انتظار بدون عنصر پایداری و شکیبایی و صبر در برابر مشکلات، پوسته است بدون مغز و قالبی است بی محتوا، و در حقیقت انتظار نیست، روح و جوهر اصلی انتظارف مقاومت و صبر است. کسی که منتظر تحقق یافتن هدف آرمانی است باید تا فرا رسیدن زمان پیدایی هدف و شکل گرفتن آرمان، پایداری و شکیبایی کند، و تاب و توان از دست ندهد و هر ناملایمی را در آن راه با بردباری بپذیرد. و چون صبر و پایداری را از دست داد و بی شکیب گردید، و تاب و توان بر زمین نهاد، انتظار را نیز از دست داده است، زیرا که پایداری و صبر، تحقق بخش جوهر انتظار است. از این رو، همواره خصلت الهی و حیاتی انتظار با صبر و پایداری قرین گشته است. و در احادیث از انتظار در پرتو صبر و انتظار فرج با صبر، سخن گفته اند:

امام علی (ع):

... استعینوا بالله و اصبروا، ان الارض لله یورثها من یشاء من عباده، و العاقبه للمتقین. [1]
... از خدا کمک بگیرید و پایداری پیشه سازید، که زمین از آن خداست و به هر کس خواست آن را به وراثت می دهد، و سرانجام (نیک) از آن پروا پیشگان است.

وعده حتمی الهی درباره وراثت صالحان پهنه زمین را، در صورت صبر و استقامت، تحقق می پذیرد.

امام صادق (ع):

من دین الائمه الورع ... و انتظار الفرج بالصبر. [2]

از دین امامان (که مردم را به آن فرا می خوانند) پارسایی است ... و انتظار فرج با صبر و شکیبایی.

امام رضا (ع):

ما احسن الصبر و انتظار الفرج ... [3]

چه نیکو است شکیبایی و انتظار فرج ...

صبر و پایداری مردم در آخرالزمان ستایش شده است، و همین خصلت مهم، مایه امتیاز آنان از مسلمانان صدر اسلام به شمار آمده است.

امام صادق (ع):

عن النبی (ص): سیأتی قوم من بعدکم، الرجل الواحد منهم له اجر خمسین منکم. قالوا یا رسول الله: نحن کنا ببذر و احد و حنین، و نزل فینا القرآن؟ فقال: «انکم لو تحملوا لما حملوا، لم تصبرو اصبرهم.» [4]

امام صادق (ع)، به نقل از پیامبر (ص): پس از شما کسانی بیایند که یک نفر ایشان پاداش پنجاه نفر از شما را داشته باشد. (اصحاب) گفتند: ای رسول خدا! ما در جنگ بدر واحد و حنین با تو بودیم، و درباره ما آیه نازل شده است؟ پیامبر فرمود: «اگر آنچه به ایشان رسد (از حوادث ایام) به شما رسد، شکیبایی آنان را ندارید.»

هدف اصلی از انتظار، زنده نگاه داشتن روح امید و نشاط، و احساس تعهد و مسئولیت، و پیوند روحی با امام موعود است. و زنده بودن امید و احساس مسئولیت، بدون صبر، ممکن نیست.

امام علی (ع):

انتظرو الفرج، ولا تیاسوا من روح الله، فان احب الاعمال الی الله عزوجل انتظار الفرج. [5]

منتظر فرج باشید، و از گشایش الهی مأیوس نگردید، زیرا که محبوبترین کارها نزد خدای بزرگ انتظار فرج است.

زمینه اصلی پایبندی به تکلیف و پیوند با حق و عدل و با امام موعود (ع) در انتظار تحقق می پذیرد. و انتظار است که پدید آورنده امید است. و یأس است که عامل اصلی تکلیف نشناسی و بی تعهدی و دوری از حق و عدالت و گسستن پیوند از امام و آرمانهای الهی اوست. بنابراین، جا دارد که انتظار فرج و امید آینده و تحقق جامعه آرمانی مهدوی برترین اعمال شمرده شود.

امام رضا (ع):

عن آبائه «ع» عن رسول الله «ص» افضل اعمال امتی انتظار فرج الله عزوجل [6]

امام رضا (ع) به نقل از پدرانش، از پیامبر اکرم (ص): برترین اعمال امت من، انتظار فرج از سوی خداوند بزرگ است.

