پس به صِرف انجام معصیت و بدونِ انکار ربوبیت یا سبک شمردن امر و فرمان الهی، انسان کافر نمی گردد. به چنین شخصی در فرهنگ اصطلاحات دینی «فاسق» گفته می شود. امام صادق (ع) می فرمایند:

مَعَنی الفِسقِ فَکلُّ مَعصِیَتهٍ مِنَ المَعاصیِ الکبارِ فَعَلَها فاعٍلٌهٌ فاسِقٌ خارِجُ مِنَ الایمانِ بِجِهَهِ الفِسقِ. فَاِن دامُ فی ذلک حَتّی یَدخُلَ فی حَدِ التَّهاوُنِ وَ الاِستِخافِ، فَقَد وَجَبَ اَن یَکوُنَ بِتَهاوُنِهِ وَ استِخفافِهِ کافِراً. [1]

منظور از فسق هر معصیتی است از معاصی بزرگ که کسی مرتکب شود یا داخل آن گردد به خاطر لذت و شهوت و شوق شدید نسبت به آن. پس چنین معصیتی فسق است و انجام دهنده آن فاسق و از جهت فسق خارج از ایمان است. حال اگر معصیتِ خود را تکرار کرده و آنقدر ادامه دهد تا به حد بی اعتنایی و سبک شمردن برسد، چنین کسی از همین جهت کافر می گردد.

اگر انجام یک یا چند گناه برای انسان آسان شود، به طروی که دیگر باکی از انجام آن نداشته باشد، این حالت انسان را به استحفاف (سبک شمردن) و بی اعتنایی نسبت به اوامر و نواهی خدای متعال می کشاند و این کفر است.

ملاحظه می شود که ایمان وقتی محقق می شود که انسان در برابر حقیقتی که برایش شناخته شده حالت تسلیم و خضوع داشته باشد. و این حقیقت قبل از هر چیز عبارت است از ربوبیت مطلقه الهی که تسلیم نسبت به آن یعنی عبودیت مطلقه انسان در برابر پروردگار، و اگر این حالت در انسان وجود نداشته باشد، از مسیر بندگی خارج شده و کافر می گردد.

این تسلیم نبودن به دو شکل ممکن است تحقق پیدا کند. گاهی شخص حالت عناد و لجاجت به خود می گیرد و صریحاً انکار معرفت خدا و اعتقاد به او را می نماید که این کفر شدید است. ولی گاهی کار به این درجه از جحد و انکار نمی رسد. بلکه شخص حالت تردید و دودلی در تسلیم محض نسبت به معرفه الله و لوازم آن به خود می گیرد. این حالت دوم هم در واقع انکار حقیقت و تسلیم نشدن و خاضع نبودن در مقابل آن است و هر چند که به شدت حالتِ اول نیست، اما واقعیت آن با حالت قبل تفاوتی ندارد و تفاوت صرفاً در شدت و ضعفِ حالتِ انکار است. و انکار، واقعیتی است که دارای درجات مختلف می باشد.