در دوران پیش از ظهور که انسانها سر بگریبان و گرفتار مرگ تدریجی اند، معیارهای سرمایه داری بر جامعه ها حاکم است، و نظام ارزشی دنیاداران در روابط اقتصادی جامعه اعمال می گردد، و توده های مردم را به نیستی و نابودی می کشاند. شخصیت انسانی افراد به حساب نمی آید. ارزشها و کمالات انسانی مایه ارزش نیست. فرهنگ، سیاست، اقتصاد، هنر، مذهب، و دیگر مسائل جمعی و فردی بر محور ارزشهای سرمایه داری می چرخد.
معیارها و ارزشهای سرمایه داری از جمله در این قلمروها بر جامعه تحمیل می شود:
الف. پول پرستی
سرمایه و پول در حد پرستش ارزشمند می گردد، و خداوندگار مال پرستان و جامعه سرمایه داری می شود. کوششها و تلاشها نیز در این راستا و به منظور دستیابی به مال صورت می گیرد.
پیامبر اکرم (ص):
... فوا عجبا لقوم آلهتهم اموالهم ... [1]
... شگفتا از مردمی که اموالشان خدایشان است.
امام صادق (ع):
... ورایت الناس همهم بطونهم و فروجهم، لایبالون بما اکلوا و بما تکحوا، و رایت الدنیا مقبله علیهم... [2]
... همه کوشش مردم صرف شکم و مسائل جنسی می گردد، و در شکم و شهوت لاابالی و بیبا کند، و دنیا به آنان روی آورده است...
ب. مستی ثروت اندوزی
مستی زاده از رشد سرمایه و ثروت، طبقه اشراف را از خود بیگانه ساخته است، و در گرداب لذاید و کاموری از مادیات غرق کرده و مجال فکر کردن و آینده نگری و عاقبت سنجی را از ایشان گرفته است.
امام علی (ع):
... فتوقعو من ادبار امورکم ... ذلک حیث تسکرون من غیر شراب، بل من النعمه و النعیم... [3]
... انتظار داشته باشید که کارها (و نظام اجتماعتان) نابسامان گردد... و آن هنگامی است که بدون شراب خواری مست شوید، یعنی از پولها و نعمتهای زیاد ...
ج. ثروت معیار ارزشها
در دوران پیش از ظهور، معیار ارزش سرمایه و پول است، و هر کس در این معیار پیشتر باشد ارزشمندتر است. جامعه چنین معیاری را پذیرفته است و مردمان به ثروتمندان می نگرند و از آنان فرمان می برند. ارزشهای الهی و معنوی که بالاترین ارزشهاست در نظام ارزشی آنان چیزی به حساب نمی آید و مورد توجه قرار نمی گیرد.
پیامبر اکرم (ص):
... یابن مسعود! یتفاضلون باحسابهم و اموالهم ... [4]
... (مردم آخرالزمان) برتری را در شئون خانوادگی و اموال می دانند.
امام صادق (ع):
... ورایت صاحب المال اعز من المؤمنین ... [5]
... ثروتمندان را می بینی که از مؤمنان عزیزترند...
امام صادق (ع):
... ورایت الناس مع من غلب ... و رایت الخلق و المجالس لایتابعون الا الاغنیاء ... [6]
... مردم همراه قدرت های غالبند (چه سیاسی و چه اقتصادی) ... و مردم و مجلسها و جمعیت ها همه دنباله رو سرمایه دارانند.
د. رباخواری
رباخواری در جامعه های فاسد پیش از ظهور رواج دارد، و قرض بدون سود، زیان مالی و اقتصادی انگاشته می شود.
امام صادق (ع):
... ورایت الربا ظاهراً لایعیر... [7]
... می نگری که آشکارا ربا می خورند و کسی ربا خوار را توبیخ نمی کند...
هـ. سرباز زدن از حقوق شرعی
نظامهای فاسد پیش از ظهور و سرمایه داران آزمندش، به حقوق شرعی در اموال توجه ندارند و از ادای هر حقی سرباز می زنند.
پیامبر اکرم (ص):
... حتی ترون الحرام مغنما و الزکاه مغرما ... [8]
... (روزگار رو به فساد می رود) تا جایی که می بینی (کسب) حرام غنیمت و سود شمرده می شود، و پرداختن زکات زیان و خسارت ...
امام صادق (ع):
... ورایت الرجل عنده المال الکثیر، لم یزکه منذ ملکه ... [9]
... مردم را می بینی که ثروت زیاد دارند و از آغاز ثروتمند شدن زکات نپرداخته اند...
