قطب: مهتر و سردار قوم كه مدار كار بر وي باشد. (منتهي الارب، اقرب الموارد). سپهسالار، شيخ يگانه، ستونه آهني آسيا (منتهي الارب)، لقب آن ولي كه انتظام ملكي يا شهري در عالم معنوي به حكم الهي در قبضه اقتدار او مفوض باشد. (آنندارج) [1]

محدث عاليقدر شيعه مرحوم حاج شيخ عباس قمي چنين بيان مي دارد: قال الكفعمي في حاشيه مصابحه: «قيل: ان الارض لا تخلو من القطب و اربعه اوتاد و اربعين بدلا و سبعين نجيبا و ثلاث ماه و ستين صالحا؛ فالقطب هو المهدي – صلوات الله عليه – و لاتكون الاوتاد اقل من اربعه لان الدنيا كالخيمه و المهدي (ع) كالعمود و تلك الاربعه اطناب. و قد تكون الاوتاد اكثر من اربعه، و الابدال الثرمن اربعين و النجناء اكثر من سبعين و الصالحون اكثر من ثلاث ماه و ستين.

و الظاهر ان الخضر و الياس (ع) من الاوتاد فهما ملاصقان لدائره القطب و اما صفه الاوتاد فهم قوم لايغفلون عن ربهم طرفه عين ولا يجمعون من الدنيا الا البلاغ و لا تصدر منهم هفوات البشر ولا يشترط فيهم العصمه و شرط ذلك في القطب.

و اما الابدال فدون هولاء في الرتبه و قد تصدر منهم الغفله فيتدار كونها بالتذكر ولا يتعمدون ذنباً. و اما النجباء فهم دون الابدال، و اما الصالحون فهم المتقون الموصوفون بالعداله و قد يصدر منهم الذنب فيتدار كونه بالاستغفار و الندم. قال الله تعالي: ان الذين اتقوا اذا مسهم طائف من الشيطان تذكووا فاذاهم مبصرون [2] ثم ذكرانه اذا نقص واحد من احد المراتب المذكوره وضع بدله من المرتبه الادني و اذا نقص من الصالحين وضع بدله من سائر الناس، و الله العالم. [3]

شيخ كفعمي در حاشيه مصباح مي فرمايد: زمين خالي نيست از قطب و چهار اوتاد و چهل ابدال و هفتاد نجيب و سيصد و شصت صالح، پس قطب حضرت مهدي (ع) است، و اوتاد كمتر از چهار نمي شود زيرا كه دنيا ماند خيمه است و مهدي صاحب الزمان (ع) مانند عمود، و اين چهار نفر طناب هاي آن خيمه اند، و گاه مي شود كه اوتاد بيشتر از چهار نفرند و ابدال بيشتر از چهل و نجبا بيشتر از هفتاد و صلحا بيشتر از سيصد و شصت، و ظاهر اين است كه خضر و الياس از اوتادند پس ايشان ملاصقند به دايره قطب.

و اما صفت اوتاد، پس ايشان قومي هستند كه غفلت نمي كنند از پروردگارشان حتي به اندازه يك چشم بر هم زدني، و جمع نمي كنند از دنيا مگر قوت روز، و صادر نمي شود از ايشان لغزشهاي بد، و شرط نيست در ايشان عصمت از سهو و نسيان شرط است عصمت از سهو و نسيان در قطب.

و اما ابدال: پس ايشان پاين تر از آنهايند در مراقبت و گاهي صادر مي شود از ايشان غفلت پس تدارك مي كنند و آن را به تذكر كردن و عمدا معصيتي نمي كنند.

و اما نجبا، پس ايشان پايين ترند از ابدال.

و اما صالحون، پس ايشان پرهيزگارانند كه موصوفند به عدالت، و گاهي از ايشان معصيت صادر مي شود پس تدارك مي كنند آن را به استغفار و پشيماني خداوند فرمود: ان الذين اتقوا اذا مسهم طائف من الشيطان تذكروا فاذا هم مبصرون. [4]

پس فرمود كه هرگاه يكي از افراد اين مراتبي كه ذكر شد كم شود به جاي او فردي از مرتبه پايين ترش قرار مي دهند و وقتي كه از صالحين كسي كم شود به جاي او از ساير مردم گذاشته مي شود.