همچنین جامعه و مردم معتقد به اسلام و دین باوران راستین و معتقدان به درستی وعده های قرآن و پیامبر و امامان، باید از رخنه وسوسه های شیطانی در دل خود مانع گردند، و در دوران تباهیها، دشواریها، حوادث ناگوار، شکستهای پیاپی، رنگ باختگی ادعاها، نافرجامی تلاشها و کوششها، به نتیجه نرسیدن قیامها و منحرف شدن انقلابها، باید در دل و درون استوار باشند، و هیچ گونه تزلزل و ناامیدی به خویش راه ندهند. شکیبا باشند و بدانند که هر گونه یأس در هر شرایطی پدیده ای شیطانی است.

امام صادق (ع):

... فلا یستفزنک الشیطان، فان العزه لله و لرسوله و للمؤمنین، و لکن المنافقین لایعلمون، الا تعلم ان من انتظر امرنا و صبر علی ما یری من الاذی و الخوف، هو غداً فی زمرتنا... [7]

... شیطان تو را تحریک نکند، زیرا که عزت از آن خدا و پیامبر و مؤمنان است لیکن منافقان نمی دانند. آیا نمی دانی کسی که منتظر امر ما (حاکمیت و اجتماع آرمانی ما) باشد، و بر بیمها و آزارهایی که می بیند شکیبایی ورزد، در روز باز پسین در کنار ما خواهد بود...
باری، تلاشهای ناکام، و کوششها و جوش و خروشهای فراوانی که به هدف نرسیده است، ممکن است کسانی را دچار یأس و شکست کند، و شکیب از ایشان بستاند، و از کارآیی دین خدا و رهبری الهی و آینده آن مأیوس سازد. این یأس از منطق دین و آیین خرد به دور است. باید از نفوذ چنین اندیشه هایی در ذهن افراد و جامعه پیشگیری کرد، و با تکیه به خدا و ایمان به حتمیت وعده های الهی و اعتقاد به اصالت راه پیامبران و حقانیت تعالیم امامان معصوم (ع)، پایداری را زنده نگاه داشت، و صبر پیشه کرد، و امیدها را به یأس بدل نساخت و پیروزی دین خدا و عزت حتمی مؤمنان و تحقق جامعه عدالت بنیاد مهدوی را وعده ای تخلف ناپذیر دانست.

اجتماع شیعه، دارای چنین انتظاری است اگر شیعی مذهب است. [8]

امام صادق (ع):

لمؤمن الطاق! یا ابن النعمان، ولایکون العبد مؤمنا حتی تکون فیه ثلاث سنن: سنه من الله، و سنه من رسول الله، و سنه من الامام ... و اما التی من الامام فالصبر فی الباساء و الضراء، حتی یاتیه الله بالفرج. [9]

ای پسر نعمان! انسان مؤمن نیست مگر اینکه سه خصلت را در خود پدید آورده باشد: خصلتی از خدا و خصلتی از پیامبر و خصلتی از امام... آن خصلتی را که از امام باید در خود پدید آورد شکیبایی در دشواریها و مشکلات است، تا فرج و گشایش الهی برسد.

در دعاها، حالت انتظار منتظران راستین، چنین ترسیم شده است:

... فلو تطاولت الدهور، و تمادت الاعمار، لم ازدد فیک الایقینا، ولک الا حبا، و علیک الا متکلاً و معتمداً، و لظهورک الا متوقعا و منتظرا، و لجهادی بین یدیک مترقبا... [10]

... اگر روزگاران به درازا کشد و عمر طولانی شود، یقینم به تو افزون گردد، و دوستیم فزونی یابد، و بر تو (بیش از پیش) تکیه کنم و مدد بخواهم، و چشم به ظهورت دارم و منتظرم، و آماده جهاد در راه توام...

گذشت روزگار و دیرپایی نظام های ستم بنیاد و انبوهی حوادث و ویرانیها و سطره ناکامی و سلطه شکستهای پیاپی و انقلابهای نافرجام، منتظر راستین را از آینده مأیوس نخواهد ساخت، و در اصالت راه و کار خود تردید نخواهد کرد، و در نیمه شب سرد و تاریک یلدای زندگی، ایمان به نیمروز گرم و روشن تابستان را در دل زنده و پویا نگاه خواهد داشت.