اصل و فرعِ خوبیها و ریشه و شاخه نیکیها و ابتدا و انتهای آن و سرچشمه همه خوبیها ائمه (ع) هستند. نیکی همان است که آنها می گویند یا انجام می دهند. اصلاً جز به فعل و قولِ آنها نیکیها شناخته نمی شوند. و چه مربی و معلمی بهتر از اینها که دست پروردگانِ خدای متعال هستند؟! خدا ولایت و سرپرستی مردم را به اینها سپرده است و ایشان هم در کمالِ محبت و آقایی و بزرگواری به موالیانِ خود رسیدگی کرده و با دلسوزی تمام برای آنها پدری و مادری می کنند. امام رضا (ع) می فرمایند:

الاِمامُ الماءُ العَذبُ عَلیَ الظَّماءِ وَ الدّالُّ عَلَی الهُدیَ وَ المُنجیِ مِنَ الرَّدی.... الاِمامُ الاَنیسُ الرَّفیقُ وَ الوالِدُ الشَّفیقُ وَ الاخُ الشَّفیقُ وَ الاُمُّ الَّبرَّهُ بِالوَلَدِ الصَّغیرِ وَ مَفزَعُ العِبادِ فِی الداهیَِهِ النَّادِ. [1]

امام آب شیرین و گوارای زمانِ تشنگی و نشانگرِ هدایت و نجاتبخش از هلاکت است.... امام مونس مهربان و پدر دلسوز و برادر همسان و مادر نیکوکار برای فرزند کوچک و پناه بندگان در گرفتاری سخت است.

پدر دلسوز اگر ببیند که فرزندش راه خطا می رود و اشتباهی را مرتکب می شود، با مهربانی و ملاطفت، او را از خطایش باز می دارد و به هر قیمتی شده از سقوط در انحراف نجاتش می دهد. برادر، در سختیها و گرفتاریها، برادرِ خود را تنها نمی گذارد. و آن که برادری مانند خود دارد هیچگاه خود را تنها احساس نمی کند. مادر مهربان کودکِ خود را از خودش بیشتر دوست دارد؛ حاضر است به جای او همۀ ناراحتیها و مشکلات را تحمل کند اما آن طفل به سختی نیفتد و در دام بلا گرفتار نشود. همه اینها و بالاتر از اینها، در وجود نازنین امام (ع) جمع شده و خدا چنین کسی را مربی و پدر و مادر بندگانِ خود قرار داده است.

کسی که ولایت چنین امامی را پذیرفته، خود را در کنفِ حمایت و در سایۀ مهر و عطوفتِ چنان شخصی قرار داده و دیگر از هیچ خطری نگرانی ندارد و دلش شور چیزی را نمی زند. کدام پدر از امام (ع) مهربانتر، آگاهتر، با قدرت تر، متقی تر، خداشناس تر و دستگیرتر می توان یافت؟! کارهایی را امام (ع) می تواند انجام دهد که از عهده هیچ پدری و هیچ مادری در حق فرزندشان بر نمی آید. کسی که چنین ولییِّ دارد و خود را به او سپرده است، هر جا بخواهد بلغزد یا نفهمد یا هوای نفس بر او غلبه کند یا ... در همه این موارد مربی و سرپرست او بالای سرش هست و با آن ویژگیهایی که در مورد ایشان بیان شد، هرگز فرزند خود را رها نمی کند.

وقتی کودکی هنوز راه رفتن را بلد نیست، یا در تاریکی به راهی که تا به حال نرفته می خواهد قدم بگذارد. دستِ خود را در دستِ پدر می گذارد و اگر چشمش بسته هم باشد مطمئن خواهد بود که به مقصد می رسد و از راه منحرف نمی گردد. بندگانِ خدا کودکانی هستند که باید دست در دستِ مربی و پدر خود، راه بندگی خدا را طی کنند تا از شرّ شیاطین در این راه مصون و محفوظ بمانند. اما کسی که امام ندارد و ولایت چنین شخصیتی را به گردن نگرفته است. همچون کودکِ بی پدری است که خودش هم راه را بلد نیست اما می خواهد با افت و خیز و حرکات بچگانه مسیری را طی کند که بزرگانه در آن مسیر به زمین خورده اند. آیا امکان پذیر هست؟! چنین کسی پناهی ندارد و در مشکلات خود را بی پناه احساس می کند، ولی اهل معرفت، امام (ع) را پناهگاه خود می دانند.
این است که به اعتقاد ما هدایتگری امام (ع) به دو صورت انجام می شود: یکی «ارائه طریق» و دیگری «ایصال الی المطلوب». اولی نشان دادن راه است به نادان تا اینکه خود به پای خود آن را طی نماید. و دومی حرکت دادن نادان است، اما نه به پای خود بلکه به پای مربی و هادی خود، و شخص باید خود را از امام (ع) جدا نکند تا با همراهی ایشان به مطلوب برسد. بنابراین اعمال ولایت اهل بیت (ع) در مورد اشخاص به هر یک از دو شکل فوق، یا به هر دو صورت با هم، ممکن است باشد و این هم به اختیار خودشان است که چه مقدار لطف و محبت به زیردستانِ خود داشته باشند. «هذا عَطاؤُنا فَامنُن اَو اَمسِک بِغَیرِ حِسابٍ» [2] و ما اگر می خواهیم بیشتر مورد لطف ایشان قرار بگیریم، باید ارادت و محبت خود را به آنها بیشتر کنیم و به هر وسیله ممکن توجه و خشنودی آنها را به سوی خود جلب نماییم. انشاء الله در بحث محبت به این مسئله می پردازیم.

با توجه به مطالب فوق، ارزش و اهمیت «معرفت امام (ع)» برای ما روشن می شود و اینکه اگر کسی به این گوهر گرانقدر و اکسیر اعظم دسترسی پیدا کند، در حقیقت به سرچشمه همۀ خوبیها و خیر کثیر، دسترسی یافته است. امام صادق (ع) درباره آیه «وَ مَن یُؤتَ الحِکمَهَ فَقَد اُوتیَِ خَیراً کثیراً» [3] فرمودند:

طاعَهُ اللهِ وَ مَعرِفَهُ الاِمامِ [4]

(منظور از حکمت) فرمانبرداری از خدا و معرفت امام است.

حکمت آن علم مستحکمی است که قابل رخنه و سست شدن نیست و در مسیر هدایت، محکمترین پایه و اساس، اطاعت و فرمانبری از خدا همراه با معرفت امام (ع) است. زیرا معرفت امام تنها راه تحقق اطاعت خدا می باشد. کسی که امامش را بشناسد و ولایت او را بپذیرد، همه چیز را به دست آورده. و کسی که امام شناس نباشد، هیچ چیز ندارد. و بنابراین خیر کثیر چیزی جز معرفت امام (ع) نیست.