و. انفاق برای دستیابی به ثروت بیشتر
در جامعه های فاسد پیش از ظهور، کار خیر و بذلها و بخششها برای خدا نیست. مسجد، مدرسه، درمانگاه، بیمارستان، و دیگر مؤسسات عمومی ساخته می شود اما نه برای خدا و نه با اخلاص، بلکه برای موجه جلوه دادن خود، و برای دستیابی به پایگاه مردمی و نفوذ در جامعه و مراکز قدرت اجتماعی.
امام صادق (ع):
... ورایت الصدقه بالشفاعه، لایراد بها وجه الله و تعطی لطلب الناس ... [10]
... می نگری که کار خیر و اعطاء مال با وساطت (و پارتی بازی) انجام می شود، و برای خدا نیست بکله برای جذب مردم است...
امام صادق (ع):
... ورایت الرجل ینفق الکثیر فی غیر طاعه الله، و یمنع الیسیر فی طاعه الله. [11]
... می نگری که در راه دنیا بخششهای فراوان می کنند، و در راه خدا از دادن اندکی دریغ دارند.
ز. سرمایه گذاری برای مبارزه با حق
در نظام های پیش از ظهور، برای مبارزه با حق و عدالت، کوششهای فراوانی صورت می گیرد، و برای جلوگیری از حاکمیت حق و عدل سرمایه گذاریها می شود. در سراسر جهان امروز، بیشترین سرمایه گذاریها، از طرف سرمایه داران برای مبارزه با حق طلبان و خفه کردن فریاد عدالتخواهان است. [12]
امام صادق (ع):
... ورایت العظیم من المال ینفق فی سخط الله ... [13]
... می نگری که مالهای فراوان در راههایی صرف می شود که موجب خشم و غضب الهی است...
ح. کفران نعمت
در جامعه های فاسد، نعمت های الهی کفران می شود. شکر نعمت و سپاسگزاری از بخششها و مواهب الهی به مصرف کردن بجا و با اندازه و در محل مناسب است و این شرایط در مورد مصرف شخصی به این است که مصرف و بهره برداری از حد نگذرد و به اسراف نینجامد، و در موارد دیگر به این است که مواهب و امکانات برای برطرف کردن نیاز نیازمندان و سیر کردن شکم گرسنگان و پوشاندن بدن برهنگان صرف گردد. و این دو اصل اگر مورد توجه واقع نشد و در مصرف شخصی اسرافکاری شد و نسبت به دیگران تعهد و یاری رسانی در کار نبود نعمت های الهی ناسپاسی شده، و در محل مقرر که مورد رضای الهی است مصرف نشده است. این هر دو موضوع در تفکر و عمل سرمایه داری مشاهده می شود، زیرا که اسراف راه و روش عمومی آنان است، و نسبت به نیازداران نیز احساس تعهدی چنان ندارند.
پیامبر اکرم (ص):
.... ینبون الدور و یشیدون القصور، و یزخرفون المساجد، لیست همتهم الا الدنیا... [14]
... (اغنیا و تکاثر طلبان) خانه ها می سازند و کاخها برافراشته می دارند، مساجد را غرق در تجمل می کنند، و انگیزه های جز دنیا و (مادیات) ندارند...
امام صادق (ع):
...ورایت الولایه قباله لمن زاد. [15]
... (در دوران آخرالزمان) می نگری که ولایت (پستهای استانداری و ...) را به کسانی می دهند که حق حساب بیشتری می پردازند.
علامه مجلسی (ره) در تفسیر این فراز از سخن امام صادق (ع) می گوید: «ای یزیدون فی المال و یشترون الولایات: مال زیادتری می دهند و پستها را می خرند.»
ط. نکوهش طلب حلال
در شیوه های معیشتی و کار و تولید و مزرعه داری و داد و ستدهای جامعه های فاسد و در حال مرگ پیش از ظهور، اقتصاد سالم و مشروع کمتر به چشم می خورد، و روشهای اقتصادی ناسالم و برخلاف حق است، به گونه ای که اگر کسانی از راه و روش عمومی سرباز زنند و بکوشند تا سود حلال به دست آورند، نادان و احمق به حساب می آیند، و راههای فریبکارانه ای که موجب می شود تا جیب توده های محروم تهی گردد و ثروت بخش اندکی افزون شود، هوشیارانه و زیرکانه شمرده می شود و کم کم کار به جایی می رسد که شیوه هایی که در نظام تولید و توزیع و مصرف به کار گرفته می شود و برنامه ریزیهایی که در این زمینه ها صورت می گیرد تنها به رشد سود و سرمایه می نگرد، و رفاه حال انسانها بویژه طبقات محروم را هیچگاه در نظر ندارد. و هر برنامه و معیاری که به انسانها و تهیدستان در برنامه ریزی بیندیشد نابخردانه و غیر متخصصانه حساب می شود، و مورد توجه قرار نمی گیرد.
