امام حسین (ع) در سال 61 هجری قمری به شهادت رسیده اند. و اکنون که حدود 1360 سال از آن تاریخ گذشته است، باز هم می توان ایشان را یاری کرد، و از این طریق در زمره یاری کنندگان امام زمان (ع) قرار گرفت.

یکی از راه های یاری امام حسین (ع) برای کسانی که در زمان ایشان در کربلا حاضر نبوده اند، این است که در دنیا قلب خویش را با آن امام (ع) گِرِه بزنند، و به وسیله محبت قلبی عمیق به حضرتش، به این فوز اکیر دست یابند.

جابربن عبدالله انصاری یکی از یاران با وفای پیامبر اکرم (ص) بود که زمان امامت امام حسین (ع) را نیز درک کرد، ولی در روز عاشورا موفقّ به شرکت در لشکر آن حضرت نشد. جابر در روز اربعین همان سال توفیق زیارت قبر ایشان را یافت و چون نابینا بود، از عطیۀ عوفی خواست که دستِ او را روی قبر سیدالشهداء (ع) بگذارد. سپس از شدت ناراحتی و مصیبت از هوش رفت و روی قبر افتاد. وقتی به هوش آمد، سه بار «یا حسین» گفت و افزود:

حَبیبٌ لایُجیبُ حَبیبَهٌ

دوستی که پاسخ دوستش را نمی دهد.

بعد سخنانی خطاب به آن حضرت گفت و سپس به ارواح شهداء سلام نمود و عرض کرد:

قسم به خداوندی که پیامبر (ص) را به حق مبعوث کرد، ما با شما در هر آنچه شما وارد شدید، شریک شدیم.

عطیه از جابر پرسید: ما که کوه و دشتی را طی نکردیم و شمشیر نزدیم، در حالی که بین سرها و بدنهای ایشان و نیز بین آنها و فرزندانشان جدائی افتاد، و زنهای ایشان همسرانِ خود را از دست دادند. پس چگونه ما با ایشان شریک شدیم؟!

جابر در پاسخ گفت:

یا عَطِیَهُ سَمِعت حَبیبی رَسُولَ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ یَقولُ: مَن اَحَبَّ قوماً حُشِرَ مَعَهُم، وَ مَن اَحَبَّ عَمَلَ قَومٍ اَشرِکَ فِی عَمَلِهِم

ای عطیه! از حبیبم رسول خدا (ص) شنیدم که فرمودند: کسی که گروهی را دوست بدارد، با آنها محشور می شود. و کسی که عمل گروهی را دوست بدارد. در عمل آنها شریک می شود.

سپس اضافه می کند:

وَ الّذی بَعَثَ مُحَّمَداً صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ بِالحَقِ اِنَّ نِیَّتی وَ نِیَّهَ اَصحابی عَلی ما مَضی عَلَیهِ الحُسَینُ عَلَیهِ السَّلامُ وَ اَصحابُهُ [1]

قسم به کسیکه محمد (ص) را به حق برانگیخت، نیتِ من و اصحابم (دوستانم) همان نیتی است که امام حسین (ع) و اصحابش داشته اند.

جابربن عبدالله انصاری از قول پیامبر (ص) یک قانون الهی را بیان می کند. محبت یک عمل قلبی و اختیاری است که می تواند انسان را به محبوب خویش برساند. از این رو، کسانی که همراه حضرت سیدالشهداء (ع) در کربلا نبوده اند، در هر زمانی که هستند، می توانند با «نیتّ» و «محبت» خود، همراه ایشان شوند، و حتی فیض شهادت در رکاب ایشان را ببرند. یعنی هم در دنیا جزء اصحاب امام حسین (ع) شوند، و هم در آخرت پاداش یارانِ با وفای ایشان را ببرند.

نیتّ، یک عمل قلبی است که روح و جان اعمال خارجی است، و قدر و منزلت آنها را رقم می زند، امام باقر (ع) درباره ارزش نیتّ فرموده اند:

نیَِّهُ المؤمِنِ اَفضَلُ مِن عَمَلِهِ، وَ ذلِکَ لِأَّنَّهُ یَنوی مِنَ الخَیرِ ما لایُدرِکُهُ

نیت مؤمن بهتر از عمل اوست، زیرا (فرد مؤمن)، کار خوبی را نیت می کند که به (انجام دادن) آن نمی رسد.

