برای ظهور، وقت تعیین نشده است، و همواره وقوع آن را «امری ناگهانی» توصیف کرده اند، و با واژه های «فجاه» و «بغته» از آن سخن گفته اند، که هر دو به معنای وقوع ناگهانی و یکباره است.

امام رضا (ع):

عن النبی (ص): ... مثله مثل الساعه، التی لایجلیها لوقتها الاهو – عزوجل – لا یاتیکم الا بغته [1]

امام رضا (ع)، نقل از پیامبر اکرم (ص): ... قیام امام موعود چون رسیدن قیامت است که وقت آن را جز خدای کسی نداند، و فرا نرسد مگر ناگهان.

در این گونه تعایم چه بسا این اصل بوده است که اگر مسلمانان امر ظهور را خیلی دور تصور کنند، امید و حالت انتظار و آمادگی را از دست می دهند؛ و این خود زمینه حاکمیت یأس و بی تعهدی و بیخبری را فراهم می سازد، و جامعه را به نشیب گرایی می کشاند.
امام علی (ع):

... لاتعاجلوا الامر قبل بلوغه فتندموا، ولا یطولن علیکم الامد فتقسوا قلوبکم. [2]

... در برپایی حکوم عدل و حق شتاب مکنید، پیش از آنکه زمان (مناسب) آن فرا رسد، که پشیمان خواهید شد. و زمان (آن) را دور و دراز نپندارید که دلهایتان سخت (و ناامید) شود.

امام علی بن ابیطالب (ع)، در این سخن بر دو اصل تأکید می کند: نخست اینکه هر حادثه و پدیده ای، زمانی ویژه و مناسب دارد. و این امر یعنی ظهور و فرج نیز که بزرگترین پدیده تاریخ جهان است، دارای زمان و شرایط ویژه خود است، و طلب آن پیش از زمان مناسب و ویژه، اشتباه است و مایه پشیمانی. دوم اینکه با توجه به ضرورت وجود شرایط مناسب برای ظهور، نباید زمان ظهور نیز بسیار دور تصور شود و گمان رود که قرنها و قرنها به درازا خواهد کشید تا این حادثه در تاریخ زندگی انسان رخ دهد و موعود «ع» امتها آشکار گردد. بنابراین هر جامعه و نسلی بیندیشند که آن تحول و انقلاب به جامعه و زمان و نسل او تعلق ندارد. نه، چنین نباید تصور شود تا یأس و بدبینی بر جامعه حاکم گردد، و حس امید و حالت انتظار و آمادگی و عنصر صبر از جامعه رخت بر بندد. باید راهی میانه برگزید و چنین پنداشت که در عین حال که زمان و شرایط مناسب برای این حادثه مهم و بی نظیر ضروری است، لیکن این مناسبتها و شرایط ممکن است در زمانی بس اندک پدید آید و محیط آماده ظهور و فرج گردد، بلکه ممکن است در یک شب کار ظهور سامان یابد، و صبح آن شب امام ظاهر گردد، چنانکه در احادیث آمده است.

پیامبر اکرم (ص):

المهدی منا یصلح الله له امره فی اللیله. [3]

مهدی ما، کارش را خداوند در یک شب سامان می دهد.

امام صادق (ع):

و توقع امر صاحبک لیلک و نهارک، فان الله کل یوم هو فی شأن، لایشغله شأن عن شأن ... [4]

چشم به راه امر (قیام و انقلاب) امام خود باش، در هر شب و هر روز، زیرا که خدا در هر روز کاری می کند، و کاری، او را از کاری دیگر باز نمی دارد...

ظهور به اراده الهی وابسته است، و در هر لحظه ممکن است خواست خودا به این امر تعلق گیرد که داعی حق فریاد برآورد، و بشریت منحرف را به راه رهنمون شود، و خوابزدگان را بیدار کند، و آرمان های حق و عدل را حاکم گرداند.

امام رضا (ع):

اذا رفع علمکم من بین اظهرکم، فتوقعوا الفرج من تحت اقدامکم. [5]

هر گانه نشانه ها از میانتان برخاست (و امامانتان در گذشتند یا غائب شدند)، پس چشم به راه فرج (الهی) باشید، از نزدیکترین جا به خود.

مؤلف «مکیال المکارم» می گوید: «ظاهر این است که این سخن: «فتوقعوا الفرج من تحت اقدامکم» کنایه از ظهور ناگهانی و بدون مقدمات است. بنابراین در تمام زمان غیبت و در هر حالی که احتمال ظهور می رود، واجب است انسان آماده یاری رسانی باشد و به امام توجه داشته منتظر ظهور او باشد.» [6]

نیز می گوید: «ظهور ناگهانی و یکباره با احادیثی که برای ظهور، مقدمات و شرایط و علامتهایی معرفی کردند، چگونه سازگار می شود.» در پاسخ می گوید: «آنچه از احادیث بسیار به دست می آید این است که تمام آن نشانه ها و شرایط (مهم) در یک سال رخ می دهد. بنابراین واجب است هر دین باور منتظری در همه سال آماده ظهور رهبر خویش باشد، چون در هر سال احتمال وقوع آن شرایط هست.» [7]

امام عصر (ع) خود در توقیعی (نامه ای)، ناگهانی بودن ظهور را بیان می فرماید:

... فان امرنا بیعثه فجاه حین لاینفعه توبه. [8]

... امر ما (قیام و انقلاب ما) ناگهانی است، در هنگامی که توبه سودی ندارد.

بنابراین، انتظار درست و صادقانه، چنین انتظاری است، و ممکن است در اسرع وقت نشانه های ویژه آن رخ دهد، و به ظهور و قیام و انقلاب امام موعود بینجامد. پس باید به چنین فرجی آنی و لحظه ای امید داشت که سرنوشت بشریت به یکباره دگرگون شود.

«زیرا که از پیدا شدن نخستین علامت از علائم حتمی – که پیاپی خواهد بود – تا رسیدن اصل فرج و بیرون آمدن امام (ع) فاصله ای چندان نیست. در باره «قتل نفس زکیه»، شیخ مفید، از حضرت امام محمد باقر (ع) روایت کرده است که فرمود:

«فاصله قتل نفس زکیه و قیام قائم، بیش از 15 شب نخواهد بود».

البته فاصله پاره ای از علائم حتمی، با ظهور، از 15 شب بیشتر است، اما چندان زیاد نیست، حدود چند ماه ... چنانکه از برخی احادیث فهمیده می شود.» [9]