امام علی (ع):
ذلک حیث تکون ضربه السیف علی المؤمن اهون من الدرهم من حله ... [16]
... (ظهور) هنگامی رخ می نماید که (جامعه به این پایه از فساد برسد که اگر) شمشیر بر سر مؤمن فرود آید آسانتر است از کسب یک درهم از راه حلال...
امام صادق (ع):
... ورایت طالب الحلال یذم و یعیر، و طالب الحرام یمدح و یعظم... [17]
... (در دوران پیش از ظهور) می نگری کسانی که به کسب و کار از راه حلال دست می زنند نکوهش و سرزنش می شوند، و آنان که از راه حرام می روند ستایش می گردند و بزرگ و مورد احترامند...
این پدیده های ضد الهی و ضد انسانی یا مستقیم از شیوه های سرمایه داری ریشه می گیرد، یا از لوازم جدایی ناپذیر آن شیوه ها است. در مثال اینکه می نگریم پیامبر اکرم (ص) به ابن مسعود می فرماید:
پیامبر اکرم (ص):
یابن مسعود! اعلم انهم یرون المعروف منکرا و المنکر معروفاً، ففی ذلک یطبع الله علی قلوبهم، فلایکون فیهم الشاهد بالحق و لاالقوامون بالقسط... [18]
ای ابن مسعود! بدان که مردم (در آخرالزمان) معروف را منکر و منکر و زشت را معروف و نیک پندارند. در این روزگار است که دلهای ایشان مهر می خورد، [19] و در میانشان نه شاهد حقی یافت می شود، و نه برپادارندگان عدالت...
آری در چنین احوالی شاهدان حق و قیامگران برای عدالت اجتماعی دیده نمی شوند، زیرا که با قدرت سرمایه و پول، با هر انسان آزاده حق طلب مبارزه می کنند و او را از میان بر میدارند، یا متهم می سازند تا مردم به سخنش گوش فرا ندهند.
از این رو است که پیامبر اکرم (ص) می فرماید: در چنین جامعه های مرده و فاسدی، انقلابیون و قیامگران برای حق و عدالت یافت نمی شوند. پیامبر اکرم (ص) در حدیثی ارزنده و والا که مجموعه کلی ویژگیهای پیش از ظهور را بیان می کنند، در قسمتی که فراگیر بیشترین بخشهای زندگی نابسامان آن دوره ها است چنین می فرمایند:
... لیست همتهم الا الدنیا، عاکفون علیها معتمدون فیها، الهتهم بطونهم ... جعل دینه هواه و الهه بطنه، کل ما اشتهی من الحلال و للحرام لم یمتنع منه ... محارییهم نساؤهم، و شرفهم الدراهم و الدنانیر، و همتهم بطونهم؛ اولئک (هم) شرالاشرار، الفتنه منهم و الیهم تعود ... اجسادهم لاتشبع و قلوبهم لاتخشع ... یابن مسعود!... فمن ادرک ذلک الزمان (ممن یظهر) من اعقابکم فلا یسلم علیهم فی نادیهم، ولا یشیع جنائزه ولا یعود مرضاهم فانهم یستنون بسنتکم، ویظهرون بدعواکم و یخالفون افعالکم فیموتون علی غیر ملتکم؛ اولئک لیسوا منی و لست منهم.
یابن مسعود! اولئک یظهرون الحرص الفاحش و الحسد الظاهر و یقطعون الارحام و یزهدون فی الخیر. [20]
... ان مردم (در آخرالزمان) جز به دنیا (و مادیات) نمی اندیشند، و در دامن دنیا غنوده اند، و به آن تکیه داده اند. خدایشان شکمهایشان است.. هواپرست و شکم پرستند. هر چه میل داشتند، حلال بود یا حرام، باکی ندارند، زنانشان قبله آنها است، شرافت و ارزش خود را در پول و سرمایه می دانند. برای شکمهاشان تلاش می کند، اینان (خود) بدترین اشرارند، فتنه ها (و آشوبها) از دامن آنان بر می خیزد ( و به دیگر جاهای جامعه سرایت می کند) و بدانان باز می گردد... بدنهاشان سیر نمی شود، و دلهاشان فروتن نمی گردد.
ای ابن مسعود ... کسانی از نسل شما که این زمانه (نابهنجار) را درک کنند، در اجتماعات به آنان سلام نکنند، به تشییع جنازه شان نروند از بیمارانشان عیادت نکنند؛ زیرا که این مردم در ظاهر به دین شما پیا بندند و آیین شما را آشکار می سازند، لیکن با رفتار شما مخالفند، و با اعتقاد به دین شما نمی میرند. این (گونه) مردم از (امت) من نیستند، و من از آنان نیستم (پیغمبر آنان نیستم) ای ابن مسعود! ایشان حرص و آز فراوانی از خود بروز می دهند، و حسد می ورزند. از خاندان و رحم (بر سر مسائل مادی) می برند، و دست به کارهای خیر نمی زنند.
