امام و امت هر دو منتظرند. امت در انتظار امام و «منتظر» خویش است. و امام نیز همواره در انتظار به سر می برد. پس «منتظر» امت، خود «منتظر» است یعنی چشم به راه فرشته حق است که در رسد، و پیام قیام را برساند، و او را به ظهور فرا خواند، تا او در پهنه آشکار زندگی گام گذارد، و رستاخیز خویش را بیآغازد، و انقلابی اصولی و فراگیر در کار زندگی انسان درافکند، و آن همه کوششهای نافرجام برای ساختن انسان و جامعه انسانی را به فرجامی راستین برساند، و رسالت الهی خویش را که برای آن ذخیره شده است به انجام برد.

انتظار در روان ژرف و بیکرانه امام منجی، که قلب جهان است، حالتی ویژه دارد و با انتظارهای دیگر تفاوتی اصولی.

انتظارها با فراخور روانها و اندیشه هایی که در انتظار به سر می برند، و با شور و سوز و نوع احساسهایی که منتظران دارند، ارتباط دارد، و ژرفایی و گستردگی آن در همین رابطه مشخص می گردد. هر کس در ارتباط با پایگاه فکری و آرمانی و نوع هدفها و احساسهایی که دارد، در انتظارهایی متناسب به سر می برد. هدف و آرمان هر چه بالاتر و والاتر باشد، انتظار تحقق آن و فرا رسیدن روزگار شکوفایی آن نیز بیشتر و شورانگیزتر است. بنابراین اصل، انسانهای بزرگ و احساس مندی که در اندیشه ساختن جامعه انسانی بودند، و به آرمان والای حقوق انسان و ارزش انسان فکر می کردند، و همواره تفسیر درست و معقول انسان را در کتاب تکوین و تدوین می جستند، و در راه این هدف بزرگ، از احساسهای الهی انسانی پرشوری برخوردار بودند، انتظاری متناسب با این آرمان بزرگ داشتند، و آمادگی و تلاشها و کوششهایشان همآهنگ با عظمت آرمانشان بود. از این رو چنین انسانهایی همه دوران حیات و تمامی نیروها و امکانات خود را بر سر این آرمان نهادند، و تا واپسین لحظات حیات، دست از تلاش برنداشتند، و سرانجام اصل حیات را نیز فدا کردند.

نمونه های کامل این انتظارها و آمادگیها و آرمانگراییها را در زندگی پیامبران (ع) می بینیم. پیامبران با همه تفاوتهایی که در محیطها و جریان مبارزات خویش داشتند، و اصول هدفها و نوع فداکاریهایی که برای دستیابی به آن انجام می دادند همانند بودند. پیامبران الهی در هر دوره ای که رسالت یافتند، به سعادت انسانها اندیشیدند و برای این مهم کاملاً آمادگی داشتند و در انتظار چنین هدفی به سر بردند. سراسر تاریخ، گواه راستین چنین انتظارها و آمادگیها و احساسهای پرشور و فداکاریهای بی نظیر و هدفداریهای بیمانند است. پیروان پیامبران و دیگر انسانهای دلسوز نیز همواره در راه آرمانهاشان تلاش کردند و در انتظار پیدایی و تحقق هدفهای والا، زندگی خویش را به سر آوردند. بنابراین همه انسان های صالح و هدفدار، در همه دوران زندگی خویش، دارای خصلت (انتظار) بوده اند و انتظار، تحقق بخش جوهر اصلی حرکت و عمل ایشان بوده است. از این رو می توان گفت که انتظار مفهومی جامع و فراگیر در همه ادوار تاریخ انسان بوده است.

