کسی که در انتظار ظهور حضرت ولی عصر (عج) به سر می برد، بالاترین آرزویش در زندگی فرج و گشایش آن امام منتظر است و بیشترین چیزی که او را ناراحت می کند، سختیها و ناراحتی هایی است که در زمان غیبت به امام زمانش می سد. بنابراین وظیفه خود می داند که برای رفع غم و غصه ها و محنتها و بلایای آن حضرت تلاش نماید. و برای این منظور، هر کاری که از دستش بر می آید، نسبت به انجام آن کوتاهی نمی کند.

با توجه به این زمینه، باید دانست که بهترین و مهمترین گشایش برای امام عصر (ع) همانا اذن ظهور ایشان از جانب خدای متعال می باشد که هم فرج خود ایشان و هم فرجِ همه انبیا و اولیای الهی است. و مؤثرترین وسیله برای تحقق این هدف، دعا در تعجیل فرج امام (ع) می باشد که این امر خود یکی دیگر از لوازم و نشانه های معرفتِ ایشان در زمان غیبت است که بدون آن ادعای معرفت و ولایت آن حضرت بیهوده است.

این سنت حَسَنه را خود امام (ع) از هنگام تولد خویش به همه دوستدارانش یاد داده است. حکیمه خاتون عمه گرامی ایشان، آن حضرت را پس از به دنیا آمدن مشاهده می کند که با صورت خویش به سجده افتاده است و انگشتان سبابۀ خود را به سوی آسمان بلند کرده، چنین می گوید: «اَشَهدُ اَن لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ وَحدَهُ لاشَریکَ لَهُ وَ اَنَّ جَدَی رَسُولُ اللهِ وَ اَنَّ اَبی اَمیرُالمُؤمِنینَ ....»: شهادت می دهم که جز خداوند معبودی نیست، او واحد است و شریک ندارد. و (شهادت می دهم) که جدِّ من رسول خداست و پدرم امیرمؤمنان است...» سپس بقیه امامان را نام بردند تا به خودشان رسیدند. آنگاه از خداوند چنین طلب کردند:

اللُّهمَّ اَنجِز لی وَعدی، وَ اَتمِم لی اَمری وَ ثَبِتّ وَ طاعَتی. وَ املاِ الاَرضَ بی عَدلاً وَ قِسطاً [1]

خداوندا، وعده ای که به من داده ای، عملی ساز. و امر مرا به اتمام رسان و گام های مرا استوار گردان. و زمین را به وسیله من پر از عدل و داد کن.

و این دعا برای تعجیل فرج امام عصر (ع) سنتی بوده که امامان گذشته ما هم به آن عمل می کردند و بر آن اصرار داشتند. از جمله امام صادق (ع) را می بینیم که در صبح روز بیست و یکم ماه مبارک رمضان، پس از ادای فریضه صبح به سجده رفته، در انتهای یک دعای نسبتاً بلند به درگاه ایزد یکتا چنین عرضه داشتند:

....اَسالَکَ بِجَمیعِ ما سَاَلتُکَ وَ ما لَم اَسالَکَ مِن عَظیمِ جَلالِکَ ما لَو عَلِمتُهُ لسَاَلتُکَ بهِ، اَن تُصَّلِیَ عَلی مُحَّمَدٍ (ص) وَ اَهلِ بَیتِهِ وَ اَن تأذَنَ لِفَرَج مَن بِفَرَجِهِ فَرَجُ اَولیائِکَ وَ اَصفیائِکَ مِن خَلقِکَ وَ بِهِ تُبیدُ الظالِمینَ وَ تُهلِکُهُم. عَجِل ذلِکَ یا رَبَّ العاَلَمینَ.

.... (خدایا) از تو می خواهم به حق همه آنچه از تو درخواست کردم و آنچه نخواستم از جلال و عظمت تو که اگر آنها را می دانستم به حق آنها هم از تو درخواست می کردم، که بر محمد (ص) و اهل بیت او درود بفرستی و اجازه فرمایی فرج کسی را که فرج همه اولیا و برگزیدگان تو از آفریدگانت به فرج اوست و به وسیله او ستمکاران را نابود و هلاک می کنی. ای پروردگار جهانیان، در این امر تعجیل بفرما.

راوی می گوید: پس از آنکه حضرت سر از سجده برداشتند، عرض کردم: فدایت شوم؛ شنیدم که چنین دعا فرمودید: «بفَرَجِ مَن بِفَرَجِهِ فَرَجُ اَصفیاءِ اللهُ وَ اَولیائِهِ» آیا شما آن کس نیستید؟ فرمود: «لا. ذاکَ قائِمُ آلِ مُحَّمَدٍ (ص)»: «خیر. او قائم آل محمد (ص) است.» سپس سفارش آن حضرت این بود:

تَوَقَعَّ اَمرَ صاحِبِکَ لَیلَکَ وَ نَهارَکَ فَاِنَّ اللهَ کُلَّ یَومٍ فی شَأنٍ لایَشغُلُهُ شَأنٌ عَن شَأنٍ ذلِکَ اللهُ رَبُّ العالَمینَ [2]

شب و روز چشم به راه ظهورِ مولایت باش. زیرا که خداوند هر روز در کاری است. او را هیچ کاری از کارِ دیگر باز نمی دارد. این است خداوند، پروردگار جهانیان.