وَ نَِّیهُ الکافِر شَرٌّ مِن عَمَلِهِ، وَ ذلِکَ لِأَنَّ الکافِرَ یَنوِی الشَّرَّ، وَ یَأمُلُ مِنَ الشَّرَّ مالا یُدرِکُهُ [2]

و نیت کافر بدتر از عمل اوست، زیرا قصد و آرزوی کار بدی را می کند که به (انجام دادن) آن نمی رسد.

پس نیتّ انسان، مهمتر از کار اوست، چه آن را انجام بدهد و یا ندهد. معیار و ملاک ارزش اعمال، همین نیت است. خداوند هم به نیتّ ها توجه می کند و ملاک حسابرسیِ او نیاتِ انسانهاست. بسیاری از اعمال هست که افراد می خواسته اند آنها را انجام دهند، ولی موفق نشده اند، اما در روز قیامت، آن اعمال را در نامۀ عمل خویش مشاهده می نمایند.

امام صادق (ع) فرموده اند:

اِنَّ اللهَ یَحشُرُ الناّسَ عَلی نِیاتِهِم یَومَ القِیامَهِ [3]

خداوند، مردم را در روز قیامت، براساس نیت هایشان محشور می کند.

پس هر کسی نیت جدی و اساسی برای یاری امام حسین (ع) دارد، اجر آن را برده، و همان فضیلت را در پیشگاه الهی خواهد داشت. اما نکتۀ مهم، تسلیم بودن در مقابل این قانون الهی است. یعنی انسان با دل و جان، این سنت الهی را باور کند و نسبت به وعده الهی در این خصوص حسُن ظنّ داشته باشد، تا به وسیله نیتش در زمره یاران امام حسین (ع) قرار گیرد.

امام صادق (ع) در روز واقعۀ عاشورا هنوز متولد نشده بودند، و پدر بزرگوارشان در آن سفر، تقریباً پنج ساله بودند. با این همه خود و تمام شیعیان خود را در زمرۀ شهدای کربلا می شمارند و می فرمایند:

اِنیّ لا اُخرِجُ نَفسیِ مِن شُهَداءِ الطَّفُوفِ وَ لا اَعُدَّ ثَوابی اَقَلَّ مِنهُم، لاَنَّ مِن نِیَّتی النُصرَهَ لَو شَهِدتُ ذلِکَ الیَومَ. وَ کذلِکَ شِعَتُنا هُمُ الشَُهَداءُ وَ اِن ماتُوا عَلی فُرُشِهِم [4]

من خود را خارج از شهدای دشت کربلا نمی دانم و پاداشم را کمتر از آنها نمی شمارم، زیرا نیت من این است که اگر آن روز را درک می کردم (امام حسین علیه السلام را) یاری بسترهایشان از دنیا بروند.

محبت به امام (ع) و نیت یاری ایشان، رمز و کلید فتح این سعادت بزرگ است. انسان با این دو عمل اختیاری قلبی، می تواند به درجات بسیار والا صعود نماید.

امام رضا (ع) به ریّان بن شبیب که روز اول محرم خدمت حضرتش رسیده بود چنین آموخته اند:

یَا ابنَ شَبیبَ! اِن سَرَّکَ اَن یَکُونَ لَکَ مِنَ الثَّوابِ مِثلُ ما لِمَنِ استُشهِدَ مَعَ الحُسَینِ (علیه السلام) فَقُل مَتی ما ذَکَرتَهُ: یا لَیتَنی کُنتُ مَعَهُم فَاَفُوزَ فَوزاً عظیماً [5]

ای پسر شبیب! اگر خوشحال می شوی از این که مانندِ ثواب کسانی را که همراه امام حسین (ع) به شهادت رسیده اند داشته باشی، هر وقت به یاد آنها می افتی، بگو: «ای کاش من با آنها بودم، و به رستگاریِ بزرگی دست می یافتم»

دوستان امام حسین (ع) وقتی به یاد سیدالشهداء (ع) و یاران ایشان می افتند، از سویدای دل آرزو می کنند که ای کاش در آن زمان بودند و به یاری حضرتش می شتافتند. این نیتّ و محبت آنها تصنّعی نیست، بلکه سراسر وجود آنها بر این آرزو و تمنای قلبی گواهی می دهد، و همین آرزوی خود را به زبان اظهار می دارند. از این رو، به فضل الهی، مشمول ثواب عظیم این عمل می گردند.