اکنون بنگرید که نمونه کامل «انسان صالح» در چه انتظاری به سر می برد، یعنی کسی که برای سامان بخشیدن به همه نابسامانیها و تحقق همه آرمان های نافرجام سراسر دوران تاریخ ذخیره گشته است، و غیبت طولانی او برای تحقق یافتن شرایط و زمینه های انقلاب نهایی جامعه بشری است، و او مربی و آموزگار واقعی انسانها و پایه گذار جامعه الهی – انسانی است، و تحقق بخش همه اندیشه های وحی آوران و مصلحان؛ آیا او در چه انتظاری به سر می برد، و نگران چه حوادث بزرگ و تحولات شگرفی است؟ این انسان راستین، در دوران زندگی طولانی خویش، نظاره گر پر تحول ترین و نابسامان ترین دوران تاریخ انسان بوده است، و هر سپیده و شامگاه، از نخستین لحظات غیبت خویش تاکنون (و تا آینده ای که جز خدا مرز پایانی آن را کسی نمی داند)، با احساسمندترین دل، غمهای بزرگ انسان را حس کرده است، و چون آینه ای تابناک، همواره و هر لحظه سرگذشت زندگیها، انسانها و اجتماعات بشری را در درون خود لمس کرده و دیده است، و از اندوه های بزرگی که سراسر جامعه بشری را فرا گرفته است، اندوهگین گشته، و در ماتم بی خانمانی و نادانی و گمراهی آنان سوخته است، و از رنج نابرابری و بی عدالتی در جامعه انسانی رنج برده است، و با قلب مهربان و الهی خود مزه ستمها، تحمیلها، و فشارهای توانسوز بر بشریت را چشیده است، و سوزش لبه تیغ تیزی را که به دست طاغوتان بر گلوی توده های انسانی نهاده شده احساس کرده است، پس آیا او در چه انتظاری به سر می برد؟

امام موعود (ع)، در انتظار پایان غمنامه بزرگ انسان، و در انتظار ورق خوردن آخرین برگ سیاه تاریخ، و پایان یافتن دردناک و بزرگ ستم و ستمگری است. او براستی «منتظر» است، منتظر راستین زندگی درست در جامعه انسانی و تحقق عدالت و قسط قرآنی.

امام مهدی (ع) می داند که با قیام خود، چه حوادثی پدید می آید، و چه تحول و دگرگونی در زندگیها رخ می دهد، و انسانها به چه ارج و فرازی دست می یابند، و چه موانعی از سر راه انسان برداشته می شود، و دردها و رنجها و نادانیها و گمراهیها و محرومیت ها و دیگر نابسامانیها، چگونه ریشه کن می گردد. از این رو، همواره و هر لحظه انتظار به وقع پیوستن آرمان های بزر الهی و انسانی را دارد.

این انسان صالح و نمونه الهی که نسخه دومی ندارد، به هدفهای خود عشق می ورزد. و عشق او به هدفهایش، شایسته والایی مقام و بیکرانگی روح با عظمت اوست. رسالت او و فلسفه غیبت او، همه و همه، در این خواست الهی نهاده شده است. وجود او، آرمانها، عشقها و مهربانیهای او، همه خدایی است. او جز به حق رضای او به چیزی نمی اندیشد، و به سعادت انسان و نجات اجتماعات بشری نیز عشقی الهی دارد، و انتظار او برای تحقق این آرمانها نیز خدایی است.

در برخی از احادیث، «انتظار فرج» برترین کارها به شمار آمده است، شاید یکی از علل این گونه آموزشها این بوده است که پیروان امام مهدی (ع) بکوشند تا خود را با امامشان نزدیک کنند، و مانند او بیندیشند و امت با امام در انتظار به سبر برند. در حالت انتظار، بهترین شیوه پیوند و همسویی و همدلی با امام نهفته است، و غفلت از انتظار و معنای صحیح آن، باعث بیخبری و بی احساسی نسبت به سوزها و شورهای امام موعود است. شاید در دوران غیبت، انتظار راستین برای فرج، یعنی حضور امام در جامعه انسانی، نخستین راه بیعت و هم پیمانی با امام موعود باشد، زیرا که انتظار حضور در متن جریانها و حوادث پیش از ظهور است، و مایه یادآوری هدفها و آرمانهای امام موعود (ع) و زمینه آگاهی و هوشیاری و بیداری همیشگی است. و در حال «انتظار» نبودن به معنای غفلت و بیخبری و بی احساسی و بی تفاوتی نسبت به حوادث پیش از ظهور و اصل ظهور است. با وجود غفلت و بی تفاوتی و بیخبری، چسان می توان خود را منتظر دانست، و در انتظار مقدم گرامی امام بود، و محضر او را درک کرد؟