عبارتِ اخیر اشاره ای است به اینکه امر ظهور حضرت از امور ابداء پذیر است. به این معنا که هر لحظه ممکن است خدای متعال در مورد آن حکمی فرماید که قبلاً مقدر نبوده و بنابراین دعا برای تعجیل فرج ایشان می تواند به طور کامل در وقتِ ظهور، مؤثر باشد.
نکته جالب توجه در حدیث، همان عبارتی است که مورد سئوال راوی قرار گرفت و به ما یاد می دهد که دعا برای تعجیل فرج امام عصر (ع) در حقیقت دعا برای فرج همه برگزیدگان الهی است از اشرِف مخلوقات پیامبر خاتم (ع) گرفته تا اوصیای پیامبران و فرشتگان الهی که همگی چشم به راه رسیدن وقت ظهور حضرت مهدی (ع) هستند. در دعای عهد از خدای متعال چنین می خواهیم:

اللَّهُمَ وَ سُرَّ نَبِیَّکَ مُحَمَّداً (ص) بِرُویَتِهِ وَ مَن تَبِعَهُ عَلی دَعوَتِهِ [3]

خداوندا، پیامبرت محمد (ص) و همه پیروان دعوت او را با دیدن امام عصر شاد بفرما.

پس ما در دعای خود برای تعجیل فرج نباید راحتی و گشایش خود را مد نظر داشته باشیم و در واقع برای خود دعا کنیم، بلکه قصد ما باید خواستنِ فرج خود امام (ع) باشد که البته با فرج او، برای همه مؤمنان نیز گشایش حاصل خواهد شد. اما مهمترین فایده دعا در تعجیل فرجِ امام زمان (ع) برای دعا کننده این است که اگر از روی اعتقاد به امامت ایشان باشد، او را از تباهی دینش در زمان غیبت حفظ می کند. امام حسن عسکری (ع) به احمد بن اسحاق می فرمایند:

یا اَحمَدَ بنَ اِسحاقَ، مَثَلُهُ فی هذِهِ الاُمَهِ مَثَلُ الخِضرِ وَ مَثَلُهُ مَثَلُ ذِی القَرنَینِ وَ اللهِ لَیَغیینَّ غیبَهً لایَنجو فیها مِنَ الهَلَکَهِ اِلا مَن ثَبَتَهُ اللهُ عزوَّجلَّ عَلیَ القَولِ بِاِمامِتِهِ وَ وَفَّقَهُ فیها للدَّعاءِ بَتَعجیلِ فَرَجِهِ

ای احمد بن اسحاق، مَثَل او در این امت، مثل خضر و ذوالقرنین است به خدا قسم غیبتی خواهد داشت که اَحَدی از تباهی (دینش) در آن زمان نجات نمی یابد مگر آن کسی که خدای عزوجل او را در اعتقاد به امامتِ آن حضرت ثابت قدم بدارد و در زمان غیبت نسبت به دعا در تعجیل فرج ایشان توفیق عنایت فرماید.

فردای آن روز، وقتی احمد بن اسحاق مجدداً خدمت امام حسن عسکری (ع) می رسد، سئوال می کند: «فَمَا السُّنّه الجاریهَ فیهِ مِنَ الخِضرِ وَ ذِی القَرنین؟»: چیست آن سنتی که از حضرت خضر و ذوالقرنین در آن حضرت جاری است؟ امام (ع) پاسخ می دهند: «طولُ الغَیب یا اَحمدُ»: ای احمد، طولانی شدن زمان غیبت.

بعد احمد بن اسحاق سئوال می کند: «یابنَ رَسولِ اللهِ (ص) وَ اِنَّ غَیبَتُه لَتَطولُ؟»: ای پسر رسول خدا (ص)، آیا غیبت ایشان طولانی می شود؟ و حضرت پاسخ می دهند:

ای وَ رَبَّی حَتّی یَرجِعَ عَن هذاَ الاَمرِ اَکثَرُ القائِلینَ بِهِ وَلایَبقی اِلاّ مَن اَخَذَ اللهُ عَزَّوَجلَّ عَهدُهُ لِوِلایَتِنا وَ کَتَبَ فی قَلبِهِ الایمانَ وَ اَیَدَهُ بِرُوحٍ مِنهُ [4]

بله قسم به پروردگارم (غیبت او طولانی می شود) تا آنجا که بیشتر کسانی که اعتقاد به امامت و ولایت دارند از عقیده خود بر می گردند و باقی نمی ماند مگر آن کسی که خدای عزوجل از او نسبت به ولایت ما پیمان گرفته و در قلبش ایمان را ثبت کرده و او را با کمکی از جانبِ خود تأیید فرموده باشد.

