امام موسی بن جعفر (ع) در معرفی حضرت بقیه الله (ع) در این حدیث فرموده اند: «اَلموتُورُ بِأَبیه». و این عبارت، اشاره به مصیبتی عظیم برای آن حضرت دارد. «وَتر» یعنی جنایتی از قبیل قتل و غارت و به اسارت گرفتن، و «مَوتُور» یعنی کسی که مورد چنین جنایتی واقع شده است. «المَوتُورُ بِأَبیه» یعنی: کسی که به خاطر جنایت به پدرشف مورد ظلم واقع شده است. [1]
بالاترین این جنایت ها، کشته شدن پدر است. تحمل این جنایت، هنگامی سخت تر است که شخص هنوز انتقام خون پدر را از قاتل او نگرفته است. به همین جهت، بعضی از کتب لغت در معنای «مُوتُور» چنین آورده اند:
مَن قُتِلَ لَهُ قَتیلٌ فَلَم یُدرِک بِدَمِهِ [2]
کسی که یکی از نزدیکانش کشته شده، و هنوز به خونخواهیِ او برنخاسته است.
امام زمان (ع) به خاطر پدر بزرگوارشان مظلوم هستند، زیرا پدر بزرگوارشان به قتل رسیده، و ایشان که ولیِ دم مقتول هستند، هنوز انتقام خود پدر را از قاتلان نگرفته اند.
پدر ایشان که به قتل رسیده، همان آقای مظلومِ عالم حضرت سید الشهداء (ع) است که در طول تاریخ و همه روزگارف مظلومی چون او وجود نداشته و ندارد. انتقام گیرنده این سید مظلومان عالم، امام عصر (ع) می باشند که هنوز این کار را نکرده اند. و چون ایشان خونخواه پدر هستند، یکی از مأموریت های حضرتش پس از ظهور، انتقام گرفتن از قاتلانِ حضرت سید الشهداء (ع) است.
یکی از القاب امام عصر (ع)، «ثائِر دَمِ الحُسَینِ وَ الشُّهداءِ مَعَهُ صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِم» است. [3] برای فهم معنای این عبارت، ابتدا «ثائر» را معنی می کنیم. مرحوم صاحب مکیال در توضیح آن چنین آورده اند:
ثائر، کسی است که تا وقتی خونخواهی نکرده، قرار و آرام ندارد.
امام زمان (ع) باید خونی را قصاص کند که از امام حسین (ع) و اهل بیت و اصحاب ایشان ریخته شده است. یعنی انتقام خون ایشان را بگیرد، و تا زمانی که این خونخواهی تحقق نیافته، آرام و قرار ندارد.
هر فرد مقتول، ولی دمی – صاحب خونی – دارد که شرعاً حق قصاص قاتل را دارد.
خداوند متعال در قرآن کریم به این مطلب تصریح کرده است:
کسی که مظلوم کشته شود، ما برای او (نسبت به قاتل) سلطه قرار داده ایم.
خداوند برای صاحب خونِ کسی که مظلومانه کشته شود، شرعاً این حق را قرار داده که بتواند قاتل را قصاص کند و انتقام خون او را از قاتل بگیرد. در تفسیر عیّاشی ذیل این آیه شریفه از امام باقر (ع) روایت کرده است:
مقتول (در این آیه) حسین بن علی (ع) است که مظلومانه کشته شد، و ما صاحبان خون ایشان هستیم و قیام کننده از ما اهل بیت، وقتی قیام کند، خونخواهی حسین (ع) را می نماید.
آیه شریفه، بیانگر یک حکم فقهی است، ولی تأویل آن به امام حسین (ع) بر می گردد که خونِ ایشان بنا حق ریخته شد، و صاحب این خون، همه ائمه معصومین (ع) هستند، و اولین خونخواه ایشان امام زمان (عج) هستند. همه اهل بیت (ع) حتی پیامبر اکرم (ص) در انتظار روزی هستند که چنین امری عملی گردد.
در بعضی احادیث آمده است:
«وقتی پیامبر (ص) را به معراج بردند، به ایشان خطاب شد: آیا دوست داری اوصیاء خود را ببینی؟ حضرت فرمودند: بلی. خطاب آمد: به طرف راست عرش توجه کن.
پس (پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم) به آن سمت توجه فرمودند. امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (ع) و دیگر امامان معصوم (ع) را دیدند که در پرده ای از نور هستند و ایستاده نماز می خوانند و او (یعنی مهدی علیه السلام) مانند ستاره درخشانی وسط آنهاست. خداوند خطاب فرمود: ای محمد (ص) اینها حجت ها هستند، و او خونخواه از خاندان توست. قسم به عزتّم که او حجتِ واجب برای دوستان من و انتقام گیرنده از دشمنان من است.
در حدیث دیگری از امام باقر (ع) آمده است که فرمود:
وقتی جدم امام حسین (ع) به شهادت رسید، فرشتگاه الهی به ضجّه و گریه آمدند و عرضه داشتند: ای پروردگار و آقای ما! آیا از کشندگانِ برگزیدۀ آفریدگانت در می گذری؟ خدای عزوجل در پاسخ به آنها فرمود: آرام باشید! قسم به عزت و جلال خود، من از ایشان هر چند بعد از گذشت مدت زمانی قطعاً انتقام خواهم گرفت. سپس خداوند، امامان از فرزند امام حسین (ع) را به فرشتگان شناسانید، و آنها با دیدن ائمه (ع) مسرور شدند.
در میان آنها یک نفر ایستاده مشغول نماز خواندن بود، خدای عزوجل فرمود:
بِذلِکَ القائِمِ اَنتَقِمٌ مِنهُم [8]
با همین کسی که ایستاده است، از آنها انتقام می گیرم.