از این نظرها «جامعه منتظر» باید چون امام خود «منتظر» باشد، و هر حادثه ای هر چند عظیم و ویرانگر، و هر عاملی هر چند باز دارنده و یأس آفرین، او را از تحقق هدفهای مورد انتظار مأیوس نکند، و در راه آَن هدفها از پویایی و تلاش باز ندارد، و همواره به امام خود اقتدا کند، امامی که در برابر مشکلات شکننده و حوادث کوبنده قرنها و عصرها استوار و نستوه ایستاده است، و ذره ای در اصالت راه و کار خود تردید نکرده است، و در عین حال که غمهای بزرگ انسان را در درون دارد و غم آمیزه لحظه های زندگی طولانی و دردناک او است، همواره در انتظار به سر می برد و انبوهی موانع و مشکلات نمی تواند اندکی در اراده الهی و استوار او تردید و یأس پدید آورد. او همواره به بزرگی هدف و انجام رسالت الهی خویش می اندیشد، و در عین حال که موانع عظیم و دریاسان راه و کار خود را می داند و می بیند، به پشتوانه الهی ایمان دارد و امید به یاری حق بسته است.

امام مهدی (ع):

... لان الله معنا فلا فاقه بنا الی غیره، و الحق معنا فلا یوحشنا من قعد عنا. [1]

... به یقین خدا با ما است، پس نیازی به دیگری نیست، و حق با ما است، پس از کناره گیری کسانی چند بیمی نیست.

امام مهدی (ع) در چنین انتظاری به سر می برد، و با چنین ایمانی در این شب یلدای زندگی، استوار و تزلزل ناپذر ایستاده است. جامعه «منتظر» و امت چشم به راه باید این ویژگیها را در امام موعود و «منتظر» خویش نیک بشناسد، و تا حد امکان مانند خود او در انتظار باشد.

مانع بزرگ راه امام، طاغوتان و مستکبران نظامی و سیاسی و مالی اند، با همه ابزار و اسبابی که امروزه بدانها دس یافته اند (که هر یک از آنها قادر است در دقایقی، بخشهای عظیمی از ربع مسکون را ویران سازد.) مانع بزرگ دیگر، توده های نجیب و نادان فریب خورده اند که ناخودآگاه ابزار دست صاحبان زر و زور و تزویر می گردند و با امام به جنگ بر می خیزند.

مانع و سد راه اصلی، سران و طاغوتان و مستکبرانند که با قیام و انقلاب حضرت مهدی (ع) قدرت و سلطه خود را پایان یافته می بینند، از این رو در برابر امام می ایستند. نابودی همه طاغوتان و مستکبران و مراکز قدرت بشری کاری ساده نیست. و راه نجات انسان منحصر است به همین نابودی همه این طاغوتان و طاغوتچکان و این مهم جز در پرتو ایمان و قدرتی الهی و اراده ای مهدوی تحقق نخواهد یافت. پس انتظار آن قیام و انقلاب را باید داشت، زیرا آن امام و ویژگیهای راه و کار و برنامه های اوست که توان چنین موضوع عظیم و بیماندی را دارد، و خداوند قدرت رویارویی با همه مستکبران و سلطه گران بشری را به او داده است. پس پیروان راستین او نیز در نستوهی و استواری و امید و انتظار، باید بارقه و فروغی از شور و نشاطها و امیدها و انتظارهای امام خویش را در خود پدید آورند، و با آن کانون بیکران معنویت و قدرت الهی پیوند روحی و قلبی بیابند، و از او نیرو بگیرند، و در برابر هیچ حادثه و پیش آمد ناهنجاری دچار یأس و سرخوردگی و شکست نگردند، و خصلت والای «انتظار» و امید را از دست ندهند.