امام موسی کاظم (ع) راه رسیدن به بصیرت و عبادت را چنین بیان کرده اند:

تَفَقَّهُوا فی دینِ اللهِ، فَانَّ الفِقهَ مِفتاحُ البَصیرَهِ وَ تمامُ العِبادَهِ، وَ السَّبَبُ اِلیَ المنازِلِ الرَّفیعَهِ وَ الرُّتَبِ الجَلیلَهِ فِی الدینِ وَ الدَّنیا [1]

در دین خدا تفقه کنید. زیرا فقه، کلید بصیرت و کامل کنندۀ عبادت است. (انسان را) به منزلت های والا مرتبه و درجات ارزشمند در دین و دنیا می رساند.

بصیرتی که یاری کنندگان امام زمان (ع) باید داشته باشند، از طریق تفقّه حاصل می شود. و بدین وسیله آخرت و حتی دنیای خود را به دست می آورند.

شاید حاصل شدن دنیا به وسیله تفقه، در ابتدا عجیب به نظر آید. اما با کمی دقت می بینیم که در واقع لذت دنیا را کسانی که بیشتر عیش و نوش می کنند، نمی برند. به عنوان مثال، به بچه ای که با اسباب بازی خود مدتی مشغول بازی است چگونه نگاه می شود؟! آیا خوشگذرانی او کودکانه و از روی نادانی محسوب نمی شود؟ آیا خوشی او بیهوده نیست؟ هر عاقلی با دیدن او لبخندی زده و متذکرّ می شود که او به چیزهای بی ارزش دل خوش کرده و از دنیا هیچ نمی فهمد.

کسانی که به انواع امور مادی دنیوی مثل پُست و مقام و شهرت ... دل خوش هستند، در حقیقت چیزی از لذت دنیا نمی فهمند، بلکه لذت دنیا را کسانی می برند که آن را نردبان آخرت خویش قرار داده اند، دنیا را محل تجارت می دانند [2]، و آگاهانه و از روی بصیرت دینی از آن کمالِ استفاده را می نمایند. اینان، این حقیقت را می چشند که لذت دنیا لزوماً با امور حیوانی تأمین نمی شود. مثلاً لذّتی که یک امام شناس از زیارت قبر سیدالشهداء (ع) در کربلا می برد، با هیچ یک از لذات حیوانی قابل مقایسه نیست.
افراد عاقل با تفقه در دین، در می یابند که چه عواملی ارزشِ دل خوشی دارد. و اگر انسان بخواهد از دنیای خودش لذت ببرد، این لذت را در کجا می تواند بیابد. با تفقه در دین، می توان به درجه ای رسید که خوشی های انسان در مسیر رضای خدا قرار گیرد و لذت های روحی و حتیّ جسمانی اش هم عبادت خدا محسوب شود. بنابراین عابدِ فقیه بر عابِدِ غیر فقیه به مراتب رجحان می یابد.
امام کاظم (ع) در ادامه روایت می فرمایند:

فَضلُ الفَقیهِ عَلَی العابِدِ کَفَضلِ الشَّمسِ عَلَی الکَواکِبِ. وَ مَن لَم یَتَفَقَّه فِی دینِهِ لَم یَرضَ اللهُ لَهُ عَمَلاً [3]

برتری عابد فقیه بر عابد (غیر فقیه)، مثل برتری خورشید بر ستارگان است و کسی که فقاهت در دینش نداشته باشد، خدا به هیچ عمل او راضی نمی شود.

ستاره ها وقتی درخشندگی دارند که خورشید در آسمان نباشد. و زمانی که خورشید طلوع کند، ستاره ها محو می شوند. بنابراین همه عبادت کنندگان در برابر یک فقیه، چندان اثر بخش نیستند. ارزش عبادت به این است که انسان با فقاهت آن را انجام دهد، تا جایی که بدون نفقه، هیچ عملی پذیرفته نمی شود.

امام امیرالمؤمنین (ع) فرموده اند:

لاخَیرَ فی عِبادَهٍ لَیسَ فیهَا تَفَقَّهٌ [4]

عبادتی که از روی تفقه نباشد، خیری در آن نیست.

عبادتی هدف از خلقت و مورد رضایت خدا است، که برخاسته از تفقه باشد. لذا همۀ خیرات که در رأس آنها رضایت خالق متعال است، فقط به وسیله فقاهت در دین حاصل می شود. و خدای جلّ جلاله، هر خیری در زندگی انسان را به وسیله تفقه در دین جاری می سازد.

امام صادق (ع) از قول پیامبر (ص) نقل فرموده اند:

اِذا اَرادَ اللهُ بِعَبدٍ خَیراً فَقَّهَهُ فیِ الدینِ [5]

زمانی که خدا برای کسی خیر بخواهد، فقاهت در دین به او عطا می کند.

امام صادق (ع) خیر را، نه در پول و شهرت و مدرک و دیگر امور دنیایی بلکه در فقاهت دینی خلاصه کرده اند. به خاطر اهمیت و نقش مهم فقه دین، پیامبر (ص) سعی می فرمودند به روش های مختلف، مردم را به سوی آن ترغیب نمایند، و اهمال کاران در تفقه را مورد سرزنش قرار می دادند.

رسول خدا (ص) فرمودند:

اُفٍ لِکُلِ مُسلِمٍ لایَجعَلُ فیِ کُلّّ جُمُعهٍ یَوماً یَتَفَقَّهُ فیهِ اَمرَ دینِهِ وَ یَسأَلُ عَن دینِهِ [6]

اف بر هر مسلمانی که در هر هفته روزی را قرار ندهد که در آن روز، امر دینش را تفقه کند و از دینش سئوال نماید.

عبارت «کل جمعه» یعنی هر هفته که از یک جمعه تا جمعۀ بعد ادامه می یابد. البته درباره خاص روز جمعه سفارش شده است که انسان مقداری از امور دنیوی را کنار بگذارد و به آخرتش برسد، اما به هر حال انسان در هفته حداقل یک روز باید دنبال تفقّه در امر دینش برود.

حال باید بررسی کنیم که این تفقّه یا فقاهت در دین که این قدر به آن سفارش شده و از خصوصیات یاوران امام زمان (ع) است، یعنی چه؟ و چگونه حاصل می شود؟