ملاحظه می شود که در این حدیث، اهمیت دعا برای تعجیل فرج امام عصر (ع) به اندازه ای است که در کنار اعتقاد به امامت ایشان که اصل و محور ایمان است قرار گرفته و این دو با هم ضامنِ حفظ دینِ انسان در زمان غیبت دانسته شده اند. نکته دیگر اینکه هر دو رکن اعتقاد به امامت و دعا برای تعجیل فرج امام (ع) مرهون توفیق الهی است. و این نشان می دهد که اگر خداوند بخواهد کسی را در زمان غیبت از خطر بیدینی حفظ کند، او را موفق به دعا بر تعجیل فرج امام عصر (ع) می کند و کسانی که مشمول این لطف و عنایت الهی قرار نگیرند، می لغزند و از صراطِ مستقیم دور می افتند. پس باید از خداوند طلب هدایت و توفیق کرد و نباید برخود اعتماد نمود. زیرا اگر خدا انسان را به حال خودش رها کند، همین تنها وسیله نجات یعنی اعتقاد به امامت و ولایت را هم از دست می دهد. همچنانکه در انتهای حدیث اشاره شده که بیشتر معتقدین به امامت از اعتقاد خود بر می گردند.

برگشتن از اعتقاد به امامت، خیلی ساده و حتی بدون آنکه خود شخص متوجه شود، ممکن است اتفاق بیفتد. لازم نیست که شخص صریحاً منکر امامتِ ائمه (ع) شود و به آنها بد بگوید؛ چه بسا نام امامت و ائمه (ع) را حفظ کند اما تفسیری غلط و منحرف از امامت و ولایت را تحت همان نام معتقد شود؛ تفسیری که برگرفته از منبع وحی و سخنان خود ائمه (ع) نیست. در این صورت منکر روح امامت و حقیقت ولایت می گردد بدون آنکه خودش بفهمد. معیار، نام امامت و بردن اسم امامان نیست، باید محتوا و معنای آن مطابق کتاب و سنت باشد تا انسان را از بیدینی حفظ کند و بسیاری از بیدینی ها از همین اعتقاد نادرست در بابِ امامت ناشی می شود. لذا مسئله خیلی ظریف است و باید بسیار مراقب بود. تأکیدی که بر شرط اول معرفت، یعنی صحت آن داشتیم، به خاطر پیشگیری از همین خطر مرموز می باشد. انسان همواره باید اعتقادات خود را با معیار کتاب و سنت تصحیح نماید و در معارف خود جز به احادیث منقول از ائمه اطهار (ع) اعتماد نورزد. چه بسا یک سخن باطل و یک عقیده انحرافی ذهن آدم را چنان آلوده می کند که قرآن و روایات را هم ناخودآگاه تحت تأثیر همان فکر نادرست، تفسیر می کند و در نتیجه هر چند به احادیث استناد می کند، ولی روح عقیده خود و لُبِ آن را از ائمه (ع) نگرفته است؛ اصل آن را از جای دیگر آورده و رنگ و لعاب روایی به آن داده است. این، آن معرفتِ صحیحی که باید داشته باشد نیست، و یک نوع برگشتن از عقیده به امامت هم ممکن است به همین شکل باشد.

به هر حال اصل مسأله این است که خدا انسان را به حال خودش رها نکند و انسان هم باید جز به در خانه اهل بیت (ع) مراجعه و اعتماد نکند تا آنکه بر اعتقاد به امامت و ولایت ثابت بماند و با ضمیمه کردن آن به دعا برای تعجیل فرج امام عصر (ع) از هلاکت در زمان غیبت، محفوظ و مصون بماند. باید مسئله «دعا بر تعجیل فرج» را جدی و با اهمیت دانست و به سفارش امام زمان (ع) به این کار مبادرت بسیار ورزید:

اَکثِروُا الدَّعاءَ بِتَعجیلِ الفَرَجِ، فاِنَّ ذلِکَ فَرَجُکُم [5]

برای تعجیل فرج، زیاد دعا کنید. زیرا که همین، فرج شماست.

فرج دعا کننده بیش از هر چیز عاقبت به خیری و سلامتِ دین در زمانی است که اکثرِ معتقدین به امامت از دین بر می گردند، و سپس گشایشهای معنوی و مادی است که خدای متعال به برکت دعا برای فرج امام زمان (ع) برای او حاصل می کند.