قرار دهیم. در مطلع بخش، روایتی از امام موسی بن جعفر (ع) از پدران گرامی ایشان (ع) نقل می کنیم.

کانَ رَسُولُ اللهِ (صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلهِ وَ سَلَّمَ) مُکَفَّراً لایُشکَرُ مَعروفُهُ، وَلَقَد کانَ مَعروفُهُ عَلَی القُرَشِیِ وَ العَرَبِّیِ وَ الَعجَمِی. وَ مَن کانَ اَعظَمَ مَعروفاً مِن رَسُولِ اللهِ (صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ) عَلی هذاَ الخَلقِ؟ [1]

پیامبر (ص) مور کفران قرار گرفته اند و کار خوب ایشان شکرگزارده نمی شود، در حالی که خیر ایشان به قریش و عرب و عجم رسیده است. و چه کسی بیشتر از پیامبر (ص) برای این خلق کار خیر انجام داده است؟

تعبیر مُکَفُّر که از کفر و تکفیر گرفته شده اسم مفعول از باب تفعیل، و به معنای «کفران شده» و یا «پوشیده شده» است. مکفرَّ در اصطلاح به کسی اطلاق می شود که از او قدردانی نشود و نعمت وجودش مورد کفران واقع شده باشد.

کلمۀ «معروف» که در این روایت به کار رفته، یعنی کار خوب و نیک. خیرِ پیامبر اکرم (ص) عام و فراگیر، و شامل همۀ مردم است، اعم از افراد قبیله ایشان (قریش) و هم نژادی های ایشان (عرب) و غیر آنها (عَجَم). معروف پیامبر (ص) شامل گروه خاصی نبوده بلکه همه عالم از آن بهره برده اند. ولی متأسفانه به طور شایسته از ایشان قدردانی نشده است و مورد کفران قرار گرفته اند.
همان طور که امام موسی بن جعفر (ع) تذکر فرموده اند، در میان مخلوقات خدا از ابتدای خلقت تا انتهای آن هیچ کس را نمی توان یافت که به اندازه پیامبر (ص) در حق مردم در کار خوب انجام داده باشد. به این نکته معمولاً توجه نمی شود، اما با کمی دقت دلیل این حقیقت معلوم می گردد، چرا که پیامبر اکرم (ص) مالک و واسطهۀ همه نعمت های مادی و معنوی است، که به خلق خدا رسیده است. مهم تر از همه، این که امر هدایت الهی را تکمیل فرموده و اسلام را برای مردم آورده است. نور هدایتی که به واسطه پیامبر (ص) منتشر شده، به انسان حیات واقعی بخشیده است. و اگر انسان از این نعمت محروم می ماند. تفاوتی با حیوان و نبات نداشت. حق این سرچشمه فیض الهی هیچ گاه ادا نشده است. و بدین علت، مکفر نامیده شده است. امام (ع) نیز همه کمالات پیامبر (ص) را به جز نبوت دارد. و در صفت «مُکَّفر بودن» نیز مشابه ایشان است. حضرت امام ابوالحسن موسی بن جعفر (ع) در ادامه روایت یاد شده، فرموده اند که:

وَکَذلِکَ نحنُ اَهلَ البَیتِ مُکَّفُرونَ، لایُشکَرُ مَعرُوفُنا [2]

و هم چنین ما اهل بیت نیز مکفر هستیم، چون شکر کارهای خوب ما ادا نمی شود خداوند متعال به انسان ها اراده و شعور و اختیار داده است تا آنها با خواست خود در طریق رضای خالق خویش قدم بردارند. ولی متأسفانه مسیری که بشر تا امروز پیموده به طور کامل مورد رضایت پروردگار نیست، زیرا انسان ها از کسانی که بیشترین حقوق را برگردنشان دارند، کمترین قدردانی را کرده و آنها را مورد بی توجهی قرار داده اند. مؤمنان برگزیده نیز مانند ولی نعمت هایشان مورد کفران واقع می شوند، و مُکفَّر بودن را از موالی خویش به ارث برده اند. در ادامه روایت آمده است:

وَخِیارُ المؤمِنینَ مُکَفَّرُونَ، لایُشکَرُ مَعرُوفُهُم [3]

و برگزیدگان از مؤمنان، مکفر هستند، زیرا کار خوب آنها شکر نمی شود.

واقعیت این است که بیشتر مردم حتی شیعیان و دوستداران ائمه (ع) با حقوق پیامبر (ص) و اهل بیت (ص) به طور کامل آشنا نیستند. و گاهی اصلاً به ضرورت شکرگزاری این نعمت بی مانند الهی توجه ندارند. اگر هم موعظه ای شنیده و متذّکر شوند، بزودی آن را فراموش می کنند. و عنایتی را که نسبت به امور دنیوی خویش دارند، هیچ گاه در مورد اهل بیت (ع) ندارند، در حالی که حق ایشان از هر صاحب حقی بالاتر است.

در این بخش می خواهیم از این واقعیت تلخ سخن بگوئیم، تا همگی باور کنیم که در دنیای ما پیامبر و ائمه (ع) خصوصاً مولای عزیزمان حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) مکَّفر و غریب هستند. برای این منظور، معانی مختلفی از غربت ایشان را مورد توجه قرار می دهیم.