فضیلت احیای امر اهل بیت (ع) را شناختیم. اینک مناسب است یکی از بهترین راه های تحقق آن را که خود معین فرموده اند، بشناسیم که در عین حال یکی از مهمترین لوازم و آثار معرفتِ امام (ع) خصوصاً در زمان غیبت ایشان می باشد. امام رضا (ع) می فرمایند:

رَحِمَ اللهُ عَبداً اَحیا اَمرَنا

خدا رحمت کند بنده ای را که امرِ ما را زنده بدارد.

هِرَوی که روای حدیث است پرسید: «وَ کَیفَ یُحیی اَمرَکُم؟»: چگونه امر شما را زنده بدارد؟ ایشان پاسخ دادند:

یَتَعَلَّمُ عُلُومَنا وَ یَعَلِمُهَا النّاسَ فَاِنَّ النّاسَ لَوعَلِموُا مَحاسِنَ کَلامِنا لَاَتَّبعُونا [1]

علوم ما را بیاموزد و به مردم یاد بدهد. زیرا مردم وقتی خوبیهای کلام ما را بدانند، از ما پیروی می کنند.

اینجا تأکید بر کسب و ارائه علوم اهل بیت (ع) است که راهِ آن مراجعه و بیان احادیثِ خودِ آنهاست. امام صادق (ع) می فرمایند:

تَلاقَوا وَ تَحادَثوُا العِلمَ. فَاِنَّ بِالحَدیثِ تُجلَی القُلُوبُ الرّانِیَهُ وَ بِالحَدیثِ اِحیاءُ اَمرِنا فَرَحِمَ اللهُ مَن اَحیا اَمرَنا [2]

به دیدن یکدیگر بروید و مطالب علمی (احادیث) را با هم گفتگو کنید. زیرا به وسیله حدیث دلهای آلوده پاک و امرِ ما زنده می گردد. خدا رحمت کند کسی را که امر ما را زنده بدارد.

یادگرفتن علوم اهل بیت (ع) که تنها علم واقعی و صحیح است، انسان را پاک می کند و او را به سعادت واقعی می رساند. و در عین حال، بهترین راه جذبِ دلها به سوی ایشان، همانا نشر علوم و بیانِ معارف آنهاست، که اگر به طرز صحیحی ارائه شود، مردم می بینند که هیچ سخن دیگری، طراوت و زیبایی سخن ائمه (ع) را ندارد و هیچ گفتاری آنقدر که گفتار ایشان به دل می نشیند و با فطرت آدمی موزون است و عقل آن را تأیید می کند و وجدان به صحت آن گواهی می دهد، این ویژگیها را ندارد. پس چه بهتر که از این راه، مردم به سوی آن بزرگواران دعوت شوند تا خودشان گواهِ حقانیتِ خودشان باشند.

پس مؤمن، هم باید خود به دنبال کسب معارف اهل بیت (ع) باشد و هم دیگران را به یادگیری آن دعوت کند. و این وظیفه ای است بسیار خطیر که در زمان غیبت آنقدر اهمیت پیدا می کند که در صورت بی تفاوتی نسبت به انجام آن، بیدینی گریبان همه را می گیرد و هیچکس سالم نخواهد ماند. امام هادی (ع) می فرمایند:

لَولا مَن یَبقی بَعدَ غَیبِهِ قائِمِنا مِنَ العُلَماءِ الداعینَ اِلَیهِ وَ الدالینَ عَلَیهِ وَ الذابّینَ عَن دینِهِ بِحُجَجِ اللهِ وَ المُنقِذینَ لِضُعَفاءِ عِبادِاللهِ مِن شِباکِ اِبلیسَ وَ مَرَدَتِهِ وَ مِن فِخاخ النَّواصِبِ، لَما بَقِی اَحَدٌ اِلا ارتَدَّ عَن دینِ اللهِ، وَلکِنَّهُم الذَّینَ یُمسِکونَ اَزمَهَ قُلُوبِ ضُعَفاءِ الشیعَهِ کَما یُمسِکُ صاحِبُ السَّفینَهِ سُکانَها اُولئِکَ هُمُ الاَفضَلُونَ عِندَاللهِ عَزَّوَجلَّ. [3]

اگر پس از غیبت قائم ما نباشند دانشورانی که مردم را به طرفِ او خوانده و به سوی او راهنمایی کنند و با براهین الهی از دین او دفاع نمایند و بندگانِ ناتوانی خدا را از دامهای شیطان و گردنکشانِ شیطانی، و از تله هایی که دشمنان ائمه (ع) (در راه هدایت مردم) قرار می دهند، نجات دهند، همانا کسی نمی ماند مگر آنکه از دینِ خدا برمی گردد؛ ولی آنها هستند کسانی که زمامِ دلهای ضعیفان شیعه را به دست می گیرند همانطور که کشتیبان سکانِ کشتی را. اینها برترین مردم نزد خدای عزوجل هستند.

در این حدیث، امام (ع) وظیفه دانمشندانِ زمان غیبت را بخوبی روشن فرموده اند. آنها بیش از هر چیز باید مردم را به سوی آن امام غایب دعوت کنند (الداعین إلیه و الدالین علیه) و این کار با زنده نگه داشتن یاد ایشان و ذکر فضایل و مناقب و بیان احادیث آنها در مورد امام عصر (ع) میسرّ می باشد. و در عین حال یاد گرفتن و یاد دادن معارف اهل بیت (ع) نیز از بهترین راه های دعوت مردم به سوی امام (ع) است که نباید از آن غفلت کنند.

عالمِ زمان غیبت نباید مردم را به سوی خود بخواند و به ارادت ورزی به ساحتِ خویش دعوت کند؛ بلکه باید به منزله پُلی باشد که دوستداران امام (ع) از روی آن رد شده و به سر منزلِ مقصود که همانا ولایت و معرفت آن حضرت است، نایل شوند.

اتصال و ارتباط با امام زمان (ع) احتیاج به واسطه ندارد تا کسی به این عنوان مردم را به سوی خود بخواند و کراماتِ خود را به رُخ آنها بکشد. نقشِ عالِم همانا روشن کردن نورِ محبت و ولایت امام عصر (ع) است در دلِ کسانی که از ولی نعمت خویش غافل شده و سرگردان و حیران به دنبال پناهگاه می گردند و به این در و آن در می زنند. یاد امام (ع) و بیان معارف علمی ایشان، این نور را در دل می افروزد و سپس راه را به پای خود و با کشش خود حضرت طی می کنند. دفع شبهات و رفع موانع، به عهده علما و دانشمندان است، ولی برقرار کردن اتصال و تسخیر قلبها کارِ خود امام (ع) است. و دانشورانِ حقیقی باید این خصوصیات را در خود پیاده کنند و به آن افتخار نمایند؛ که در این صورت آنها نزد خدا بهترین ها هستند.