«تأسف» بر عدم توانایی یاری امام حسین و دیگر ائمه معصومین (ع)، نشانه ای بارز برای وجود این آرزو و تمنّای قلبی است. اگر کسی واقعاً نیت فداکاری و جانفشانی در رکاب امام حسین (ع) را از سَرِ محبت داشته باشد، حقیقتاً به خاطر عدم توفیق نسبت به انجام آن، تأسف و حسرت می خورد.

مرحوم سید ابن طاووس در کتاب «مصباح الزائر» در بخشی از زیارت جامعه ائمه المؤمنین (ع) نقل می نماید که:

بِأَبی اَنتُم وَ اُمیّ یا آلَ المصطَفی ... نَحنُ نُشهَدُ للهَ اَنَّا شارَکنا اَولیاءَ کُم وَ انصارَکُمُ المتقَّدِمینً، فی اِراقَهِ دِماءِ النّاکِثینَ وَ القاسِطینَ وَ المارِقینَ وَ قَتَلَهِ اَبیعبدِاللهِ سَیَّدِ شَبابِ اَهلِ الجَّنَهِ عَلَیهِ السَّلامُ یَومَ کَربَلاءَ، بِالبَنَّیاتِ وَ القلوُبِ وَ التَاُسّفِ عَلی فَوتِ تِلکَ المواقِبِ الَّتی حَضَرُوا لِنُصرَتِکُم، وَ عَلَیکُم مِنَّا السَّلامُ وَ رَحمَهُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ [6]

ای آل پیامبر (ص) پدر و مادرم فدایتان باد ... ما خدا را شاهد می گیریم که با دوستان و یاران دیرین شما در ریختنِ خون تاکثین و قاسطین و مارقین (اصحاب جمل و صفین و نهروان در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام) شریک هستیم. و نیز در ریختنِ خونِ کشندگانِ ابی عبدالله (ع) سید جوانان اهل بهشت در روز کربلا با نیت ها و دلها و با تأسف خوردن به جهتِ از دست دادن موقعیت هایی که یاران شما به خاطر یاری کردنِ شما داشتند شریک هستیم. و بر شما باد درود و رحمت و برکات خداوند.

انسان اگر چیز ارزشمندی را از دست بدهد، تأسف می خورد، البته به شرط این که نسبت به آن معرفت داشته باشد و به ارزشِ آن پی برده باشد. بعضی از افراد امام شناس به درجه ای از معرفت می رسند که وقتی یاد کربلا و اصحاب امام حسین (ع) می افتند، واقعاً حسرت و تأسف می خورند و در دلای خود که مالامال از معرفت و محبت امام است، احساس اندوه می کنند و غصه می خورند که چرا در آن زمان و آن موقعیت، حاضر نبودند تا از سیدالشهداء (ع) دفاع کنند و جان ناقابل خود را فدای آن حضرت نمایند.

هر کس که واقعاً این حالت تأسف را داشته باشد و در دل حسرت درک آن شرایط را بخورد، با همین معرفت و محبت و نیتش می تواند امیدوار باشد که در همین زمان پس از گذشت قرنها خود را در حادثه عاشورا حاضر بداند، و از یاران امام حسن (ع) محسوب شود، و به وسیله یاری آن حضرت، امامِ زمانِ غریبش را یاری کند. آن امام همام، که ثائر و خونخواه امام حسین (ع) است، بیش از همه، در مصیبت روز عاشورا درد می کشد. و اشتیاق ایشان به یاری و خونخواهیِ جد غریبش از هر کس دیگری بیشتر است.

ان شاء الله روزی خواهد آمد که یاران مخلص قائم آل محمد (عج)، حضرتش را در خوانخواهیِ پدر بزرگوارشان (ع) یاری کنند.