ما اگر نظریه اول را نادیده گرفته و گفتیم که حضرت به طور طبیعی شایستگی رهبری جهان را دارد و نیازی به انجام معجزه نیست و ملزم به نظریه دوم درباره غیبت بودیم، در این صورت چون حضرت در بین افراد مردم زندگی می کند و با مردم در رفت و آمد است و با آنان صحبت می کند و از اخبار و احوال آنان را آگاهی دارد، بدون اینکه هیچکس حضرت را بشناسد، حضرت نیز خود می تواند که از تمامی اخبار جهان و زوایای گیتی با یک برنامه ریزی دقیق آگاه گردد.

به هر حال با در نظر گرفتن امور مذکور به طور مستدل ثابت شد که حضرت از اوضاع و احوال مردم آگاه است، رویدادهای اجتماعی از دیدگاه حضرتش پنهان نیست.

و هر یک از این دو نظریه را کسی باور داشته باشد، اشکالی پیش نمی آید. [1] باید گفت آنچه مسلم و قطعی است نظریه اول با مقدمات سه گانه بسیار نظر صحیح، مستدل و منطقی است که قرآن و اخبار نیز مؤید آن است. مفسرین و اهل تحقیق در مورد آیه «فسیری الله...» گفته اند:

فسیری: اشاره است به اینکه کسی تصور نکند اگر در خلوتگاه یا در میان جمع عملی را انجام می دهد از دیدگاه علم خدا مخفی و پنهان می ماند، بلکه علاوه بر خداوند، پیامبر (ص) و مؤمنان نیز از آن آگاهند.

توجه و ایمان به این حقیقت چه اثر عمیق و فوق العاده ای در پاکسازی اعمال و نیات دارد، معمولاً اگر انسان حس کند حتی یک نفر مراقب اوست وضع خود را چنان می کند که مورد ایراد نباشد تا چه رسد به اینکه احساس نماید که خدا و پیامبر (ص) و مؤمنان از اعمال او آگاه می شوند.

این آگاهی مقدمه پاداش و یا کیفری است که در جهان دیگر در انتظار اوست، لذا به دنبال این جمله می افزاید: «و به زودی به سوی کسی که آگاه از پنهان و آشکار است باز می گردید، و شما را با آنچه عمل کرده اید خبر می دهد» و بر طبق آن جزا خواهد داد. [2]