استغاثه: فرياد خواستن (منتهي الارب) فريادرسي خواستن (غياث اللغه) فرياد خواهي. [1]

و دخل المدينه علي حين غفله من اهلها فوجد فيها رجلين يقتتلان هذا من شيعته و هذا من عدوه فاستغاثه الذي من شيعته علي الذي من عدوه فوكوه موسي فقضي عليه. [2]

غياث: زاري – تضرع

غوث:‌ ياري كردن و اعانت (اقرب الموارد) به فرياد رسيدن (منتهي الارب، غياث اللغه)

تغويث: و اغوثاه گفتن (اقرب الموارد)

ديوان الغوث: اداره درخواست كمك. و اين اداره مأمري عاليرتبه و مشاوران حقوقي و منشيان دارد. كسي كه مورد ستم قرار مي گيرد از آنان درخواست ياري و حمايت مي كنند.

و اغواثا: يعني به فرياد برس (فرهنگ ناظم الاطباء).

صاحب كشف اللغات گويد: غوث، قطب را گويند آنگاه كه ملجا و پناه واقع شود، و در جز اين موارد او را غوث نمي گويند. [3]

مرحوم سبزاوري (رضه الله) در اسرار الحكم مي نويسد:

لفظ غوث به معناي الغياث است و الغياث به معناي امان و پناه بردن و ملنجي شدن از حالات شديد و گرفتاري بزرگ و ترس از عذاب كه از شدت و اضطراب و نگراني و بيم و هراسي كه به كسي دست دهد در چنين مواردي شخص ملتجي كلمه الغوث يا الغياث را بر زبان مي آورد....

كلمه غوث اسم خاص است براي قطب عالم كه آن عبارت است از امام زمان (ع) به مراد از اسم خاص يعني مخصوص بودن و ديگري را نتوان شركت دادن. از ريشه غوث كلماتي در قرآن وارد است كه از زبان مؤمن و كافر طلب كمك و پناه شده و پاسخ خداوند تعالي به اين گروه در جواب درخواستشان متفاوت است.

از جمله آياتي كه در آن كلمه استغاثه و يستغاث آمده اين است: «اذ تستغيثون ربك فاستجاب لكم اني ممد كم بالف من الملائكه مردفين.» [4]

به ياد آوريد هنگامي كه استغاثه (زاري) به پروردگار خود مي كرديد (كه شما را بر دشمن غلبه دهد) پس دعاي شما را اجابت كرد و (وعده داد) كه من سپاهي منظم از هزار فرشته به مدد و ياري شما مي فرستم و اين فرشتگان را پروردگار نفرستاد مگر آنكه بشارت و مژده فتح باشد تا دلهاي شما را به وعده خدا مطمئن سازد.

با توجه به تفسير در حقيقت بايد چنين گفت: به خاطر بياوريد زماني را كه از شدت وحشت و اضطراب كه از كثرت نفرات دشمن و فزوني تجهيزات جنگي آنها براي شما پيش آمده بود به خدا پناه برديد و دست حاجت به سوي او دراز كرديد و از وي تقاضاي كمك نموديد.

در تفسير مجمع البيان ابن عباس گويد: در روز بدر هنگامي كه مردم صف كشيدند ابوجهل گفت: خدايا هر كدام از ما كه به ياري و كمك و نصرت سزاوارتريم ياري كن مسلمانان استغاثه كردند. سپس چنين آورده است:‌هنگامي كه پيامبر به كثرت جمعيت دشمن نگريست رو به قبله ايستاد گفت: اللهم انجزلي ما وعدتني اللهم ان تهلك هذه العصابه لاتعبد في الارض؛ پروردگارا وعده اي را كه به من داده اي تحقق بخش خداوندا اگر اين گروه مؤمنان نابود شوند پرستش تو از روي زمين برچيده خواهد شد. و آنقدر پيامبر به اين استغاثه ادامه داد و تكرار كرد كه عبا از دوشش به زمين افتاد. در اين وقت اين آيه نازل شد و پروردگار جبرئيل را با هزار ملك فرستاد و او شيطان را راند و مسلمانان را كمك كرد به طوري كه كفار ضرب دست آنها را احساس مي كردند.

نويسنده دانشمند در تفسير اطيب البيان كه پروردگار او را غرق در حكمت خود فرمايد چنين آورده است:

اذ تستغيثون: استغاثه طلب اغاثه است، مغيث فريادرس است و مستغيث طلب كننده فرياد رس است و استغاثه طلب نجات است از دست دشمن و بليات.

استنصار طلب غلبه است بر دشمن و لذا حضرت ابوعبدالله امام حسين (ع) اولاً‌ استنصار كرد و فرمود: (هل من ناصر ينصرني) كه دفع دشمن باشد كسي جواب نداد بعد استغاثه نموده كه كسي هست كه مرا از شر دشمن حفظ كند. هل من مغيث يغيثني.

مرتبه سوم فرمود اگر ياوري نمي كنيد و پناه نمي دهيد آيا كسي هست كه حرم رسول خدا را به او بسپارم آنها را به مدينه باز گرداند. هل من ذاب يذب عن حرم رسول الله.