در نگرش به مجموعه این احادیث و احادیث دیگری که در بیین و ترسیم دوران پیش از ظهور رسیده است، به این اصل بر می خوریم که بیشترین فاجعه دردناک و بحران عظیم حیات انسانی پیش از ظهور، به ظلم اقتصادی بر می گردد. و ریشه ظلمهای اقتصادی در سرمایه داری نهفته است. گر چه در دوران آخرالزمان همه اصول، معیارها، ارزشها، فکرها، فرهنگها، مکتبها حتی مذاهب رو به انحطاط و سقوط یا سستی و بیرنگی می گذرد،[21] و جامعه های بشری در باتلاق مفاسد و جنایات و تباهیهای گونه گونی فرو می رود، و از هر نظر و هر سو حیات واقعی انسانی دچار مرگ و میرش می گردد، و همه فضایل و انسانیتها آشکارا به نابودی و بیرنگی می گراید، لیکن بیشترین فاجعه در سرمایه داری و ستمهای بیشمار اقتصادی نهفته است. و اکثریت انحرافها و کجرویها و سقوطها یا مستقیم فرزند خلف نظام و تفکر سرمایه داری است، یا از لوازم جدایی ناپذیر زیست اشرافیگری و تکاثری است مانند مفاسد جنسی، تجمل گرایی زاید و مسرفانه، مصرف زدگی و انواع فسادهای اداری چون پارتی بازی، رشوه خواری، امتیاز طلبی و انواع نفوذهای زیانبار چون نفوذ در قوه مقننه و قضاییه و مجریه همه و همه از سوی سرمایه داران و مال اندوزان انجام می گیرد، و امکان انجام گرفتن دارد. نیک دقت شود، این روشها و خوی و خصلتها که پیامبر بزرگوار اسلام (ص) بر می شمارند، ویژه چه کسانی و چه نظامها و جامعه هایی است؟
جامعه هایی که:
1. آزمند و زیاده طلبند
2. اهل حسدند
3. نسبت به خانواده و فامیل تعهدی ندارند
4. اقدام به کارهای خیر نمی کنند
5. از حرام روی گردان نیستند
6. اهل شهوترانی و فساد اخلاقند
7. به جای دین هوای نفس خویش را می پرستند
8. شرافت و ارزش را در پول و ثروت می دانند
9. شکمباره اند و شکمهایشان سیر نمی شود
10. دلهاشان (در برابر خدا و اندرز پیامبران «ع)) نرم و فروتن نمی گردد
11. کانون فتنه های فردی و اجتماعی هستند
12. معروف و نیکی را منکر و زشتی می دانند
13. منکر و زشتی را معروف و نیکی می پندارند
14. شاهد حق و برپادارنده عدل و دادگری میانشان نیست
15. دلهاشان مهر شده است (و سخن حقی را نمی شنوند و درک نمی کنند)
در آخرین فراز سخن پیامبر اکرم (ص) در این بخش به این موضوع اشاره شده است که این طبقات ممکن است به ظاهر مسلمان باشند و ادعای مسلمانی کنند؟ لیکن اینان به خاطر انحراف های اصولی که دارند و کانون فتنه و فسادند، در عمل، از اسلام و پیامبر اکرم (ص) فرسنگها فاصله دارند. مسلمانان باید از آنان فاصله بگیرند و ایشان را از خود ندانند، زیرا این کسانند که مردم و جامعه را به نابودی می کشانند و برای دستیابی به خواسته های مادی خود به هر کاری دست می یازند و هر ستمی روا می دارند و هر حقی را زیر پا می نهند، اینان ننگ اسلام و مسلمانیند.
[1] بحار 52/263
[2] بحار 52/260
[3] منتخب الاثر 314
[4] مکارم الاخلاق 529
[5] منتخب الاثر 429/431
[6] منتخب الاثر 429/431
[7] منتخب الاثر ص 429
[8] بحار 52/263
[9] منتخب الاثر 430
[10] بحار 52/260
[11] بحار 52/259
[12] در داخل جامعه های اسلامی نیز از این نمونه فراوان است
[13] بحار 52/257
[14] مکارم الاخلاق 526
[15] بحار 52/257
[16] منتخب الاثر 314
[17] بحار 52/258
[18] مکارم الخلاق 529
[19] یعنی احساسات اهلی و فضیلت دوستانه را از دست می دهند
[20] مکارم الاخلاق 526-527
[21] نمونه خیلی روشن آن سقوط مارکسیسم و واژگونی نظامهای سوسیالیستی است
حاکمیت معیارهای سرمایه داری
در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
|
 |
|
|
|
Could not add IP : Data too long for column 'user_agent' at row 1
