بسم الله الرحمن الرحیم


همه ما حدیث معروف «مَن ماتَ وَلَم یَعرِف اِمامَ زَمانِهِ ماتَ میتَهً جاهِلیَتَّه» [1] را که شیعه و سنی از پیامبر اکرم (ص) نقل کرده اند کما بیش شنیده ایم و هر یک با توجه به تلقی خود از شناختِ امام زمان (ع) از آن معنایی می فهمیم.


همه ما می دانیم که این شناخت به صرفِ داشتنِ نام و نسَب ایشان تحقیق پیدا نمی کند چرا که منکرینِ آن حضرت و غیر مسلمانان هم چنین اطلاعی از ایشان می توانند داشته باشند. پس تغییر «معرفت» در این حدیث شریف معنایی بالاتر از این حد را می رساند و هر کس متناسب با فهم و معرفت خود، این معنای بالاتر را ممکن است توضیح بدهد. تا اینجا هنوز اهمیت مسئله به قدر کافی برای ما روشن نیست. این اهمیت وقتی کاملاً روشن می گردد که به احادیثی برخورد کنیم که در آنها همه نتیجه نشناختنِ امام بیان شده و هم اثر شناختِ ایشان؛ مانندِ این حدیث شریف از امام باقر علیه السلام:


مَن ماتِ وَ لَیسَ لَهِ اِمامٌ، فَمیتَتُهُ میتَهٌ جاهِلیَّهٌ. وَ مَن ماتَ وَ هُوَ عارِفٌ لِامامِهِ، لَم یَضُرَّهُ تَقَّدَمَ هذا الاَمرُ اَوتاَخَّرَ، وَ مَن ماتَ وَ هوَ عارِفٌ لِاِمامِهِ، کانَّ کَمَن هُوَ مَعَ القائِم (ع) فی فُسطاطِهِ [2]


کسی که بدون (معرفت) امام بمیرد، به مرگ جاهلی از دنیا رفته، و کسی که با معرفتِ امامش بمیرد، درک نکردنِ زمانِ ظهور به او ضرری نمی زند. و کسی که با معرفتِ امامش بمیرد، مانند کسی است که همراه حضرت قائم (ع) در خیمه ایشان بوده باشد.
اینجا مسئله عمق زیادی پیدا می کند و سئوال مهمی برای انسان رخ می نماید که: چطور معرفتِ امام (ع) اینقدر اهمیت پیدا می کند؟ مگر شناخت امام (ع) چیست که اینهمه آثار و برکات دارد؟


درکِ زمانِ ظهور حضرت مهدی (ع) و در خیمه ایشان بودن سعادت بسیار بزرگی است که بالاترین آرزوی دسوتدارانِ ایشان می باشد معرفتِ امام چیست که اثرش چنین فضیلتی است و چگونه به دست می آید؟


در این کتاب سعی شده تا پاسخ روشن و ساده ای به این پرسشها داده شود به طوری که خواننده با مطالعه آن بتواند حتی المقدرو ابعاد مختلف مطلب را بشناسد و وظیفه خود را در مورد آن بفهمد. روشی که برای توضیح مطالب به کار گرفته شده، صرفاً مراجعه به احادیث اهل بیت (ع) است و از بیانِ هر گونه استحسانِ عقلی پرهیز شده است. به همین جهت در سراسرِ کتاب، احادیث زیادی مورد استشهاد قرار گرفته است؛ تا آنجا که گاهی توضیح یک حدیث به وسیله یک یا چند حدیث دیگر صورت پذیرفته است.


بنابراین، کتاب حاضر در واقع سیری است در احادیث مربوط به «معرفت امام (ع)» و در شرح آنها به توضیح مختصری اکتفا شده است. لذا برای اهل فن جای دقت، و موشکافی در مطالب کاملاً باز است. در عین حال برای آنکه افراد ناآشنا به زبان عربی، احساس خستگی و سختی در مطالعه کتاب نکنند، تمام احادیث بدون استثنا به طور دقیق و کامل ترجمه شده تا این دسته از خوانندگان محترم بتوانند تنها با مطالعه ترجمه، مطلب را دریابند. کتاب از دو بخش تشکیل شده است: بخش اول در باره «اهمیت معرفت امام عصر (ع)» و بخش دوم درباره «معرفت امام عصر (ع) در زمان غیبت». در بخش اول ابتدا درباره اهمیت امام شناسی به طور کلی موضع آن در کل اعتقادات، بحثِ نسبتاً مفصلی صورت گرفته که بیشتر جنبۀ اعتقادی دارد. و سپس همۀ آن مطالب بر شناختِ حضرت مهدی(ع) به عنوان امامِ این زمان تطبیق شده است.


در بخش دوم کتاب ابتدا مباحثی درباره ویژگیهای زمان غیبت به اجمال مطرح شده که در آن بخصوص راجع به سختی دینداری در آن زمان مطالبی عنوان گردیده است. سپس در فصل دومِ آن، درباره اینکه معرفتِ امام (ع) تنها راه حفظ دین در زمان غیبت می باشد، بحث شده، و آنگاه در فصل سوم از این بخش به اینکه معرفتِ امام (ع) در زمان غیبت چگونه تحقق می یابد و چه ویژگی هایی دارد و چه اثراتی برای اهل معرفت به دنبال خواهد داشت تحتِ عنوانِ «چگونگی معرفت امام عصر (ع)» پرداخته شده است. این فصل نتیجه و عصاره عملی کل کتاب است و راه را برای شیفتگانِ معرفت امام (ع) باز می کند. امید است مورد استفاده همه دوستدارانِ ایشان قرار گیرد.


در پایان نسبت به هر گونه کاستی و اشتباه در استفاده از احادیث و شرح آنها به پیشگاه مقدس حضرت ولی عصر عج الله تعالی فرجه عرض پوزش داشته و از خوانندگان عزیز، چشم پوشی و گذشت را طلب می کنم.

شهریور ماه 1375- سید محمد بنی هشامی